Açıklama geldi, 1999 ö. sigortalı olanlar ve 5000 - 5400 - 5975 gün formülü! EYT'de gün sayacı daraldı! Brüt 10.008 TL'den hesaplanacak! Staj, çıraklık, borçlanma

EYT düzenlemesi için son dakika gelişmeler yakından takip ediliyor. Emeklilikte yaşa takılanlar yönelik düzenlemenin 28 Şubat'ta Meclis'e gelmesi bekleniyor. Prim günü yetmeyenler için borçlanma ve ihya imkanı bulunurken, ödeme süresi gibi birçok detaya da dikkat edilmesi gerekiyor. Kapsam dışında kalan vatandaşlar prim kazandıran yollar için detayları merak ediyor. Hal böyle olunca, "Hangi formül daha avantajlı? Borçlanmada nelere dikkat edilmeli, tarih önemli mi?" gibi soruların cevapları araştırılan konular arasında yer alıyor. Çalışma ve Sosyal Güvenlilk Bakanı Vedat Bilgin, konu hakkında açıklamalarda bulunmuştu. İşte, EYT düzenlemesine eksik primi olanlar için detaylar!

EKSİK PRİMİ OLAN EYT'LİLER DİKKAT!

HANGİ FORMÜL DAHA AVANTAJLI?

NELERE DİKKAT EDİLMELİ?

BORÇLANMA HANGİ STATÜDE SAYILIR?

EYT'lilere yönelik düzenleme 28 Şubat'ta TBMM Genel Kurulu'na gelecek. Primi yetmeyenler için borçlanma ve ihya imkanı bulunurken, başta ödeme süresi gibi pek çok noktaya dikkat edilmesi gerekiyor. İşte prim kazandıran yollara ilişkin detaylar…

8 Eylül 1999 ve öncesinde sigortalı olan ya da borçlanmayla işe başlangıcını bu tarihe çekenlere yaş şartını kaldıran düzenlemede artık sona yaklaşıldı. Takvimde bir değişiklik yapılmazsa 28 Şubat günü düzenlemenin TBMM Genel Kurulu'nda görüşülüp yasalaşması bekleniyor. EYT düzenlemesi kapsamında emekli olmak isteyen pek çok kişi borçlanma, ihya gibi yollara başvurdu. Kimileri de ilave borçlanma yapmayı planlıyor. Peki borçlanma ve ihyada nelere dikkat edilmeli? İşte merak edilen soruların yanıtları…

- Borçlanma ve ihya için başvuranlar ödemeyi ne kadar sürede yapmalı?

Başvurunun yanmaması ve zamsız ödeme yapmak zorunda kalmamak için borçlanmayı ödeme tebligatından itibaren 1, ihyayı da 3 ay içinde ödemek gerekiyor. Eğer depremden etkilenen illerdeyseniz durum farklı. Borçlanma ve ihya için son ödeme tarihi 6 Şubat ve sonrasında olanlar, 'başvuru tarihine göre hesaplanan tutarı' 31 Ağustos'a kadar ödeyebilecek. 1 Ocak'tan önce başvuru yapmış olanlar brüt 6 bin 471 liralık asgari ücret üzerinden ödemesini yapabilecek. 1 Ocak'tan sonra başvuranların ise ödemesi brüt 10 bin 8 liralık asgari ücret üzerinden hesaplanacak.

- Yasanın son halini görmek istiyorum. Süresinde ödeme yapmazsam ne olacak?

Süreyi kaçıranın borçlanma ve ihya işlemi iptal olacak. İhtiyaç varsa yeniden borçlanma ya da ihya başvurusunda bulunulabilecek. Bu durumda yeni başvuru tarihindeki asgari ücret üzerinden hesaplama yapılacak.

- İlave borçlanma için başvuru yaptım. SSK'lıların prim gün şartında 5000 güne dönülür mü?

Düzenlemenin TBMM Plan ve Bütçe Komisyonu'ndaki haline göre 8 Eylül 1999 öncesi sigortalı olanlar, mevcut mevzuattaki prim gün şartlarına tabi. Bu da işe başlangıç tarihine göre 5000 ile 5975 gün arasında bulunuyor. Ancak prim gün şartında da 8 Eylül 1999 tarihini öncesine dönülmesi talepleri var. Eğer Genel Kurul görüşmeleri sırasında bu konuda bir önerge verilir ve kabul edilirse değişiklik mümkün.

* Prim günüm yetmiyor. İlave borçlanma imkanı var mı?

Borçlanma yaptığı halde günü yetmeyenler eğer hakkı varsa ilave borçlanma yapabilecek. Doğum ve askerlik borçlanması başvurusunda bulunanlar her gün için en az 106,75 lira ödeyecek. 1 aylık borçlanma için de en az 3 bin 202 lira 56 kuruş ödenmesi gerekecek. Yurt dışı borçlanmasının tutarı da günlük 150,12, 1 aylık 4 bin 503 lira 60 kuruş.

- Borçlanmada para iadesi söz konusu mu?

EYT için borçlanma başvurusu yapan ve bunun parasını ödeyenler, eğer emekli aylığı bağlanmadan önce müracaat ederse, ödediği hizmet borçlanmalarının bedelini geri alabiliyor. Ayrıca vefat eden sigortalıların hak sahipleri de yine borçlanma bedellerini aynı şartlarda geri alabiliyor.

