Yaş şartı aranmıyor! 25 yıl evli kalan hiç çalışmamış kadınlara emeklilik fırsatı artı 4.688 TL maaş! Başvuru yapan Bağkur'lu (4B) oluyorsunuz! 1261 gün primle...

Hiç çalışmadan emekli olmak mümkün mü? sorusunun yanıtı sorgulanan konular arasında yer alıyor. Bilindiği üzere ev hanımlarının sosyal güvencesi yani sigortası bulunmuyor. Yasalar gereğince sunulan şartları yerine getirenler emekli olabiliyor. Bunun içinde aranan 3 şart bulunuyor. Yaş, yıl ve prim süresini dolduranlara maaş bağlanıyor. Bu süreçte hiç çalışmayan kadınların yararlanabileceği bir sistem bulunuyor. O da isteğe bağlı sigortalılık. Diğer bir deyişle çalışmadan emeklilik formülü. Peki, çalışmadan emekli olmak mümkün mü? Çalışmadan nasıl emekli olunur?

Çalışamayan annesine, eşine böyle bir gelecek hazırlamak isteyenler için emeklilik fırsatı var...

Belli şartları yerine getirdikten sonra herkes emekli olabilir. Bunlar da YAŞ, YIL VE PRİM GÜNU olmak üzere üç adet sart.

Konuyu karmaşık hale getirense Türkiye'de çok sık aralıklarla yapılan reform yasaları. 1999 ve öncesindeki erken emeklilik şartları 1999 yılındaki reformla tamamen değiştirildi. 2008'deyse Bağ-Kur SSK ve Emekli Sandığı Sosyal Güvenlik Kurumu (SGK) çatısı altında birleştirilerek birçok yeni kural getirildi. Sonradan çıkartılan düzenlemelerle de yenilikler devam etti.

Fakat bu değişikliklerle özellikle 20 yıl ve üzerinde sigortalılığı bulunanlar için üç ayrı dönem ve üç ayrı uygulama ortaya çıktı. Hele iki ya da üç kurumda birden çalışanlar için ayrı ayrı hesaplamalar gündeme geldi.

Emekliliği hesap ederken en mera edilen erken emeklilik ve çalışmadan emeklilik sağlayan yasal avantajlar.

ÇALIŞMAK ŞART MI?

Emeklilik açısından aslında kadın-erkek herkesin yararlanabileceği ama içeriğine baktığımızda kadınlar için daha önemli gördüğümüz bir sistem var.

O da: İSTEĞE BAĞLI SİGORTALILIK. Bir başka deyişle çalışmadan emekli olmanın formülü...

Emeklilik için üç temel şartı yeniden hatırlayalım.

1) Prim gününü doldurmak,

2) Belli bir yaşa gelmek,

3) Sigortalı olduktan sonra belli bir süreyi tamamlamak.

Birinci şart olarak yazdığımız prim gününü tamamlamanın birçok yolu var.

BİRİNCİSİ, bir işyerinde ya da kamu kuruluşunda kayıtlı olarak fiilen çalışmak...

İKİNCİSİ, kendi namına iş yapmak ve prim ödemek...

ÜÇÜNCÜSÜ, doğum, askerlik borçlanması gibi bazılarını da ilerleyen bölümlerde anlatacağımız gün satın alma yöntemlerini kullanmak...

Bunlara ilave edebileceğimiz bir başka yöntemse söylediğimiz gibi çalışmaya gerek olmadan isteğe bağlı sigorta ödemek.

Özellikle çalışma imkânı bulamayan ev hanımlarını doğrudan ilgilendiren bu sistem büyük bir kolaylık sağlıyor. Yine part-time çalışanlar için de günlerini tamamlama imkânı veriyor. Yani ayda 15 gün çalışan birisi bu bağlı sigorta ödeyerek 30'a tamamlayıp emeklilik için avantaj elde ediyor.

HERKES YAPABİLİR

Şartlar çok basit...

- Bir yerde sigortalı olarak çalışıyor olmamak veya 30 günden az çalışıyor olmak.

- 18 yaşını doldurmuş olmak.

