EYT'liler için 81 bin TL'lik MEKTUP! SGK kuyruğunda bekleyenler dikkat... BORÇLANMA nasıl yapılır? Uzman isim A Haber'de anlattı

Türkiye'nin kanayan yarası Emeklilikte Yaşa Takılanlar (EYT) sorununa köklü neşter vuruldu. EYT problemini gündemden kaldıracak tarihi reformla hizmet ve prim ödeme gün sayısını dolduran ancak yaş haddi için bekleyen yaklaşık 2 milyon 250 bin vatandaş emekli olacak.

Böylece, 8 Eylül 1999'dan önce sigortalı olan kadınlar 20, erkekler ise 25 yıl fiili hizmet süresini ve 5.000 prim günü sayısını tamamlamış olmaları kaydıyla emekli aylığına hak kazanacak.

Örneğin, 1999 yılında 18 yaşında işe başlayan ve 20 yıl kesintisiz prim ödeyen bir kadın çalışan, 25 yıllık sürenin sonunda bir erkek çalışan emekli dilekçesini verebilecek. Ancak, bu kapsamda bulunanların sayısının sınırlı olduğu, EYT ortalamasının 49.9 yaş olduğu hesaplandı.

YAŞ SINIRI YOK, KADINDA 20, ERKEKTE 25 YIL

Başkan Recep Tayyip Erdoğan, Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanı Vedat Bilgin ve Hazine ve Maliye Bakanı Nureddin Nebati ile yaptığı EYT toplantısının ardından milyonların beklediği müjdeli haberi duyurdu.

Toplantıda Bakan Nebati, EYT düzenlemesinin bütçe maliyetini anlatırken, Bakan Bilgin de, yaş seçeneklerini de içeren formüllere ilişkin kapsamlı bir sunum yaptı. Başkan Erdoğan ise "Bu sorunu kökten çözüp, masadan kaldıralım" mesajı vererek yaş sınırı tartışmalarına noktayı koydu.

YASA TEKLİFİ MECLİS'E GELİYOR

Başlangıç tarihi olarak ifade edilen 8 Eylül 1999, 5.000 prim günü, kadınlarda 20 yıl, erkeklerde 25 yıl şartı değişmedi, kısmi emeklilik yolu da açık tutuldu. Cumhurbaşkanı Erdoğan'ın açıklamasının ardından AK Parti grubu EYT yasa teklifini Meclis'e sunulacak. Yasal düzenlemenin yürürlüğe girmesiyle yeni yılda yüzbinlerce çalışana emeklilik yolu açılacak.

EYT YASASI KİMLERİ KAPSAYACAK?

Emeklilik sigortası girişi 8 Eylül 1999 tarihinden önce olan kişiler EYT kapsamında yer alacak. Prim günü ya da sigortalılık süresi eksik olanlar, bunu tamamladıktan sonra emekli olmak için başvurabilecek. Primini doldurup sigortalılık süresini doldurmayanların beklemesi gerekecek.

SİGORTA KOLU, KIDEM AYIRIMI YOK

EYT'de SSK, Bağ- Kur, Emekli Sandığı'nı içeren sigorta kolları ayırımı söz konusu olmayacak. Emeklilikte yaşa takılanlar mevcut sisteme göre kıdem tazminatı alacak. Emekli olan çalışanlar son işyerindeki çalışma süresi için kıdem tazminatı alacak. Her bir çalışma yılı için 30 günlük ücreti tutarında kıdem tazminatı verilecek.

KIDEM ÖDEMESİ İŞÇİYE YAPILACAK

İşverenlerin kıdem tazminatı ödemesi için Hazine destekli Kredi Garanti Fonu kefaletiyle sunulacak destek banka limitlerinden düşmeyecek. Kıdem tazminatı ödemesi sırasında verilecek bu destek işveren adına ama ödeme doğrudan işçiye yapılacak. Emekli olup çalışmaya devam eden işçiler için de mevcut çalışanlarda olduğu gibi 5 puanlık prim desteği verilecek.

EYT'LİLER NE KADAR AYLIK ALACAK?

Emekli aylığının miktarı kişiye özel olacak. Başvuru yapıldığında üç dönem için ayrı ayrı "tam aylık" hesabı yapılacak. Ardından her bir dönemdeki çalışma süresi toplam prim gününe bölünerek o dönem için "kısmi aylık" tutarı belirlenecek. Emeklilikte yaşa takılanlar için maaş hesaplamasında; 1999 yılı öncesi, 1999-2008 yılları arası, 2008 yılı sonrası önemli. Bu üç dönemdeki hesaplamalar yapıldıktan sonra EYT için aylık hesaplaması yapılacak.

BORÇLANMA HÜKÜMLERİ DEĞİŞMEYECEK

EYT düzenlemesiyle İş Kanunu'ndaki borçlanma hükümleri değişmeyecek. Uzun vadeli sigorta öncesi yapılan askerlik, staj sonrası doğum sigorta başlangıcını öne çekebilecek. Staj yapılan süre ile uzun sigorta koluna geçiş arasında yapılan doğumlar, işe başlamadan önce yapılan askerlik için yapılan borçlanmalar sigorta başlangıç tarihini öne çekecek.

EYT için emeklilikte, 30 güne ihtiyaç varsa doğum, askerlik borçlanmasında bir ayı borçlanabilecek. Farklı sigortalılık statüsünde ödenen primler birleştirilerek toplam hizmet süresi üzerinden emekli olunabilecek.

EYT EMEKLİLİK ŞARTLARI NEDİR?

