%21.91 artışla 10.099 TL olacak! Zam sonrasında kıdem tazminatında artış! Tavanı 8 bin 284 lira 51 kuruş...

Ocak ayında milyonlarca çalışan ve emeklinin maaşları zamlanacak. Maaşlar ile birlikte kıdem tazminatında da yükselme olacak. Kıdem tazminatı yaşanacak artış sonrasında tavan ücret ortaya çıkacak. Çalışanın brüt maaşı bu rakamın üzerinde ise kıdem tazminatı bu miktar üzerinden hesaplanıyor. Buna göre, 2021 yılı bitmeden işten ayrılan bir çalışan, çalıştığı her yıl için en çok 8 bin 284 lira tazminat alabiliyor. İşte, tavan kimleri ilgilendiriyor, artış neye göre yapılıyor, yeni yılda tazminat üst sınırı ne kadar olacak?

KIDEM TAZMİNATI ŞU AN NE KADAR?

Geçtiğimiz Temmuz ayında yapılan artışla 2021'in ikinci 6 aylık dönemi için kıdem tazminatı tavanı 8 bin 284 lira 51 kuruşa yükseldi.

Buna göre, 2021 yılı bitmeden işten ayrılan bir çalışan, çalıştığı her yıl için en çok 8 bin 284 lira tazminat alabiliyor.

Çalışanın brüt maaşı bu rakamın üzerinde ise kıdem tazminatı bu miktar üzerinden hesaplanıyor.

Örneğin, brüt maaşı 8 bin lira olan bir çalışanın kıdem tazminatı, çalıştığı süre ile 8 bin lira çarpılarak bulunuyor.

Ancak brüt maaşı 15 bin lira olan bir çalışanın kıdem tazminatı hesaplanırken brüt maaş tutarı 8 bin 284 lira 51 kuruş olarak dikkate alınıyor.

OCAK'TA DEĞİŞİYOR

Ocak ayında da memur maaş katsayısındaki artışla tavan daha da yukarı çıkacak.

Hazine ve Maliye Bakanlığı, zam oranlarının belli olmasının ardından yeni tavanı duyuracak.

Açıklanacak rakam 2022 yılı Haziran sonuna kadar geçerli olacak.

Bu süreçte işten ayrılan çalışanlara çalıştıkları her yıl için yeni tavanı aşmayacak şekilde kıdem tazminatı ödenecek.

NE KADAR ÇIKABİLİR?

Son açıklanan beklenti anketinde 2021 yılı TÜFE tahmini yüzde 30.05 olarak gerçekleşti.

Bu tahmin gerçekleşirse memur maaş katsayısına toplu sözleşmede belirlenen yüzde 5'lik artışa ilaveten yüzde 16.91 enflasyon farkı yansıtılacak.

Bu durumda da kıdem tazminatı tavanı yüzde 21.91 artışla 10 bin 99 liraya yükselecek.

Tavan bu tutara çıkarsa örneğin giydirilmiş brüt ücreti 15 bin lira olan çalışan, çalıştığı her yıl için 10 bin 99 lira üzerinden kıdem tazminatı alacak.

Çalışanlara sağlanan sosyal yardımlar nedeniyle de asgari ücretten indirim yapılamaz. Asgari ücrette yapılan yüzde 50.5'lik artış ücretlere yansıtılmak zorunda. Asgari ücret zammı hem özel sektör hem de kamuda çalışanların yeni yıl zammında da belirleyici olurken, emeklilere de yansıyacak. En yüksek işsizlik maaşı 4 bin 260 liraya çıkarken, boşanıp nafaka almayan kadın işçi ya da memur baktığı çocuklar için asgari geçim indirimi farkını alır. Ocak 2022'den itibaren asgari ücret günlük brüt 166,80 lira aylık da 5004 lira, net ise 4253 lira olacak. Asgari ücrete net üzerinden yüzde 50.55 artış yapılırken, uygulamaya yönelik merak edilen soruların yanıtları şöyle:

Diğer ücret artışları emekli, memura yeni yıl zammı yeni asgari ücretten etkilenir mi?

