Merkez bankalarının yeni rotası netleşiyor: Doların payı azalacak, altına yönelim artacak

Londra merkezli Resmi Para ve Finans Kurumları Forumu (OMFIF) tarafından yayımlanan rapor, küresel rezerv yönetiminde dikkat çeken bir değişime işaret etti. Artan jeopolitik riskler nedeniyle merkez bankalarının önümüzdeki 10 yılda rezervlerindeki dolar payını azaltmayı planladığı ortaya çıktı.

MERKEZ BANKALARINDAN BİR İLK

OMFIF'in Mart-Mayıs döneminde toplam 10 trilyon doların üzerinde rezerv varlığını yöneten 90 merkez bankası, kamu emeklilik fonu ve devlet varlık fonunu kapsayan anketine göre merkez bankaları ilk kez uzun vadede dolar tahsisatını artırmak yerine azaltmayı hedefliyor. Raporda 10 yıl sonra ortalama rezerv portföylerinin yüzde 52'sinin dolar, yüzde 23'ünün euro ve yüzde 5'inin yuan cinsinden varlıklardan oluşmasının beklendiği belirtildi.

Ankete göre merkez bankaları, kamu emeklilik fonları ve devlet varlık fonları euro ile yuanın cazibesinin arttığını kabul ederken, her iki para biriminin de dolar seviyesinde küresel rezerv para konumuna ulaşmasını engelleyen yapısal sorunların sürdüğünü değerlendirdi.

Ankete katılan merkez bankalarının yüzde 79'u ile kamu fonlarının yüzde 60'ı küresel para sisteminin giderek çok kutuplu bir yapıya dönüştüğünü belirtti.

ALTIN REZERVLERİNİ ARTIRMA HEDEFİ

Doların rezervlerdeki ağırlığının azalmasına yönelik beklenti altına olan talebi de artırdı. OMFIF, altını jeopolitik risklerin "en belirgin kazananı" olarak tanımlarken, "Bu değerli metal, kısa vadeli alım niyetlerinde başı çekiyor ve jeopolitik risklere ve uluslararası para sistemine yönelik endişelere karşı bir koruma aracı olarak rezerv stratejisinin merkezine yerleşmiştir" şeklinde görüş bildirdi.

Ankete katılan merkez bankalarının yüzde 82'sinin fiziki altın bulundurduğu belirtilirken, bu oranın geçen yıl yüzde 71 seviyesinde olduğu kaydedildi.

Ayrıca merkez bankalarının net yüzde 30'u önümüzdeki 1-2 yıl içinde altın rezervlerini daha da artırmayı planladığını bildirdi.

EURO VE YUAN İLGİ GÖRÜYOR

Euroya yönelik değerlendirmelerde ankete katılanların yüzde 55'i kalıcı ve büyük ölçekli Avrupa Birliği (AB) borç ihracının euro cinsinden rezerv varlıklarına olan ilgiyi artıracağını belirtti.

Raporda merkez bankalarının yuan cinsinden varlıklara yönelmenin sağlayacağı çeşitlendirme avantajı ile mevcut yapısal riskler arasında denge kurmaya çalıştığı ifade edildi.

Öte yandan rezerv yöneticilerinin yalnızca euro ve yuanla sınırlı kalmadığı, Norveç kronu, Yeni Zelanda doları ve İngiliz sterlinine yönelik ilginin de arttığı aktarıldı.

"DOLAR HALA RAKİPSİZ"

OMFIF ekibi, "Dolar portföylerde hakimiyetini sürdürüyor ve güvenlik ve likidite açısından halen rakipsiz olarak görülüyor. Ancak merkez bankaları, özellikle gelişmekte olan piyasalarda hem kısa hem de uzun vadede dolar tahsisatlarını azaltmayı giderek daha fazla bekliyorlar" değerlendirmesinde bulundu.

Öte yandan Uluslararası Para Fonu (IMF) verilerine göre ABD dolarının küresel döviz rezervleri içindeki payı, 2025'in dördüncü çeyreği itibarıyla yaklaşık yüzde 57 seviyesinde bulunuyor. Veriler doların rezerv para birimi olarak payının son yıllarda büyük ölçüde istikrarını koruduğunu ancak 1970'lerde görülen yüzde 85'in üzerindeki tarihi zirvelerin oldukça altında kaldığını gösteriyor.

JEOPOLİTİK RİSKLER VE YAPAY ZEKA ETKİSİ

Araştırmacılar, küresel politika faizlerinin kısa vadede yatırım kararlarının temel belirleyicisi olmayı sürdürdüğünü, buna karşın jeopolitik risklerin uzun vadeli rezerv yönetimi stratejileri üzerinde giderek daha belirleyici hale geldiğini ifade etti.

Geçen yıldan bu yana ticaret gerilimlerinin ötesine geçen jeopolitik risklerin Orta Doğu'daki savaşı da kapsayacak şekilde genişlediği belirtilirken, bu gelişmelerin fon yöneticilerini portföy dağılımlarında daha kapsamlı değişiklikler yapmaya yönelttiği kaydedildi.

OMFIF'in raporunda ayrıca merkez bankalarının yüzde 66'sından fazlasının kısa vadede rezerv yönetiminde yapay zeka kullanımını artırmayı planladığı belirtildi.

Bunun yanı sıra kamu fonlarının yatırım tercihlerinde de dikkat çekici bir değişim yaşanıyor. OMFIF'in anketine göre küresel kamu fonlarının yüzde 38'i gelişmekte olan ekonomilere varlık tahsisatını artırmayı planlarken, gelişmiş ekonomilere yönelik yatırım iştahı yüzde 47'den yüzde 25'e geriledi.

RAPORDAN ÖNE ÇIKAN VERİLER