*8 Eylül 1999 tarihinden önce sigorta kaydının bulunması,

*5000 günlük prim ödemesinin tamamlanması,

*Kadınlar için 20, erkekler için 25 yıl sigortalılık süresinin dolması gerekir.

EYT MAAŞ HESABINDA NEYE BAKILACAK?

EYT maaş hesaplaması yapılırken, "Çalışanın aylık kazancı, çalıştığı yıl, yaşının dolmasını beklerken ödediği fazladan prim, çalışma süresine ara verip vermediği, çalışma süreleri" göz önüne alınır.

EYT İÇİN KAÇ GÜNE İHTİYAÇ VAR?

2019 yılında kadınlar için 20 yıllık sigortalılık süresi tamamlandığı için kadın çalışanlar yalnızda prim günü şartını yerine getirerek emekli olabilir. Erkekler içinse 25 yıllık süre bazı sigortalılar için henüz tamamlanmamıştır. 1997, 1998, 1999 yıllarında işe girenler 25 yıllık sürelerini 2022, 2023, 2024 yıllarında tamamlar ve böylelikle emekli olabilir. Emeklilikte yaşa takılanlar arasından sigortalılık süresini en son tamamlayacak erkek ise 8 Eylül 2024'te emekli olabilecek süreye ulaşabilir.

ASKERLİK BORÇLANMASI ÖNE ÇEKİLECEK

Eğer askerlik sigorta tarihinden önce yapıldıysa, borçlandığınız gün kadar işe giriş tarihi de geri çekilir. Erkekler askerde geçirdikleri günleri satın alarak prim günlerine ekleyebilir. Fakat yapılan düzenlemeyle askerlik borçlanması EYT kapsamında yer almazsa sigortalı çalışanlar ödedikleri borçlanma tutarını geri alabilir. Ancak askerlik borçlanması ile ilgili henüz netleşen bir durum söz konusu değil.

TAŞERONA ZORUNLU EMEKLİLİK YOK

Taşeron işçiler içinde emekli olmak istemeyenler için ayrı bir geçiş çalışması yapılacak. EYT kapsamında emekli olanlar işveren isterse işe devam devam edebilecek. Emeklilik için işçinin istifası durumunda işçi ile işveren arasındaki özel hukuk ilişkisiyle bitiyor. İşveren isterse bir bölüm çalışanla devam edebilir, isterse emekliliğe hak kazananların tamamını tutar.

EYT İÇİN FAZLA MESAİ NASIL HESAP EDİLECEK?

Fazla mesai için yürürlükte olan mevzuattan herhangi bir farklılık yok. EYT'li olmak fark ettirmiyor. Fazla mesai düzenlemesinin EYT ile bir ilgisi yok. Fazla mesai yapan da yapmayan da bu değişiklikten eşit şekilde yararlanır.

EYT İÇİN İSTİFA ETMEK GEREKLİ Mİ?

Evet, EYT düzenlemesi sonrasında gerekli sigortalılık ve prim koşullarını yerine getiren kişiler, emekli olmak isterlerse muhakkak "emeklilik sebebiyle istifa" etmek zorundadırlar. İşyerinin de işten çıkışı "emeklilik sebebiyle istifa" kodundan SGK'ya bildirilmesi gerekiyor. Hem çalışayım hem de emekli aylığımı aynı anda bağlatayım gibi bir sistem bulunmuyor. Mevzuatta böyle bir talebin yeri yok.

EYT'Lİ OLUP ÇALIŞANLARIN MAAŞI ARTAR MI?

Ücretlerin brüt veya net olarak belirlenmesine göre farklılaşabilir. Ücreti kıdem tazminatı tavanına yakın şekilde artmışsa emekli aylığı olumlu olarak etkilenir..

EYT'DE BORÇLANMA NASIL YAPILIR?

Sosyal Güvenlik Uzmanı Ali Duman, A Haber canlı yayınında EYT ile ilgili merak edilen soruları yanıtladı. Duman, 2022 yılı haklarından faydalanmak için SGK kuyruklarında bekleyen vatandaşlar için 3'üncü bir alternatif yolu anlattı.

İşte o açıklamalardan satır başları; Borçlanmada son süre diye bir şey yok vatandaşın hakkı bu istediği zaman yapar. Yoğunluğun temel maksadı 2022 fiyatlarına kavuşmak.

2023'te asgari ücret yükseldi borçlanmaların tamamına bu şekilde bir artış geliyor. 18 ay askerlik borçlanması 37 bin TL'den 57 bin TL'ye çıkıyor. 20 bin TL fark ediyor.

Bir çocuk için 720 gün doğum borçlanması 50 bin TL'den 77 bin TL'ye yükseliyor. 31 Aralık'a kadar e-Devlet şifresi üzerinden de yapılabiliyor ama dün akşamdan itibaren itibaren yoğunluk vardı. e-Devlet'te bir takım güncellemeler devam ediyordu.

SGK'nün veri tabanı hizmeti borçlanmalarla ilgili yeteri düzeyde hizmet veremedi. Bu durumda belki SGK 31 Aralık'a kadar fazla mesai ile vatandaşın taleplerini karşılayabilir.

SGK KUYRUĞUNDA BEKLEYEN EYT'LİLER DİKKAT!

Burada ben 2022 fiyatlarından hak kaybı yaşamıyorum diyenler için özellikle dilekçenizi SGK'ya veremiyorsanız yoğunluktan. E-Devlet üzerinde de hata sebebiyle başvuru yapamıyorsanız 3. bir yöntem daha var.