Meta'ya 25 milyar dolarlık şok! Milyonlarca kullanıcının verileri için tarihi hesaplaşma

Dünyanın en büyük teknoloji şirketlerinden Meta, kullanıcı verilerinin korunması konusunda ABD'de ağır bir yaptırımla karşı karşıya kaldı. New Mexico'da görülen davada mahkeme, Facebook'un kullanıcıların kişisel bilgilerinin nasıl toplandığı, korunduğu ve üçüncü taraflarla paylaşıldığı konusunda yanıltıcı açıklamalar yaptığı gerekçesiyle şirkete 25 milyar dolar ceza verilmesine hükmetti.

Reuters ve Associated Press'in haberlerine göre 21 Ekim'de açıklanan karar, teknoloji devlerine karşı ABD'de verilen en dikkat çekici mali yaptırımlardan biri oldu. Karar, milyonlarca kullanıcının verilerinin siyasi amaçlarla kullanılmasına ilişkin Cambridge Analytica skandalının ardından başlayan hukuki hesaplaşmanın yeni aşamasını oluşturdu.

43,8 MİLYONDAN FAZLA İHLAL! MAHKEMEDEN META'YA AĞIR FATURA

New Mexico'da eylül ayında görülen davada jüri, Facebook'un eyaletin tüketiciyi koruma yasasını 43 milyon 899 bin 725 kez ihlal ettiğine hükmetti. Jüri, şirketin kullanıcı gizliliği, kişisel verilere üçüncü tarafların erişimi ve platformdaki zararlı içeriklere ilişkin açıklamalarını değerlendirdi.

Mahkeme, ihlallerin münferit açıklamalarla sınırlı kalmadığına ve şirketin kamuoyuna yönelik beyanlarının yıllara yayıldığına dikkat çekti. Yargıç Francis Mathew, Facebook'un uygulamalarını şirketin temel işleyişiyle bağlantılı, uzun süre devam eden ve sistematik bir sorun olarak değerlendirdi.

New Mexico Başsavcısı Raúl Torrez, kararın ardından yaptığı açıklamada, hiçbir şirketin hesap vermekten kaçabilecek kadar güçlü olmadığını vurguladı.

87 MİLYON KULLANICININ VERİLERİ SKANDALIN MERKEZİNDE

Davanın geçmişi, 2018 yılında dünya gündemine oturan Cambridge Analytica skandalına uzanıyor. İngiliz siyasi danışmanlık şirketi Cambridge Analytica'nın, üçüncü taraf bir uygulama üzerinden yaklaşık 87 milyon Facebook kullanıcısına ait kişisel bilgilere usulsüz şekilde eriştiği ortaya çıkmıştı.

Söz konusu veriler, kullanıcıların kişilik özellikleri ve siyasi eğilimleri hakkında profiller oluşturulması ve hedefli siyasi reklamcılık faaliyetleri kapsamında kullanıldı. Cambridge Analytica'nın müşterileri arasında Donald Trump'ın 2016 başkanlık kampanyası da bulunuyordu.

Skandal, sosyal medya platformlarının kullanıcılarından topladığı bilgilerin hangi amaçlarla kullanıldığı, bu bilgilerin kimlerle paylaşıldığı ve kullanıcıların gerçekten ne ölçüde kontrol sahibi olduğu konusunda dünya çapında tartışma başlattı.

New Mexico yönetimi, Meta'ya karşı 2021'de dava açtı. Ancak dava yalnızca Cambridge Analytica olayına odaklanmadı; Facebook'un kullanıcılarına veri gizliliği ve içerik denetimi konusunda verdiği güvenceler de yargılamanın merkezine yerleşti.

'VERİLERİNİZ ÜZERİNDE KONTROL SAHİBİSİNİZ' AÇIKLAMASI MERCEK ALTINDA

New Mexico yönetiminin iddialarına göre Facebook, kullanıcılara kişisel bilgilerinin nasıl paylaşıldığı konusunda kontrol sahibi oldukları ve verilerinin reklamverenlere satılmadığı yönünde güvenceler verdi. Jüri, şirketin bu konulardaki bazı açıklamalarını yanıltıcı buldu.

Reuters'ın aktardığına göre jüri, Meta'nın 29 açıklamasından 26'sını yanıltıcı olarak değerlendirdi. Bu açıklamalar, kullanıcıların verilerinin kontrolü, üçüncü taraf uygulamalarının bilgilere erişimi ve şirketin platformdaki içeriklere yönelik politikalarıyla ilgiliydi.

