Rusya’da veba araştırma merkezindeki ölüm sonrası alarm büyüdü: İkinci şüpheli vaka ve yaklaşık 200 kişilik karantina

Sibirya'nın Irkutsk kentindeki Irkutsk Veba Araştırma Enstitüsü'nde çalışan 28 yaşındaki Daria Shipilova, şiddetli zatürre belirtileri gösterdikten sonra hastaneye kaldırıldı. Shipilova, 2 Ekim'de Irkutsk yakınlarındaki Shelekhov kentindeki hastanede hayatını kaybetti.

Ancak genç araştırmacının sıradan bir zatürre nedeniyle ölmediği ve akciğer vebasına yakalanmış olabileceği iddiaları kısa sürede yayılmaya başladı.

Rus makamları ise kadının ölüm nedenini "nedeni bilinmeyen zatürre" olarak açıkladı ve yapılan kapsamlı testlerde, hastalığın kadının laboratuvardaki mesleki faaliyetleriyle bağlantılı herhangi bir mikroorganizmaya rastlanmadığını bildirdi.

İKİNCİ ŞÜPHELİ VAKA İDDİASI GÜNDEMDE

Krizin büyümesinin nedenlerinden biri de yalnızca hayatını kaybeden araştırmacıyla sınırlı olmayan haberler.

DSÖ Genel Direktörü Tedros Adhanom Ghebreyesus, Rus makamlarından alınan bilgileri aktarırken nedeni belirlenemeyen zatürre görülen ikinci bir çalışanla ilgili medya haberlerinin de bulunduğunu açıkladı.

Tedros, DSÖ'nün bu konunun da netleştirilmesi için Rusya'dan daha fazla bilgi istediğini söyledi. Veba vakası şüphesiyle bir ölüm daha gerçekleşti.

YAKLAŞIK 200 KİŞİ KARANTİNAYA ALINDI

Öte yandan olayın boyutunu büyüten en önemli gelişmelerden biri karantina tedbirleri oldu.

Rus medyasına göre, hayatını kaybeden araştırmacıyla temas eden yaklaşık 200 kişi gözlem ve karantina altına alındı. Reuters'ın aktardığı son bilgilere göre bu kişilerin yaklaşık yüzde 60'ı daha sonra serbest bırakıldı.

Veba araştırma merkezinde çalışan 60'tan fazla personel de bir süre tesis içerisinde izole edildi.

Rus yetkililer, temaslı kişiler üzerinde yapılan testlerde tehlikeli bir enfeksiyon etkenine rastlanmadığını bildirdi.

HASTANELERDE DE KARANTİNA UYGULANDI

Şüpheleri artıran bir başka gelişme ise Irkutsk ve çevresindeki sağlık kuruluşlarında alınan önlemler oldu.

Irkutsk'ta üç hastane, bir çocuk hastanesi ve bir doğum hastanesinde karantina tedbirleri uygulandığı bildirildi. Hayatını kaybeden araştırmacının tedavi gördüğü Shelekhov'daki hastanede de kısıtlamalar getirildi.

Bu önlemler sosyal medyada "Rusya'da veba salgını başladı" iddialarının hızla yayılmasına yol açtı.

Ancak mevcut resmi veriler bu iddiayı doğrulamıyor.

RUSYA: "VEBA VAKASI TESPİT EDİLMEDİ"

Rusya'nın tüketici ve halk sağlığı denetim kurumu Rospotrebnadzor, kadının veba nedeniyle hayatını kaybettiğini reddediyor.

Kurum, ölüm nedenini "nedeni bilinmeyen zatürre" olarak açıklarken, kadının çalıştığı enstitüde herhangi bir laboratuvar kazası meydana geldiğine ilişkin iddiaları da reddetti.

Rus makamları ayrıca temaslı kişilerde yapılan testlerde yüksek tehdit oluşturan patojenlerin tespit edilmediğini açıkladı. DSÖ de Rus yetkililerin kendisine Irkutsk'ta yakın zamanda herhangi bir veba vakası kaydedilmediğini bildirdiğini aktardı.

Rospotrebnadzor, epidemiyolojik durumun kontrol altında olduğunu ve bölgede sağlık açısından olağanüstü bir durum bulunmadığını savunuyor.

LABORATUVARDA KAZA İDDİASI DOĞRULANMADI

Olayın en dikkat çekici iddialarından biri, araştırmacının laboratuvarda içerisinde veba bakterisi bulunan bir tüpün kırılması sonucunda enfekte olduğu yönünde.

Ancak bu iddia şu ana kadar bağımsız şekilde doğrulanmış değil.

Rus sağlık yetkilileri laboratuvarda patojenlerle bağlantılı bir kaza yaşandığına ilişkin iddiaları reddederken, yapılan incelemelerde kadının mesleki faaliyetleriyle bağlantılı bir mikroorganizma tespit edilmediğini açıkladı.

DSÖ DEVREDE: "DAHA FAZLA BİLGİ İSTİYORUZ"

Vaka uluslararası sağlık kuruluşlarının da radarına girdi.

DSÖ Genel Direktörü Tedros, Rusya'dan "zamanında, eksiksiz ve şeffaf bilgi paylaşılmasının" önemine dikkat çekti. DSÖ, ağır zatürrenin nedeninin, halk sağlığı tedbirlerine yol açan patojenin ve ikinci çalışanla ilgili haberlerin açıklığa kavuşturulması için Rus makamlarından daha fazla bilgi talep etti.

DSÖ ayrıca Rusya'ya teknik destek sunmaya hazır olduğunu bildirdi.

