WSJ duyurdu: İran, ABD saldırıları sonrası savaşı büyütmek için Devrim Muhafızları ve müttefikleriyle kapsamlı hazırlık yaptı

WSJ'nin ele geçirdiği iletişim kayıtları ve diğer istihbarat bilgilerine göre İran yönetimi, ABD ile yürütülen görüşmeleri savaşın sonu olarak görmedi. Tahran'daki sertlik yanlısı isimler, Washington ile yapılan anlaşmanın ABD ve İsrail'e yeni bir saldırı için zaman kazandırabilecek bir hamle olduğundan şüphelendi.

Bunun üzerine İran, diplomasi masasını açık tutarken askeri ve güvenlik mekanizmasını daha büyük bir çatışmaya göre yeniden şekillendirdi.

Bu hazırlığın merkezinde İran İslam Devrim Muhafızları Ordusu'nun güçlendirilmesi, füze ve insansız hava aracı üretiminin hızlandırılması, deneyimli savaş komutanlarının kritik görevlere getirilmesi ve İran'ın bölgedeki silahlı müttefikleriyle koordinasyonun artırılması bulunuyor.

Daha da dikkat çekici olan ise Tahran'ın artık yalnızca kendi topraklarını savunmaya odaklanmaması.

WSJ'ye göre İran yönetiminde savaşın maliyetini ABD ve bölgedeki müttefiklerine daha ağır biçimde ödetme fikri güç kazanıyor.

ABD SALDIRILARI SONRASI TAHRAN'DA HESAP DEĞİŞTİ

ABD'nin İran'a yönelik saldırıları, Washington açısından Tahran'ı müzakere masasına çekme ve İran'ın askeri kapasitesini baskı altına alma amacı taşısa da WSJ'nin aktardığı istihbarat, İran yönetiminin yaşananları farklı değerlendirdiğini ortaya koyuyor.

Trump yönetimi haziran ayında İran'la bir mutabakat zaptı imzaladığında Washington'un hedefi savaşın tansiyonunu düşürmek, Hürmüz Boğazı'nı yeniden gemi trafiğine açmak ve çatışmayı sona erdirecek bir sürecin önünü açmaktı.

Ancak İran'ın sertlik yanlısı liderleri anlaşmaya güvenmedi.

İranlı ve Arap yetkililere göre Tahran'daki yönetim, anlaşmanın ABD ve İsrail'in küresel ekonomi üzerindeki baskıyı azaltmak ve ileride düzenlenecek daha büyük bir saldırı için zaman kazanmak amacıyla hazırlanmış olabileceğini düşündü.

Bunun üzerine İran yönetimi son iki ayı savaşın sona ermesine değil, daha büyük bir savaşa hazırlanmaya ayırdı. WSJ'nin aktardığına göre Tahran, masada diplomasiyi de sürdürdü.

Tahran bir yandan diplomatik kanalları açık tuttu. Diğer yandan ise askeri yapılanmasını yeniden düzenledi. Böylece İran yönetimi iki ayrı hattı aynı anda yürüttü: Diplomasi masasında zaman kazanmak, sahada ise olası yeni bir saldırıya hazırlanmak.

WSJ'nin istihbarat kaynaklarına göre Devrim Muhafızları'na düzenli ordu üzerinde daha fazla yetki verildi. Irak savaşı ve geçmişteki iç operasyonlarda görev yapmış deneyimli isimler kritik mevkilere getirildi. Ülke içindeki karşı istihbarat faaliyetleri genişletildi.

Aynı süreçte füze ve insansız hava aracı üretimi hızlandırıldı. İran'ın savaş boyunca ağır darbe alan askeri altyapısını yeniden ayağa kaldırmaya çalıştığı da bildirildi.

İsrailli yetkililer, İran'ın altyapısını yeniden inşa etme ve füze üslerine erişimini yeniden sağlama hızının beklenenden yüksek olduğunu değerlendiriyor. Bu durum, ABD ve İsrail'in saldırılarla İran'ın askeri kapasitesini uzun süreli biçimde felç etme hedefinin önünde önemli bir soru işareti oluşturuyor.