- Tutarın tamamı ödenemezse ne olacak?

Bu imkan sadece borçlanma için var. Borçlanma için başvuran kişilerin ödediği miktara karşılık gelen süre sigortalılık süresi olarak değerlendiriliyor. Ancak ihyada dondurulmuş tüm süreler için ödeme yapılması gerekiyor.

- Hem SSK hem Bağ-Kur'lu çalışıp borçlananların primleri hangi statüye ekleniyor?

Askerlik, doğum gibi hizmet borçlanmaları, borçlanmanın yapıldığı statüdeki günlere ya da çalışılan sigorta koluna eklenir. Bugün itibariyle SSK'lı çalışanın yaptığı askerlik borçlanması bu sigorta kolu günlerine sayılır ancak askerliğin yapıldığı dönemin prim gününe eklenir.

- Borçlanmayla primi yetmeyenler ne yapmalı?

Çalışmaya devam edilerek primler tamamlanabileceği gibi, aydan aya isteğe bağlı sigorta ödemesi de yapılabilir. İsteğe bağlı sigortada en düşük prim 3.202,56 lira. İsteğe bağlı sigorta Bağ-Kur kapsamı oluyor. Bu nedenle SSK'dan emeklilik planlayanların prim ödenen son 7 yılda en çok primin SSK'dan yatırılmasına dikkat etmesi gerekiyor.

Eğer 1261 gün ve üzeri prim Bağ-Kur çıkarsa Bağ-Kur emeklilik şartları geçerli oluyor.

* Hangi yolu seçmek daha avantajlı?

Doğum ve askerlik borçlanmasında brüt asgari ücretin yüzde 32'si kadar ödeme yapılabiliyor. İhyada ise asgari ücretin yüzde 34.5'i kadar ödeme yapılıyor. İsteğe bağlıda da güncel asgari ücretin yüzde 32'si üzerinden ödeme yapılıyor. İsteğe bağlıda ihya ve borçlanma gibi toplu ödeme imkanı yok, aydan aya ödemeyle prim tamamlanıyor. Hangi imkan uyuyorsa onu seçmek gerekiyor.

SGK BORÇLARI DA KAPSAMDA

Sosyal Güvenlik Kurumu'nda sigorta primleri, emeklilik keseneği ve kurum karşılığı, sosyal güvenlik destek primi, genel sağlık sigortası primleri, işsizlik sigortası primleri, Tarım İşçileri Sosyal Sigortalar Kanunu kapsamındaki sigortalılıklardan doğan primler, damga vergisi, eğitime katkı payı ve özel işlem vergisi alacakları da yapılandırılacak.

Başvuru tarihi itibarıyla ilgili mevzuatına göre ödenmesi imkânı ortadan kalkmamış isteğe bağlı sigorta primi ve topluluk sigortası primi alacakları yapılandırma kapsamında yer alıyor.

10 BİN LİRAYA KADAR SİLİNECEK

SGK alacaklarında da Yİ-ÜFE aylık değişim oranları esas alınarak hesaplanacak tutarın belirtilen süre ve şekilde ödenmesi halinde, bu alacaklara uygulanan gecikme cezası ve gecikme zammı gibi gecikme cezalarının tamamının tahsilinden vazgeçilecek.

Ödenmemiş sigorta primi, işsizlik sigorta primi, sosyal güvenlik destek primi ve idari para cezası asılları toplamı 500 lirasını aşmayan alacaklar ve tutara bakılmadan bu alacaklara bağlı gecikme cezalarından tutarı 10 bin lirayı aşmayanların tahsilinden vazgeçilecek.

SGK'nın iş kazası, meslek hastalıkları gibi sebeplerle işverene rücu edilen alacakları ve emekli aylıklarından yersiz ödenenlerden kaynaklı alacaklarına karşılık olarak sattıkları ürün bedellerinden kesinti yapılmak suretiyle SGK'ya ödenmesi gereken prim alacakları yapılandırılabilecek.

Düzenlemeden yararlanmak isteyenlerde dava açmamaları, açılmış davalardan vazgeçmeleri ve kanun yollarına başvurmamaları gibi şartlar aranacak. Prim borçlarını yapılandıran işletmeler ihalelere katılabilecek, devlet yardımı ve teşviklerden yararlanabilecek.

NEREYE BAŞVURULACAK?

Yapılandırmadan yararlanmak isteyenler 30 Nisan 2023'e kadar başvurabilecek. Ödeme en fazla 48 ay taksitlendirilecek ve ilk taksit ödemesi 31 Mayıs 2023'te yapılacak. İşverenler e-sigorta kanalıyla, şahsen veya posta yoluyla sosyal güvenlik merkezlerine, Bağ-Kur sigortalıları ve primlerini kendileri ödeyenler e-devlet üzerinden, şahsen veya posta yoluyla herhangi bir sosyal güvenlik merkezine başvurabilir.

Kamu idarelerinin borçları için başvurular e-sigorta kanalıyla elden veya posta yoluyla Sigorta Primleri Genel Müdürlüğü Primler Daire Başkanlığı'na gerçekleştirilecek.

BORCUNU PEŞİN ÖDEYEN İSE...

Borcu peşin ödeyenlerden ise anapara ile hesaplanan enflasyon farkının sadece yüzde 10'u alınacak, enflasyon farkının yüzde 90'lık kısmı silinecek.