Mahkeme ayrıca Facebook'un Cambridge Analytica skandalının ortaya çıkmasının ardından üçüncü taraf uygulamalarını soruşturma ve verileri kötüye kullanan geliştiricilere karşı önlem alma konusundaki açıklamalarını da inceledi.

Buradaki temel mesele, yalnızca kişisel bilgilerin üçüncü tarafların eline geçmesi değildi. Şirketin kullanıcılara sunduğu gizlilik güvencelerinin gerçekte ne ölçüde karşılandığı da hukuki sorumluluğun belirlenmesinde etkili oldu.

YANLIŞ BİLGİLENDİRME VE NEFRET SÖYLEMİ DE DOSYADA

Dava, Facebook'un kişisel verileri işleme biçiminin yanı sıra yanlış bilgilendirme ve nefret söylemiyle mücadele konusundaki açıklamalarını da kapsadı.

New Mexico yönetimi, platformun zararlı içeriklere karşı uygulamalarına ilişkin bazı beyanlarının kullanıcıları yanılttığını savundu. Jüri, şirketin içerik denetimi politikaları ve bu politikaların uygulanmasına ilişkin bazı açıklamalarını da ihlal kapsamında değerlendirdi.

Bununla birlikte jüri, Facebook'un zararlı içerikleri kaldırdığına ilişkin bazı açıklamalarının yanlış olduğu iddiasını kabul etmedi. Dolayısıyla karar, şirketin içerik denetimine ilişkin bütün açıklamalarının yanlış bulunduğu anlamına gelmiyor.

CEZA ÖNCE 219,5 MİLYAR DOLARI AŞTI, SONRA 25 MİLYAR DOLARA İNDİ

New Mexico yasaları, tüketiciyi koruma hükümlerinin kasıtlı ihlalleri için ihlal başına 5 bin dolara kadar hukuki ceza uygulanmasına imkân tanıyor. Jürinin tespit ettiği ihlal sayısı üzerinden yapılan hesaplama, 219,5 milyar doları aşan bir tutara ulaştı.

Yargıç Francis Mathew, bu tutarı 25 milyar dolara indirdi. Böylece Meta'ya verilen ceza, başlangıçta değerlendirilen miktarın önemli ölçüde altında kaldı ancak yine de şirket açısından son derece ağır bir mali yaptırım niteliği taşıdı.

Mahkeme kararına göre cezaya, tamamı ödenene kadar yıllık yüzde 15 faiz de uygulanacak. Meta'nın temyiz süreci başlatması beklenirken, cezanın nihai tutarı ve tahsilatın ne zaman gerçekleşeceği hukuki sürece bağlı olacak.

META KARARA İTİRAZ EDECEK

Meta, mahkemenin kararına karşı çıkıyor. Şirketin baş hukuk yetkilisi C.J. Mahoney, Reuters ve Associated Press'e yansıyan açıklamasında kararı temyizde bozacaklarına inandıklarını belirtti.

Meta, davanın çevrim içi ifade özgürlüğü ve şirketin eyalette faaliyet gösterme imkânı üzerinde ciddi sonuçlar doğurabileceğini savunuyor. Şirket ayrıca kullanıcı verilerini sattığı iddiasına karşı çıkıyor ve New Mexico yönetiminin yanıltıcı açıklamalar yapıldığına ilişkin iddialarını kabul etmiyor.

Öte yandan Meta, Cambridge Analytica skandalı nedeniyle daha önce de ABD Federal Ticaret Komisyonu tarafından 5 milyar dolar cezaya çarptırılmıştı. New Mexico'daki karar, teknoloji şirketlerinin kullanıcı verileri konusunda hesap verebilirliği tartışmasını yeniden gündeme taşıdı.

TEKNOLOJİ DEVLERİNE AÇIK MESAJ: KULLANICI GİZLİLİĞİ TİCARİ ÇIKARLARA FEDA EDİLEMEZ

New Mexico'daki karar, dijital platformların milyarlarca insanın kişisel verilerini işlediği bir dönemde kullanıcı gizliliğinin ve tüketiciyi koruma yasalarının önemini bir kez daha ortaya koydu.

Kişisel bilgilerin nasıl toplandığı, kimlerle paylaşıldığı ve hangi amaçlarla kullanıldığı konusunda şeffaflık sağlanması, dijital ekonomide temel bir güven meselesi. Kullanıcılara sunulan güvencelerin gerçeği yansıtmaması hâlinde, şirketlerin yalnızca itibar kaybıyla değil, ağır hukuki yaptırımlarla da karşılaşabileceği görülüyor.