HEDEF YALNIZCA İRAN DEĞİL: SAVAŞ BÖLGEYE YAYILABİLİR

WSJ'nin haberindeki en çarpıcı ayrıntılardan biri, İran'ın hazırlıklarının ülke sınırlarının dışına taşması. Arap istihbarat yetkilileri, İran ile Yemen, Irak ve Lübnan'daki silahlı müttefikleri arasındaki iletişim trafiğinde stratejik bir değişimin izlerini tespit etti.

Bu istihbarat bulgularına göre Devrim Muhafızları, bölgedeki müttefiklerini daha büyük bir çatışmaya hazırlamaya başladı. Yemen'deki Husiler, Irak'taki İran destekli milisler ve Lübnan'daki müttefik unsurlar üzerinden farklı cephelerin harekete geçirilmesi ihtimali değerlendirildi. Amaç, ABD'nin bölgedeki askeri varlığının ve müttefiklerinin karşı karşıya kalacağı baskıyı artırmak.

Başka bir ifadeyle Tahran'ın hesabı, ABD'nin İran'a yönelik saldırılarını yalnızca İran topraklarıyla sınırlı bir savaş olmaktan çıkarmak.

KIZILDENİZ'DE YENİ CEPHE HAZIRLIĞI

İran'ın bölgesel planının en önemli ayaklarından biri Yemen oldu. WSJ'nin ele geçirilen iletişim kayıtlarına dayandırdığı bilgilere göre Devrim Muhafızları komutanları, Husilerin kontrolündeki bölgelere gönderildi.

İranlı komutanların, Irak'taki İran destekli milislerle koordinasyon içinde Suudi Arabistan'a karşı daha kapsamlı bir çatışma için hazırlık yaptığı öne sürüldü.

Devrim Muhafızları ayrıca Kızıldeniz'e hâkim noktalara füze, deniz silahları ve insansız hava aracı sistemlerinin konuşlandırılmasını denetledi.

Yemen'deki silahlı unsurlara Suudi limanları ve enerji tesislerine ilişkin istihbarat ve hedef listeleri sağlandığı, ayrıca Suudi Arabistan'ın olası misillemelerinden korunmaları için tavsiyelerde bulunulduğu iddia edildi.

Sonuç kısa sürede sahaya yansıdı.

Husiler, Suudi Arabistan tarafından desteklenen Yemen hükümet güçlerine saldırdı ve Kızıldeniz'i dünya pazarlarına bağlayan Babu'l Mendeb Boğazı'nı Suudi Arabistan'a kapattığını açıkladı.

Suudi gemilerine yönelik saldırılar, yalnızca Riyad'ın petrol ihracatını değil, küresel enerji arzını da tehdit eden yeni bir risk oluşturdu.

SUUDİ PETROL TESİSLERİ DE HEDEFTE

Aynı dönemde Suudi Arabistan, İran destekli Irak'taki milislerin petrol tesislerine insansız hava aracı saldırıları düzenlediğini açıkladı.

WSJ'nin aktardığı istihbarat bulgularına göre bu gelişmeler birbirinden bağımsız olaylar olarak değerlendirilmiyor.

Tahran'ın amacı, ABD'nin İran'a yönelik saldırılarının bedelini bölgedeki enerji altyapısına ve ABD'nin müttefiklerine yansıtmak. Bu nedenle savaşın genişlemesi halinde Suudi Arabistan, Kuveyt, Bahreyn, Ürdün ve Birleşik Arap Emirlikleri gibi ülkelerin de çatışmanın doğrudan hedefi haline gelmesinden endişe ediliyor.

İRAN KÖRFEZ ÜLKELERİNE AÇIK TEHDİT GÖNDERDİ

Devrim Muhafızları'nın mesajı yalnızca askeri hazırlıklarla sınırlı kalmadı. WSJ'nin kaynaklarına göre İran, ABD'nin İran'daki enerji tesislerine saldırması halinde Körfez ülkelerinin enerji altyapısını hedef alacağı tehdidinde bulundu.

Tahran'ın Arap ülkelerindeki muhataplarına tek tek hedeflerin yer aldığı listeler gönderdiği öne sürüldü.

Bu mesajın anlamı açıktı:

İran'a yönelik saldırılar sürerse savaşın ekonomik ve stratejik bedeli yalnızca İran'la sınırlı kalmayacak.

