Trump, Grönland'da büyük çaplı petrol, doğal gaz ve maden aramalarının başlayacağını duyurdu

ABD Başkanı Donald Trump, dünyanın en büyük adası Grönland'da büyük çaplı petrol, doğal gaz ve maden arama faaliyetlerinin hazırlıklarının sürdüğünü açıkladı. Trump'ın duyurusu, İran'daki savaşın yedi ayı aşkın süredir devam ettiği ve küresel enerji fiyatlarının yüksek seyrettiği bir dönemde geldi.

Trump, çarşamba günü Truth Social hesabından yaptığı paylaşımda, "Yeni ve güzel Grönland'ımızda devasa petrol, doğal gaz ve maden arama faaliyetleri başlamak üzere!" ifadelerini kullandı.

ABD Başkanı, Grönland'ın dünyanın en büyük ve kolay erişilebilir petrol rezervlerinden bazılarına sahip olabileceğini savundu. Trump, bazı uzmanların adadaki kolay erişilebilir petrol miktarının dünyanın neredeyse tüm diğer bölgelerinden daha fazla olduğunu söylediğini ileri sürdü.

Ancak Trump, arama çalışmalarını hangi şirketlerin yürüteceğine, yatırımların büyüklüğüne, faaliyetlerin ne zaman başlayacağına veya hangi bölgelerin hedefleneceğine ilişkin ayrıntı paylaşmadı.

TRUMP'IN GRÖNLAND İŞTAHI YENİ DEĞİL: ÖNCE SATIN ALMAK İSTEDİ

Trump'ın Grönland'a yönelik ilgisi yeni bir gelişme değil. ABD Başkanı, ilk başkanlık döneminde 2019'da adayı Danimarka'dan satın alma fikrini gündeme getirmiş, bu öneri Kopenhag yönetiminin sert tepkisiyle karşılaşmıştı.

Trump, yeniden başkan seçilmesinin ardından Grönland üzerindeki söylemini daha da sertleştirdi. Adanın ABD'nin ulusal güvenliği için hayati öneme sahip olduğunu savunan Trump, ABD'nin Grönland'ı "bir şekilde" elde etmesi gerektiğini dile getirdi.

İngiliz gazetesi The Guardian'ın 11 Ekim'de yayımladığı değerlendirmeye göre Trump, Grönland'ı satın alma fikrini ilk kez 2019'da gündeme getirmiş, yeniden seçilmesinin ardından ise adayı elde etme konusundaki söylemini yoğunlaştırmıştı. Gazete, Trump'ın yaklaşımının NATO ittifakını ve Avrupa ile ABD arasındaki güvenlik ilişkilerini zorladığına dikkat çekti.

Trump'ın Grönland'a ilgisinin arkasında yalnızca enerji kaynakları bulunmuyor. Adanın Arktik bölgesindeki konumu, Kuzey Amerika'nın savunması, füze erken uyarı sistemleri, kritik madenler ve yeni deniz ticaret yolları açısından stratejik önem taşıyor.

BEYAZ SARAY ASKERÎ SEÇENEĞİ BİLE GÜNDEME GETİRDİ

Grönland üzerindeki gerilim, 2026'nın başında diplomatik bir krize dönüştü. Beyaz Saray, 7 Ocak'ta yaptığı açıklamada Grönland'ı elde etmek için çeşitli seçeneklerin değerlendirildiğini ve askerî seçeneğin de bunlar arasında bulunduğunu bildirdi.

BBC'nin aktardığı açıklamada, Grönland'ın ABD açısından bir ulusal güvenlik önceliği olduğu vurgulandı. Trump'ın adanın kontrolünü ele geçirme yönündeki söylemleri, NATO üyesi Danimarka ile Washington arasında ciddi bir anlaşmazlık yarattı.

Danimarka Başbakanı Mette Frederiksen, ABD'nin Grönland'a yönelik olası bir saldırısının NATO'nun sonu anlamına gelebileceği uyarısında bulundu.

Trump, ocak ayında Avrupa ülkelerine yönelik gümrük vergisi tehdidini de devreye soktu. BBC'nin haberine göre ABD Başkanı, Grönland'ın kontrolünü ele geçirme planına karşı çıkan sekiz Avrupa ülkesine 1 Şubat'tan itibaren yüzde 10 gümrük vergisi uygulamakla tehdit etti; anlaşma sağlanmaması durumunda oranın yaz aylarından itibaren yüzde 25'e çıkarılabileceğini söyledi.