Örgütün mevcut değerlendirmesi ise paniği desteklemiyor. DSÖ, Rusya dışına yayılma riskini "çok düşük" olarak değerlendiriyor.

ABD DE GELİŞMELERİ YAKINDAN TAKİP EDİYOR

Rusya'daki gelişmeler Washington'ın da gündemine girdi.

ABD Hastalık Kontrol ve Önleme Merkezleri (CDC), Irkutsk bölgesindeki şüpheli akciğer vebası vakasına ilişkin haberleri yakından takip ettiğini açıkladı.

CDC, şu aşamada ABD açısından daha geniş çaplı bir tehdit olduğuna dair herhangi bir işaret bulunmadığını bildirdi. Kurum ayrıca enfekte kişilerin hızlı şekilde tespit edilmesi ve tedavi edilmesi ile olası temaslıların izlenmesinin önemli halk sağlığı tedbirleri olduğunu vurguladı.

ABD Dışişleri Bakanı Marco Rubio ise Rusya'nın konuya ilişkin bilgi paylaşımının "hala oldukça sınırlı" olduğunu belirterek Moskova'ya daha fazla şeffaflık çağrısında bulundu.

ABD Başkanı Donald Trump da gelişmeleri takip ettiğini ve Washington'ın yardım etmeye hazır olduğunu açıkladı.

AVRUPA DA ALARMA GEÇTİ ANCAK YAYILMA KANITI YOK

Avrupa Hastalık Önleme ve Kontrol Merkezi (ECDC) de gelişmeleri yakından izliyor.

ECDC, mevcut sınırlı bilgilere göre ikincil vakalara veya hastalığın sürdürülebilir şekilde insandan insana yayıldığına dair herhangi bir kanıt bulunmadığını açıkladı.

Merkez, akciğer vebasının öksürük damlacıkları yoluyla bulaşabildiğini ancak bulaşmanın genellikle enfekte ve semptom gösteren kişiyle yakın ve uzun süreli temas gerektirdiğini belirtti.

AKCİĞER VEBASI NEDEN BU KADAR KORKUTUYOR?

Akciğer vebası, vebanın en ağır ve en tehlikeli türlerinden biri.

Hastalığa Yersinia pestis adlı bakteri neden oluyor. Akciğerleri etkileyen bu form, enfekte kişinin öksürmesiyle ortaya çıkan solunum damlacıkları aracılığıyla insandan insana bulaşabiliyor.

Ancak hastalık ile COVID-19 arasında önemli farklar bulunuyor. Veba bakteriyel bir hastalık olduğu için erken teşhis edildiğinde antibiyotiklerle tedavi edilebiliyor. Uzmanlar da mevcut olayın bir pandemi başlangıcı olduğu sonucuna varmak için yeterli kanıt bulunmadığını belirtiyor.

AKCİĞER VEBASININ BELİRTİLERİ NELER? NASIL BULAŞIYOR?

Vebanın en ağır ve hızlı ilerleyen türlerinden biri olan akciğer vebası (pnömonik veba), akciğerleri etkileyerek ciddi solunum yolu enfeksiyonuna neden oluyor. Hastalık, Yersinia pestis adlı bakteriden kaynaklanıyor ve tedavi edilmediğinde ölümcül olabiliyor. Ancak erken teşhis ve uygun antibiyotik tedavisiyle iyileşme mümkün.

BELİRTİLER KISA SÜREDE ORTAYA ÇIKABİLİYOR

Dünya Sağlık Örgütü'ne (DSÖ) göre akciğer vebasının kuluçka süresi oldukça kısa olabiliyor ve belirtiler bazı vakalarda enfeksiyondan sonraki 24 saat içinde başlayabiliyor.

Hastalığın başlıca belirtileri arasında yüksek ateş, titreme, şiddetli halsizlik, baş ağrısı, öksürük, göğüs ağrısı ve nefes darlığı bulunuyor. Hastalık ilerledikçe solunum güçlüğü artabiliyor.

Akciğer vebasının dikkat çeken belirtilerinden biri ise kanlı veya kanla karışık balgamla birlikte görülen öksürük. Ağır vakalarda hastanın durumu kısa süre içinde ciddi şekilde kötüleşebiliyor.

İNSANDAN İNSANA BULAŞABİLİYOR

Akciğer vebası, vebanın diğer bazı türlerinden farklı olarak insandan insana bulaşabiliyor. Enfekte kişinin öksürmesi veya hapşırması sırasında ortaya çıkan solunum damlacıkları, özellikle yakın ve uzun süreli temas halinde başka kişilere geçebiliyor.

Bununla birlikte uzmanlar, hastalığın kolaylıkla geniş kitlelere yayılmadığına dikkat çekiyor. Bulaşma riski özellikle enfekte ve belirtiler gösteren kişiyle yakın temas durumunda önem kazanıyor.

TEDAVİ EDİLMEZSE ÖLÜMCÜL OLABİLİR

Akciğer vebası hızlı ilerleyebildiği için erken teşhis büyük önem taşıyor. Hastalık uygun antibiyotiklerle tedavi edilebiliyor. Tedavinin gecikmesi ise ağır komplikasyonlara ve ölüme yol açabiliyor.

Ancak ateş, öksürük ve nefes darlığı gibi belirtiler yalnızca akciğer vebasında görülmüyor. Grip, zatürre ve çeşitli bakteriyel veya viral enfeksiyonlar da benzer belirtilere neden olabiliyor. Bu nedenle belirtilerin tek başına veba anlamına gelmediği ve kesin tanının laboratuvar testleriyle konulduğu belirtiliyor.