- Kendi sigortalılığı dolayısıyla emekli maaşı gibi bir maaş almamak.

- Türkiye'de ikamet ediyor olmak. Şartlar bunlar. Gelelim detaylara...

Yukarıdaki şartları taşıyorsanız artık kendi sigortanızı yaptırıp emeklilik için prim ödemeye başlayabilirsiniz. Bunun için en yakın Sosyal Güvenlik Kurumu Merkezi'ne bir giriş bildirgesi vermeniz yeterli. Bildirgenin kayıtlara geçtiği gün sizin için emeklilik süresi de başlamış demektir. Birçok konu e-devlet üzerinden de gerçekleştirilebiliyor hatırlatalım.

PRİM ÖDEMENİZ LAZIM

Tabii her ay belli miktarda prim ödemeniz gerekiyor. Bu durumda kendinize en az asgari ücret olmak üzere bir kazanç belirliyorsunuz. Yani kendi kendinize maaş belirliyorsunuz.

Bu kazancın da yüzde 32'sini prim olarak devlete ödüyorsunuz. Bu primin yüzde 20'si malullük, yaşlılık ve ölüm sigortaları primi (emeklilik için kullanılıyor), yüzde 12'siyse Genel Sağlık Sigortası oluyor.

İşte bu yüzde 12'lik prim size sağlık hizmetlerinden diğer çalışanlar gibi yararlanma hakkı da veriyor. Yani emeklilik için gün ve prim biriktiriyorsunuz hem de sağlık hizmetlerinden sigortalı olarak yararlanıyorsunuz. Üstelik çalışmakla yükümlü olduğunuz kişiler de bu haktan yararlanabiliyor.

Kendinize belirleyeceğiniz kazanç da dediğimiz gibi geçerli asgari ücretle bunun 7.5 kati arasında oluyor. Ne kadar yüksek prim yatırırsanız ilerideki emekli maaşınıza o kadar pozitif katkısı oluyor.

Tabii kendi bütçenizi sarsmayacak şekilde bir kazanç belirlemekte fayda var. Çünkü ödemeler aksadığında sistemin sizi dışarıda tutma ihtimali de bulunuyor.

BAĞ-KURLU OLUYORSUNUZ

İsteğe bağlı sigortada bir incelik var. Bu şekilde ödenen primler Bağ-Kur sigortası olarak değerlendiriliyor. Yani 1 Ekim 2008'den sonra Bağ-Kur kapsamına alındı.

Öncesinde SSK isteğe bağlı ödenebiliyordu. Dolayısıyla daha önce bir yerde sigortalı olarak çalışmamış ve sadece isteğe bağlı sigortalı olanlar için Bağ-Kur şartları geçerli.

Bilindiği üzere kurumlar arasında emeklilik açısından da farklar bulunuyor. Eski adıyla SSK (4A) sigortasıyla çalışanlar Bağ-Kur'lu, yani kendi işini yapanlara göre emeklilik şartları açısından daha avantajlı.

Bağ-Kur'dan emekli olmak için daha uzun süre prim ödenip daha fazla yaş beklenirken SSK'da bu şartlar daha düşük oluyor.

Eğer daha önce 1 Ekim 2008 öncesi bir sigorta başlangıcınız var ve primleri tamamlamak için isteğe bağlı ödüyorsanız da bu kez 1261 günü geçmemeye gayret göstermelisiniz. Böylece SSK'dan yani 4A'dan emekli olabilirsiniz.

ÖRNEK HESAPLAR

Birer örnekle anlatmaya çalışalım: 40 yaşındaki Canan Hanım bugüne kadar hiç sigortalı olmamış ve bir yerde çalışmamış. Çocuklarının yetiştirilmesiyle uğraşmış. İleride bir emekli maaşı olsun istiyor. Çalışma imkânı da yok.

Canan Hanım bu yüzden isteğe bağlı sigortaya başvuruyor ve prim ödemeye başlıyor. Canan Hanım'ın en az 15 yıl aralıksız her ay prim ödemesi gerekiyor. Böylece 5400 günü tamamlayıp artık yaşı bekleyebilir. 60 yaşını doldurduğunda da emekli maaşına kavuşur.