Son dakika | ABD Çin ilişkileri alev alıyor! Her alanda savaş kapıda

Dünyanın gözü bu görüşmelerdeydi... Ekonomik, mali, askeri ve teknolojik rekabetleri gittikçe artan iki süpergüç arasındaki ilişkiler, son yıllarda giderek bozuldu ve daha da kötüleşeceğe benziyor.

ABD Başkanı Biden'ın Putin'e katil demesinin ardından Rusya ile gerilim artarken, Çin ile de tansiyon gittikçe yükseldi. Biden yönetiminden üst düzey yetkililerin Çinli mevkidaşları ile görüşmesi, dünyanın en önemli iki küresel gücü arasındaki ilişkilerin dinamiklerini tartma fırsatı sundu.

Washington ile Pekin arasındaki ilişkilerin yeni "Soğuk Savaş" şeklinde tanımlanması giderek yaygınlaşırken, ABD Dışişleri Bakanı Antony Blinken ile Beyaz Saray Ulusal Güvenlik Danışmanı Jake Sullivan'ın Çinli mevkidaşları ile Alaska'daki görüşmeleri gergin başladı.

ABD'de Joe Biden yönetimi ve Çin arasında Alaska'da yapılan ilk üst düzey görüşmelerde, taraflar birbirlerine sert suçlamalar yöneltti. Çinli yetkililer ABD'yi diğer ülkeleri "Çin'e saldırmaya" kışkırtmakla suçlarken, ABD'li heyet Çinlilerin "gösteri yapmaya niyetlenerek" görüşmelere geldiğini söyledi.

İki süpergüç arasındaki ilişkilerdeki gerilim, son yılların en üst düzeyinde. ABD, görüşmelerde, Şincan'daki Uygurlara muamele gibi tartışmalı konuların gündeme getirileceğini söylemişti.

Anchorage kentindeki gerilimli görüşmeye Amerikan tarafında Dışişleri Bakanı Antony Blinken ve Ulusal Güvenlik Danışmanı Jake Sullivan, Çin tarafındaysa Çin'in en üst düzey dış politika yetkilisi Yang Jiechi ile Dışişleri Bakanı Wang Yi katıldı.

SÖZÜNÜ SAKINMADI
Blinken, sözünü sakınmadığı açılış konuşmasında "ABD'nin Şincan, Hong Kong, Tayvan, ABD'ye siber saldırılar ve Washington'ın müttefiklerine ekonomik baskı yapılması gibi alanlarda Çin'in yaptıklarıyla ilgili derin kaygılarını görüşmek istediklerini" söyledi.

Blinken "Bu yapılanların her biri, küresel istikrarı sağlayan kuralara dayalı düzeni tehdit ediyor" dedi. Yang ise Washington'ı askeri gücünü ve mali üstünlüğünü diğer ülkelere baskı yapmak için kullanmakla suçladı.

"KATLEDİLİYOR" VURGUSU
Yang "ABD, sözde ulusal güvenlik kavramlarını normal ticari değiş tokuşları engellemek ve bazı ülkeleri Çin'e saldırmaya teşvik etmek için kullanıyor" dedi. ABD'deki insan haklarının dibe vurduğunu savunan Yang, siyah Amerikalılar'ın "katledildiğini" vurguladı.

Yang'a karşılık veren ABD Ulusal Güvenlik Danışmanı Sullivan ise Washington'ın Çin ile bir çatışma istemediğini söyledi, ancak "Biz daima halkımız ve dostlarımız için prensiplerimize bağlı kalacağız" diye de ekledi.

TARTIŞMA UZADIKÇA UZADI
Dünya medyasının gözleri önünde yaşanan tartışma bir saatten uzun sürdü. Daha sonra ABD heyeti Çin'i, üzerinde daha önceden uzlaşılan her bir katılımcının açılış konuşmasını iki dakikayla sınırlaması protokolünü ihlal etmekle suçladı.

Üst düzey bir ABD'li yetkili "Çin heyeti gösteri yapma niyetiyle glemiş gibi görünüyor. İçerik yerine kamuoyu önünde gösteri yapmaya odaklandılar" dedi. Yetkili, ABD'nin görüşmelere planlandığı gibi devam edeceğini söyledi ve "abartılı diplomatik sunumlar genellikle iç kamuoyunu amaçlar" diye de ekledi.

Öte yandan, ABD Savunma Bakanı Austin, Pasifik seyahatinde Çin'e "caydırıcılık" mesajı verdi. İki ülke arasındaki tansiyon her geçen gün artarken, Bakan Austin'ın açıklamalarında panik havası sezildi. Çin karşısındaki üstünlüklerini kaybetmeye başladıklarını vurgulayan Savunma Bakanı, Çin'in askeri kapasitesini modernize ettiğinin altını çizerek "kabiliyetlerimizi artırmalıyız" dedi.