Bu yaklaşım, zaten küresel enerji piyasalarını sarsan Hürmüz Boğazı krizini daha da tehlikeli hale getiriyor. WSJ'nin daha önceki haberlerinde de Körfez ülkelerinin Hürmüz'deki İran kontrolünün kalıcı hale gelmesinden endişe duyduğu ve savaşa dönmenin mevcut durumdan daha kötü olabileceği değerlendirmesi yer almıştı.

ÜRDÜN SALDIRISI WASHINGTON'U ŞAŞIRTTI

İran'ın ABD güçlerine yönelik saldırıları da arttı.

Tahran, çatışmalardaki kısa süreli bir duraklama sırasında Ürdün'e beş balistik füze fırlattı.

Bu saldırı, Washington açısından beklenmedik bir hamle oldu.

Üstelik iki hafta önce İran'ın Ürdün'deki bir başka saldırısında üç ABD askeri hayatını kaybetmişti.

Körfez ülkelerindeki yetkililer, İran füzelerinin ABD savunma sistemlerini aşarak Ürdün, Kuveyt ve Bahreyn'deki hedefleri daha isabetli biçimde vurmaya başlamasından endişe duydu.

Çatışmalar ağustos ayında da devam etti.

WSJ'ye göre İran, son iki haftada Hürmüz Boğazı'ndan geçmeye çalışan Birleşik Arap Emirlikleri'ne ait altı gemiyi vurdu.

Devrim Muhafızları Sözcüsü Tuğgeneral Hüseyin Mohebbi ise temmuz ayında, çatışmalardaki ateşkes döneminden askeri kapasiteyi geliştirmek için yararlandıklarını söyledi.

Mohebbi, füze üretim hızının artırıldığını ve füze isabet oranlarının geliştirildiğini açıkladı.

HAMANEY SAVAŞ KADROSUNU DEĞİŞTİRDİ

İran'ın hazırlıkları yalnızca silah ve mühimmat üretimiyle sınırlı değil. WSJ'ye göre İran'ın dini lideri Mücteba Hamaney, güvenlik ve askeri kurumlarda kapsamlı bir kadro değişikliğine gitti.

Yedi kritik güvenlik yetkilisi, askeri ve baskı mekanizmalarının yeniden yapılandırılması kapsamında önemli görevlere getirildi. Yeni yapılanmanın hedefleri arasında askeri komuta zincirinin sıkılaştırılması, iç istihbarat kapasitesinin artırılması ve daha saldırgan bir askeri yaklaşım benimsenmesi bulunuyor.

1980'lerdeki Irak savaşı sırasında Devrim Muhafızları'na komuta eden Muhsin Rızai, İran'ın en üst düzey karar alma mekanizması olan Yüksek Ulusal Güvenlik Konseyi'nin sekreterliğine getirildi.

Bu gelişmenin hemen ardından konseyin Hürmüz Boğazı'nın kademeli biçimde açılmasına yönelik ilerlemeyi durdurduğu bildirildi.

2009 PROTESTOLARININ SERT İSMİ GERİ DÖNDÜ

Hamaney'in dikkat çeken bir diğer hamlesi ise Hüseyin Taeb'i Besic güçlerinin başına yeniden getirmesi oldu. Taeb, 2009'daki protestoların sert biçimde bastırılmasında rol alan isimlerden biri olarak biliniyor.

Hamaney, Taeb'e Besic güçlerini yalnızca ideolojik bir milis yapılanması olmaktan çıkararak "halk istihbarat ağına" dönüştürme görevi verdi. Bu hamlenin arkasındaki temel endişe ise İran'ın iç güvenliği.

İran yönetimi, ABD ve İsrail saldırılarının yanı sıra ülke içindeki ekonomik krizin yeni protestoları tetiklemesinden de endişe ediyor. WSJ'nin aktardığı değerlendirmelere göre Tahran, savaşın bir sonraki aşamasında dışarıdan İran içinde huzursuzluk çıkarma girişimlerinin de yaşanabileceğini düşünüyor.

DEVRİM MUHAFIZLARI DÜZENLİ ORDUYA DAHA FAZLA HAKİM

Hamaney'in bir başka hamlesi, Devrim Muhafızları ile düzenli ordu arasındaki komuta yapısında değişiklik yapmak oldu.

İki askeri yapının kontrolü, Devrim Muhafızları'nın deneyimli komutanlarından Tuğgeneral Ali Abdollahi'nin yönetiminde birleştirildi.