Trump, 21 Ocak'ta Davos'ta yaptığı açıklamaların ardından askerî güç kullanma tehdidinden geri adım attı ve Avrupa ülkelerine yönelik yeni gümrük vergisi planını rafa kaldırdı. Ancak adanın ABD kontrolüne geçmesi yönündeki hedefinden tamamen vazgeçtiğine dair bir açıklama yapmadı.

AVRUPA'DAN GRÖNLAND'A ASKER GÖNDERME HAMLESİ

Trump'ın tehditleri karşısında Avrupa ülkeleri, Danimarka'ya destek vermek ve Arktik bölgesindeki güvenlik kapasitesini göstermek amacıyla askerî personel gönderdi. Ancak ilk aşamadaki sınırlı birlikler, ABD'nin adadaki askerî varlığıyla kıyaslandığında daha çok sembolik ve keşif amaçlı bir hamle niteliğindeydi.

Reuters'ın 14 Ocak tarihli haberine göre Almanya, Danimarka'nın talebi üzerine Grönland'a 13 asker göndereceğini açıkladı. İsveç ve Norveç de aynı gün asker gönderme planlarını duyurdu.

Euronews'in 15 Ocak tarihli haberinde, Fransa ve Almanya'dan askerî personelin Grönland'a ulaşmaya başladığı aktarıldı. Fransız askerlerinin bir bölümü başkent Nuuk'a giderken Almanya, bölgeyi incelemek üzere 13 kişilik bir keşif ekibi görevlendirdi.

Fransa Cumhurbaşkanı Emmanuel Macron, askerî personelin gönderilmesini Avrupa birliklerinin gerektiğinde hızla bölgeye konuşlandırılabileceğini gösteren bir adım olarak sundu. Fransa'nın dağ piyade birliklerinden askerler göreve katıldı.

Bu tablo, Avrupa'nın tepkisinin neden tartışma yarattığını da ortaya koydu: Washington'ın adayı kontrol etme söylemleri karşısında Avrupa ülkeleri asker göndererek siyasi birlik ve savunma kararlılığı mesajı vermeye çalıştı; ancak ilk gönderilen birliklerin sayısı sınırlı kaldı.

AVRUPA'NIN SEMBOLİK HAMLESİ TRUMP'I DURDURDU MU?

Avrupa ülkelerinin asker gönderme girişimi, Grönland üzerindeki gerilimi tek başına sona erdirmedi. The Guardian, 19 Eylül'de yayımladığı haberde, Trump'ın adanın güvenliği üzerinde "kalıcı kontrol" sağlanacağı yönündeki açıklamasının ardından Danimarka ve Grönland yönetimlerinin egemenlik konusundaki hassasiyetlerini yeniden vurguladığını yazdı.

Bununla birlikte, Avrupa'nın askerî varlığını artırması ve NATO müttefikleriyle ortak tatbikatları genişletmesi, Arktik güvenliğinin yalnızca ABD'nin meselesi olmadığını gösterme çabasının bir parçasıydı.

Danimarka Savunma Bakanlığının açıklamasına göre, "Arctic Endurance" adı verilen tatbikatın 2026 boyunca sürdürülmesi planlandı. Fransa, Almanya, İsveç, Norveç, Finlandiya, Hollanda, İzlanda ve Belçika da hazırlık ve planlama faaliyetlerine katıldı.

EYLÜLDE ANLAŞMA İMZALANDI: ABD GRÖNLAND'DA İKİ YENİ SAVUNMA BÖLGESİ KURABİLECEK

Aylar süren gerilimin ardından ABD, Danimarka ve Grönland yönetimleri 22 Eylül'de askerî iş birliğini genişleten bir anlaşma imzaladı.

Beyaz Saray tarafından yayımlanan anlaşma metnine göre ABD'nin Grönland'daki askerî faaliyetlerini genişletmesine, mevcut Pituffik Uzay Üssü'nü modernize etmesine ve adanın güneyindeki Narsarsuaq ile doğusundaki Mestersvig bölgelerinde iki yeni savunma alanı oluşturmasına imkân tanınıyor.

Anlaşma, Trump yönetiminin "Altın Kubbe" (Golden Dome) olarak adlandırdığı füze savunma sisteminin kurulmasını da kapsıyor. ABD askerlerine savunma bölgelerine erişim, bu bölgeler arasında hareket ve belirli askerî faaliyetleri yürütme konusunda geniş imkânlar tanınıyor.

Bununla birlikte anlaşma, Grönland'ın Danimarka Krallığı içindeki statüsünü ve Grönland halkının kendi geleceğini belirleme hakkını ortadan kaldırmıyor. Danimarka ve Grönland yönetimleri, askerî iş birliğinin egemenliklerini devretmek anlamına gelmediğini vurguladı.

