Yargıtay'dan son dakika kıdem tazminatı kararı! Öğretmenlere kıdem tazminatı müjdesi! Kıdem tazminatı şartları neler?
Yargıtay, yüz binlerce öğretmeni ilgilendiren emsal bir karara imza attı. Özel okullarda sözleşmeli olarak görev alan öğretmenlerin birçoğu okuldan ayrıldıklarında kıdem tazminatı alamıyordu. Öğretmenler, özel okullara senelik sözleşmeler üzerinden alındığı için, kurum kıdem tazminatını ödemekten kaçabiliyordu. Birçok öğretmen bu nedenle hakkını kaybederken, yıllarca çalışmasına karşın haklarından mahrum edilerek, eğitim verdiği okuldan ayrılmak zorunda kaldı. Benzer bir olay özel bir öğretim kurumunda eğitim veren Fen Bilgisi öğretmeninin başına geldi. Öğretmen soluğu mahkemede alırken, karar Yargıtay'a taşındı. Yargıtay, öğretmenin mağdur edildiğini belirterek, yasal bir sebep gösterilmeden işten çıkarılan öğretmenin, çalıştığı yılların tamamının tazminatını alacağına hükmetti. Karar emsal özelliği taşıyor. Bu kararın ardından özel okul öğretmenlerinin kıdem tazminatı almasının önü açıldı.
Özel okullarda yüz binlerce öğretmen görev alıyor. Öğretmenlerin birçoğu Özel Öğretim Kanunları kapsamında sözleşme ile işe alınıyor. Kıdem tazminatı ödemek istemeyen özel öğretim kurumları, öğretmenlere yıllık sözleşmeler sunuyor. Her yılın sonunda yola devam edilecek öğretmenler ile yeni sözleşme imzalanırken, işten çıkarılmasına karar verilen öğretmenlerle ise sözleşme yenilenmeden yollar ayrılıyor. Senelik sözleşmeleri gerekçe gösteren özel öğretim kurumları, öğretmenlerin çalıştığı yıla karşılık kıdem tazminatını ödemiyor. Birçok öğretmen bu konuda mağduriyet yaşarken, Yargıtay'dan müjdeli haber geldi. Yargıtay, bir özel öğretim kurumunda Fen Bilgisi öğretmeni olarak görev alan vatandaşın davasında emsal bir karara imza attı. Olay şöyle gelişti:
Karara konu dava, bir özel okulda fen ve teknoloji öğretmeni olarak iki yıl çalıştıktan sonra işten çıkartılan öğretmen tarafından açıldı. Öğretmen, dava dilekçesinde, kıdem tazminatının ödenmesini istedi. Okul sahibi, öğretmenin okulda Özel Öğretim Kurumları Yönetmeliği uyarınca "belirli süreli" iş sözleşmesine tabi olarak çalıştığını, sözleşme süresinin bitmesi nedeniyle iki taraf arasındaki iş ilişkisinin kendiliğinden sona erdiğini, bu nedenle davacı öğretmenin kıdem tazminatı hakkı olmadığını savundu. Yerel mahkeme okul sahibini haklı bularak, öğretmenin kıdem tazminatı talebini reddetti.
Temyiz istemi üzerine dosya Yargıtay 22. Hukuk Dairesi'ne geldi. Dairenin kararında, 5580 sayılı Özel Öğretim Kurumları Kanunu gereği belirli süreli sözleşme ile çalıştırma zorunluluğu bulunan özel okul öğretmenlerinin "iş güvencesinden" yararlanması konusunda Yargıtay daireleri arasındaki görüş farklılığının geçen yıl Yargıtay İçtihatları Birleştirme Genel Kurulu Kararı ile giderildiği belirtildi. Öğretmenle yapılan sözleşme üst üste yenilenmiş olsa dahi sözleşmenin "belirli süreli" iş sözleşmesi niteliğini korumuş olacağı, belirli süreli iş sözleşmesiyle çalışanların "iş güvencesi" hükümlerinden yararlanamayacağı kaydedildi.
FESİH İRADESİNİ KİMİN ORTAYA KOYDUĞU ÖNEMLİ
Yargıtay kararında, 1475 sayılı İş Kanunu'nun halen yürürlükte olan kıdem tazminatıyla ilgili maddesi uyarınca, iş sözleşmesinin belirli ya da belirsiz süreli olmasının kıdem tazminatına hak kazanma açısından önemli olmadığı belirtildi. Burada önemli olanın fesih iradesinin kim tarafından ortaya konulduğu ve kıdem tazminatına hak kazanma koşullarının gerçekleşip gerçekleşmediği olduğu kaydedilen kararda, örneğin belirli süreli iş sözleşmesini 4857 sayılı İş Kanunu'nun 24. maddesi uyarınca haklı nedenle fesheden işçinin, en az bir yıl çalışmış olması kaydıyla kıdem tazminatına hak kazanacağı vurgulandı.
Kararda, şöyle denildi:
"Belirli süreli iş sözleşmesinin sona ermesinden önce taraflardan biri yenilememe iradesini ortaya koymuşsa, yenilemeyen tarafın iradesine göre kıdem tazminatına hak kazanılıp kazanılamayacağı araştırılmalıdır. İşveren yenilememe iradesini göstermiş ve haklı nedene dayanmıyor ise bir yıllık kıdem koşulu gerçekleştiği takdirde kıdem tazminatı ödenmelidir."