Hem özel sektör hem de kamuda ücret artışını da beraberinde getirecektir. Sürmekte olan toplu iş sözleşmelerinde yeni asgari ücret dikkate alınacaktır. Emekli aylığı ve memur maaşları da zamlanacak. SSK, Bağ-Kur emeklileri 5 aylık enflasyonla yüzde 10'un üzerinde zammı garantilerken asgari ücretteki artış da dikkate alarak yıllık bazda bir iyileştirme yapılması planlanıyor. Yine ocak ayında memurlara toplu sözleşme dışında enflasyondaki artış dikkate alınarak ek protokolle zam yapılacak. Ek zammın seyyanen yapılması öngörülürken bunda yeni asgari ücret tutarının da etkili olması bekleniyor. Kamu çalışanlara ek zam da 15 Ocak'ta maaşlara yansıyacak.

Yeni ücret ihbar, kıdem tazminatlarına nasıl yansıyacak?

Ocak ayından itibaren kıdem tazminatları son brüt maaş üzerinden hesaplanacak. İşten ayrılanlar için hesaplamada yeni asgari ücretin brüt rakamı olan 5.004 lira geçerli olacak.

Kıdem tazminatı tavanı ne kadar olacak, işveren bunun üzerinde ödeme yapabilir mi?

Kıdem tazminatı hak edenlere yapılacak ödemede üst sınıra "kıdem tazminatı tavanı" deniyor. Emekli olmak isteyenler en fazla ne kadar alacağını bunun üzerinden hesaplıyor. Bu yıl için uygulanan tavan 8 bin 284 lira olup işveren isterse bunun üzerinde ödeme yapabiliyor. Gelecek yıl kıdem tazminatı tavanı yaklaşık 13 bin liraya yükselecek. Tavan miktar üzerinde bir ödeme yapıldığında aşan kısım kıdem tazminatı niteliği taşamadığı için gelir vergisi ödeniyor. Haftada 45 saatten fazla çalışıp fazla mesai ücreti almaya hak kazanan asgari ücretliler fazla mesaiden dolayı asgari ücreti aşan kısımlar nedeniyle vergiye tabi olacak.

AGİ devam edecek mi, maaşı yüksek olanların geçim indirimi yine çocuk sayısına göre mi belirlenecek?

Vergi alınmaması durumu sadece asgari ücretli çalışanları kapsıyor. Asgari ücret üzerinde maaş alanlar için gelir ve damga vergisi devam edecek. Ancak brüt asgari tutarın üzerinde geliri olanlar için AGİ ödemeleri sürecek. Asgari geçim indirimi hesaplanırken ocak ayında geçerli olan brüt asgari ücret tutarı esas alınırken, temmuz ayında asgari ücret artsa bile asgari geçim indirimi değişmiyor. Raporlu ve izinli olunan dönemde de ücret alınması ve bu ücretten gelir vergisi kesilmesi halinde asgari geçim indiriminden yararlanılabilir.

Asgari ücrette vergi muafiyeti kayıt dışını teşvik eder mi?

Maaşı yüksek olduğu halde asgari ücretli gibi gösterilip vergi kaçırılması durumunda ödenmeyen vergiler gecikme faiziyle birlikte işverenden tahsil edilecek. Sosyal Güvenlik Kurumu ve Maliye faturasız, belgesiz elden ödeme yapan işletmeleri yakından takip ediyor. Şirketlerden toplanan belgelerle yapılan ödemeler, bordrolar karşılaştırılıyor.

Ücretli kesiminde beyanname sınırının üzerine çıkan ikinci gelir vergisi talep edilirken gerçek ödemeyi banka üzerinden değil elden yapan şirketlere ceza kesiliyor. İşverenin asgari geçim indirimi tutarını da, o ayki ücretiyle birlikte ücretliye nakden ödenmesi gerekiyor. Aksi takdirde, ücretliye nakden ödenmeyen asgari geçim indirimi, işverenler tarafından haksız yere yapılan bir mahsup işlemi niteliği taşıyacak.