Geçtiğimiz günlerde Japonya, Hindistan ve Avustralya'yı tekrar bir araya getirerek "Dörtlü"yü yeniden hayata geçiren ve "dünyanın en büyük filosunu" kurmaya hazırlanan ABD'den, Çin'e karşı yeni bir hamle geldi.

İlk yurt dışı seyahatini Pasifik bölgesine yapan ABD Savunma Bakanı Lloyd Austin, bölgedeki ABD müttefikleri ile askeri iş birliğini artırmak istediklerini ve Çin'e karşı "güçlü bir caydırıcılık" tesis etmek için bölgeye gittiğini söyledi.

Austin, Pasifik seyahatini, ABD'nin Hint-Pasifik Kuvvetleri Komutanlığının karargahının da bulunduğu Hawaii adalarından başlattı. Burada kendisi ile seyahat eden gazetecilere açıklamalarda bulunan Austin, "Bu seyahat ittifaklar ve ortaklıklarla ilgilidir. Oradaki kabiliyetlerimizi artırmakla ilgilidir." dedi.

Austin, ABD Ortadoğu'da terör örgütleri ile mücadele ederken Çin'in ise askeri kapasitesini modernize ettiğini ifade ederek, "Mevcut rekabet üstünlüğümüz aşınıyor. Üstünlük halen bizde, ilerisi için üstünlüğümüzü artıracağız." diye konuştu.

Austin, "Amacımız, ABD'ye kafa tutacak Çin ya da başka herhangi bir güce karşı güçlü bir caydırıcılık tesis etmek için gerekli kabiliyet ve operasyon planlarımızın olup olmadığını teyit etmektir." ifadelerini kullandı.

ÇİN KARŞITI CEPHE HAREKETE GEÇTİ
Saflar yavaş yavaş belli olmaya başlıyor. ABD'li CNN, korkunç bir hızla büyüyen ve dünyanın hakim gücü olmayı hedefleyen Çin'e karşı bir araya gelen dörtlü grubu yazdı. ABD Başkanı Joe Biden ve yönetimi, Çin'in Hint-Pasifik'teki toprak taleplerini kontrol altına alma çabalarına karşın müttefikleri birleştirmek amacıyla kolları sıvadı.

Geçtiğimiz Cuma günü Biden, bu hedefe doğru şimdiye kadarki en büyük adımını atarak - Pekin'in "zehirli" soğuk savaş zihniyeti diye adlandırdığı - Dörtlü'nün (ABD, Japonya, Hindistan ve Avustralya) liderleri için sanal bir toplantı düzenledi.

Dörtlü'nün 2017'de yeniden canlanmasına yol açan, Asya'nın ekonomik ve askeri süper gücünün yükselişiydi ve bloğun dört liderini gecenin bir vakti zirve düzenlemeye iten şey de, Pekin'in güç oyunlarıydı.

Dörtlü veya Dörtlü Güvenlik Diyaloğu, yarı düzenli zirveler, bilgi alışverişleri ve askeri tatbikatlar içeren gayri resmi bir stratejik forum. Dörtlü, NATO gibi resmi bir askeri ittifak olmasa da, bazıları tarafından artan Çin etkisine ve Asya-Pasifik'teki iddia edilen saldırganlığa karşı potansiyel bir karşı ağırlık olarak görülüyor.

Üyeler, koronavirüs salgını konusundaki son işbirliği gibi ilişkinin daha iyi yönlerini vurgularken, Dörtlü'nün askeri kuşatma potansiyeli Pekin tarafından fark edilmedi. Ve bu şaşılacak bir şey değil.

DÜNYANIN EN BÜYÜK FİLOSU OLUŞTURULUYOR
Geçen hafta Foreign Policy'de yazan Stanford Üniversitesi'ndeki muhafazakar Hoover Enstitüsü'nden aralarında eski ABD Savunma Bakanı James Mattis'in de bulunduğ dört bursiyer, Dörtlü'nün ileriye dönük dört kilit alanda önemli bir rol oynayabileceğini söyledi: Deniz güvenliği, tedarik zinciri güvenliği, teknoloji ve diplomasi.

Deniz güvenliğinde, Dörtlü üyeleri, ABD Donanması'nın Çin'in gemi inşa dalgasına karşı koymasına yardımcı olabilecek önemli donanma varlıklarını bir araya getirebilir.