Anlaşmanın önemli bir ayrıntısı da süresine ilişkin. Metinde anlaşmanın bir bitiş tarihi bulunmuyor ve değişiklik yapılması tarafların karşılıklı mutabakatını gerektiriyor. Anlaşmanın yürürlüğe girmesi ise gerekli parlamenter prosedürlerin tamamlanmasına bağlanıyor.

Bu gelişme, Trump'ın Grönland'ı doğrudan ABD toprağına dönüştürme hedefinden farklı bir sonuç ortaya çıkardı: Washington, adanın egemenliğini resmen devralmadan askerî erişimini ve savunma faaliyetlerini genişletme imkânı elde etti.

TRUMP'IN SON AÇIKLAMASI: PETROL, DOĞAL GAZ VE MADENLER

Trump'ın 14 Ekim'deki açıklaması, askerî ve diplomatik tartışmaların ardından Grönland'ın doğal kaynaklarını yeniden gündemin merkezine taşıdı.

ABD Başkanı, adada petrol, doğal gaz ve maden arama faaliyetlerinin büyük çaplı olacağını ileri sürdü. Ancak açıklamasında hangi şirketlerin çalışmalara katılacağına, arama ruhsatlarının nasıl düzenleneceğine veya projelerin ne kadar yatırım gerektireceğine ilişkin bilgi vermedi.

The Guardian'ın 11 Ekim tarihli değerlendirmesinde, Arktik bölgesinin stratejik öneminin yalnızca askerî konumundan kaynaklanmadığı; enerji kaynakları, kritik madenler ve deniz ticaret yollarının da bölgeye yönelik uluslararası ilgiyi artırdığı belirtildi.

Küresel ısınma nedeniyle Arktik'te deniz yollarının daha erişilebilir hâle gelmesi, enerji taşımacılığı ve doğal kaynakların çıkarılması açısından yeni fırsatlar doğuruyor. Ancak aynı süreç, çevresel riskleri ve bölgedeki jeopolitik rekabeti de artırıyor.

Trump'ın açıklaması, Grönland'ın yalnızca bir savunma hattı değil, aynı zamanda enerji ve maden kaynakları bakımından da ABD'nin stratejik gündeminde yer aldığını gösteriyor.

GRÖNLAND'DA PETROL ARAMAK KOLAY OLMAYACAK: 2021 KARARI

Trump'ın açıklamasındaki en önemli soru işaretlerinden biri, Grönland'da petrol ve doğal gaz aramalarının hangi yasal ve çevresel çerçevede yürütüleceği.

Grönland yönetimi, 2021'de çevresel etkiler ve iklim krizi kaygıları nedeniyle yeni petrol ve doğal gaz arama ruhsatları vermeyi durdurdu. Grönland hükümetinin resmî kaynaklarında, mevcut ruhsatların ise yürürlükte kalabildiği belirtiliyor.

Bu nedenle Trump'ın duyurusu, adada yeni arama faaliyetlerinin otomatik olarak başlayacağı anlamına gelmiyor. Yeni projelerin hayata geçirilebilmesi için ruhsatlar, mevcut izinler, yatırım kararları ve çevresel gereklilikler gibi konuların netleşmesi gerekiyor.

GRÖNLAND ARTIK YALNIZCA BİR ADA DEĞİL: ARKTİK'TE YENİ REKABET

Grönland'ın stratejik değeri, ABD ile Danimarka arasındaki anlaşmazlığın çok ötesine uzanıyor. Kuzey Amerika'ya yakın konumu, erken uyarı ve füze savunma sistemleri açısından sağladığı avantajlar, bölgedeki askerî faaliyetleri önemli hâle getiriyor.

The Guardian'ın değerlendirmesine göre Arktik, ABD ile Çin arasındaki stratejik rekabetin de önemli alanlarından biri. Rusya'nın bölgedeki faaliyetleri, Çin'in Arktik deniz yollarına yönelik ilgisi ve kritik maden kaynakları, bölgenin uluslararası önemini artırıyor.

ABD'nin Grönland'daki askerî varlığını genişletmesi, Washington'ın hem savunma altyapısını güçlendirme hem de rakiplerinin bölgedeki etkisini sınırlama hedefleriyle bağlantılı.

Ancak bu stratejinin Avrupa ile ilişkiler üzerindeki etkisi de önemli. Trump'ın adayı kontrol etmeye yönelik söylemleri, NATO müttefikleri arasında güven krizine neden oldu. Eylül ayında imzalanan anlaşma askerî iş birliğini genişletirken, egemenlik tartışmalarını tamamen ortadan kaldırmadı.