Bayram önü işçiye 34.000 TL ödeme hesabı yapıldı! 6 ay, 1.5-3-4-5-7-10 yıl çalışana şartlar belli oldu!

İşten çıkartılan çalışanlar işsizlik maaşı alma hakkına sahip olabildiği gibi, kıdem, ihbar ve işe iade tazminatı ile boşta geçen süre ücreti gibi çeşitli imkanlardan da yararlanabiliyorlar. Kıdem tazminatı, işçinin çalıştığı süre boyunca kazandığı kıdeminin bir karşılığı olarak ödenen bir tazminat olup, her tam yıl için işçiye hak kazandırırken, ihbar tazminatı ise işverenin işçiyi işten çıkarmadan önce belirli bir süre önceden bildirimde bulunmaması durumunda ödenen bir tazminattır. İşe iade tazminatı ise işverenin haksız bir şekilde işten çıkardığı işçiye ödenen bir tazminattır.

İşte konuya ilişkin Takvim Gazetesi'nden Çığıl Ön Yener'in yazısı...

İşsizlik Maaşı Alma Şartları

İşsizlik maaşı alabilmek için, kişinin kendi isteği veya kusuru dışında işsiz kalması gerekmektedir. Ayrıca, hizmet akdinin feshinden önceki son 3 yıl içerisinde en az 600 gün süreyle işsizlik sigortası primi ödemiş olması ve son 120 gün boyunca da hizmet akdine tabi olması gerekmektedir.

Ödenen Süre ve Miktar

Çalışma süresine bağlı olarak en az 6, en fazla 10 ay boyunca işsizlik maaşı ödenmektedir. İşsizlik maaşı, kişinin son 4 aylık ortalama brüt kazancının %40'ı kadar olup, ancak ödeneğin tutarı brüt asgari ücretin %80'ini aşamamaktadır.

Bu doğrultuda, en yüksek işsizlik maaşı 15 bin 880 lira iken, en düşük tutar Mart ayında işten ayrılma durumunda 7 bin 286 lira, Nisan ayı ve sonrasında işten çıkılması durumunda ise 7 bin 940 lira olarak belirlenmiştir.

Maaş Miktarlarına İlişkin Bilgiler

Bu doğrultuda, en yüksek işsizlik maaşı 15 bin 880 lira iken, en düşük tutar Mart ayında işten ayrılma durumunda 7 bin 286 lira, Nisan ayı ve sonrasında işten çıkılması durumunda ise 7 bin 940 lira olarak belirlenmiştir.

Kıdem Tazminatına Hak Kazanma Şartları

İşyerinde en az 1 yıl çalışma şartı bulunmaktadır. Kıdem tazminatı, işveren tarafından iyi niyet ve ahlak kurallarına aykırılık dışındaki nedenlerle iş sözleşmesinin feshedilmesi durumunda, işçinin sağlık, iyi niyet ve ahlak kurallarına aykırılık veya işin durması gibi benzeri sebeplerle de sözleşmenin sonlandırılması halinde ödenir.

Ayrıca, askerlik görevi nedeniyle işten ayrılma, emeklilik hakkının kazanılması veya bu kapsamda gerekli sigortalılık süresi ve prim gününün doldurulması nedeniyle işten ayrılma, kadının evlenmesi sonucu 1 yıl içinde kendi isteğiyle işten ayrılması ve işçinin vefatı durumlarında da kıdem tazminatı ödenir.

Kıdem Tazminatının Hesaplanması

Kıdem tazminatı hesabı, son alınan giydirilmiş brüt ücret üzerinden yapılır. Her çalışılan yıl için en düşük tazminat tutarı 20.002 TL iken, en yüksek tazminat tutarı 35.058 TL'dir.

Damga vergisi kesilmiş olarak her yıl için en az 10.850 TL, en fazla ise 34.792 TL ödenmektedir. Bu hesaplamalar, işçinin çalıştığı süreye ve son alınan ücrete göre belirlenmektedir.

İhbar Tazminatı Alma Koşulları

İhbar tazminatı, iş sözleşmelerinin feshedilmesi durumunda ortaya çıkar. İş sözleşmeleri, işçinin çalıştığı süreye göre belirlenen bildirim sürelerine uygun olarak sonlandırılmalıdır.

Bu sürelere göre, işi 6 aydan az sürmüş olan işçi için bildirimin diğer tarafa yapılmasından başlayarak 2 hafta sonra, işi 6 aydan 1.5 yıla kadar sürmüş olan işçi için 4 hafta sonra, işi 1.5 yıldan 3 yıla kadar sürmüş olan işçi için 6 hafta sonra, işi 3 yıldan fazla sürmüş işçi için ise 8 hafta sonra feshedilmiş sayılır.

Bildirim sürelerine uymaksızın iş sözleşmesini fesheden taraf, ihbar tazminatı olarak diğer tarafa belirlenen sürenin ücretini ödemek zorundadır. Bu tazminat, işçinin işten çıkartılma sürecinde maddi olarak destek olmayı amaçlar.

İhbar Tazminatında Tavan Uygulaması Yok

İhbar tazminatı hesaplamasında, kıdem tazminatında olduğu gibi bir tavan ücret bulunmamaktadır. Bu tazminat, brüt ücret üzerinden hesaplanır ve gelir vergisi ile damga vergisi kesintisi yapılır.

Kim İşe İade Davası Açabilir?

İşe iade davası açabilmek için, işten çıkartılmanın ardından 30 gün içinde arabulucuya başvurulması gerekmektedir. Bu başvurunun yapılabilmesi için işyerinde en az 30 işçinin çalıştırılması ve işçinin en az 6 aylık kıdeminin olması gerekmektedir. İşe iade davası, işçinin haklarını korumak ve işe geri dönüşünü sağlamak amacıyla açılan bir hukuki süreçtir.

BOŞTA GEÇEN SÜRE ÜCRETİ

İşe iade davasının kabul edilmesi durumunda, işveren boşta geçen süre ücretini ödemekle yükümlüdür. Bu ücret, işçinin iş akdinin feshinden sonraki 4 aylık dönemdeki ücretler dikkate alınarak hesaplanır. İkramiye, gıda, yol ve yakacak yardımı gibi ek haklar da bu hesaplamaya dahil edilir. Boşta geçen sürenin ücreti, brüt ücret üzerinden ödenir.

İŞE BAŞLATMAMA TAZMİNATI

İşe iade davasını kazanan ve işe başlatılmayan çalışanlar, işe başlatmama tazminatı alma hakkına sahiptir. Bu tazminat, dava tarihindeki brüt ücret esas alınarak belirlenir. Davayı kazanan çalışanın işe başlatılmaması halinde, 4-8 aylık ücrete kadar işe başlatmama tazminatı ödenir.

İŞE İADE DAVASI VE HAKSIZ FESİH

İşe iade davası açamayan işçilerin hakları da bulunmaktadır. Özellikle 30'dan az personeli olan şirketlerde çalışanlar, işe geri dönüş davası açamazlar ancak 'kötü niyet tazminatı'ndan yararlanabilirler. Bu durumda, işçiye ihbar tazminatının 3 katı ödenir.