Ardından Devrim Muhafızları'nın yeni başkomutanı Ahmed Vahidi'nin görevi resmen onaylandı.

Vahidi'ye verilen görev tanımı dikkat çekiciydi:

"Düşmana karşı güçlü saldırı operasyonları."

Vahidi'nin danışmanı General Muhammed Rıza Nakdi de Devrim Muhafızları'nın operasyonları düşman topraklarına taşıyabilecek durumda olması gerektiğini söyledi.

İran güvenlik servisleri uzmanı Saeid Golkar'a göre Vahidi'nin yükselişi, Tahran'ın normalleşmeye değil, uzun süreli çatışmaya hazırlandığını gösteriyor.

İRAN'IN HEDEF LİSTESİNDE KUVEYT DE VAR

WSJ'nin haberindeki en çarpıcı ayrıntılardan biri ise İran'ın değerlendirdiği olası saldırı seçenekleri.

İran'ın planları arasında Basra Körfezi'ndeki internet kablolarının sabote edilmesi, Kuveyt ve Bahreyn gibi ülkelerde siyasi huzursuzluk çıkarılması ve hatta Kuveyt'e yönelik kara operasyonları düzenlenmesi gibi seçeneklerin bulunduğu aktarılıyor.

Kuveyt bu ihtimali ciddiye alıyor.

Mayıs ayının başında Kuveyt güvenlik güçleri, kiralık bir balıkçı teknesiyle Kuveyt'e ait bir adaya çıktığı belirtilen altı Devrim Muhafızları mensubunu yakaladığını açıkladı.

İran'dan yalnızca Irak topraklarının dar bir bölümüyle ayrılan Kuveyt açısından bu gelişme, savaşın doğrudan kendi topraklarına taşınabileceği endişesini güçlendirdi.

Bazı İranlı siyasi isimler de ABD'nin İran topraklarındaki hedeflere saldırması halinde Devrim Muhafızları'nın güney Irak üzerinden kara operasyonu düzenleyebileceğini savundu.

İRAN ASKERİ KAPASİTESİNİ YENİDEN KURUYOR

WSJ'ye göre İran'ın savaşta ağır darbe aldığı açık. Askeri ve ekonomik altyapının önemli bölümü ABD ve İsrail saldırılarından zarar gördü. Ancak WSJ'nin görüştüğü kaynaklar, İran'ın yeniden yapılanma hızının dikkat çekici olduğunu belirtiyor.

İran füze üslerine erişimini yeniden sağlıyor, altyapısını onarıyor ve füze ile İHA üretimini artırıyor. Bu durum İsrail'de de kaygıyla izleniyor.

İran ayrıca ABD üslerini hedef alma kapasitesini koruyor ve Körfez'deki gemiler ile enerji altyapısını tehdit edecek düzeyde ateş gücünü elinde tutuyor. Bu nedenle Arap ülkeleri, savaşın uzaması ve enerji tedarikinde uzun süreli kesintiler yaşanması ihtimaline hazırlanıyor.

HÜRMÜZ'DE ANLAŞMAYI KİM BOZDU?

İran ile Umman arasında Hürmüz Boğazı'nın kademeli biçimde yeniden açılmasına yönelik bir plan üzerinde ilerleme sağlandığı sırada yeni bir kriz çıktı. Arabuluculuk yapan kaynaklara göre İranlı diplomatlar, boğazdan geçiş güzergâhlarının oluşturulması ve yönetilmesi konusunda Umman ile anlaşmaya yaklaşmıştı.

Ancak bu girişim Devrim Muhafızları tarafından engellendi. İran gemilere yönelik saldırılarına yeniden başladı.

Böylece diplomatik çözüm ihtimali bir kez daha askeri gerilim tarafından gölgelendi.

"FIRTINA ÖNCESİ SESSİZLİK"

İran'ın üst düzey müzakerecilerine yakın isimler, mevcut diplomatik sürecin savaşın sonu olmayabileceği uyarısında bulunuyor.

İran'ın başmüzakerecisi Muhammed Bakır Galibaf'ın stratejik danışmanı Mehdi Muhammedi, mevcut çıkmazı "fırtına öncesi sessizlik" olarak nitelendirdi.

Muhammedi, çatışmanın devam etmesinin nedenleri arasında İran'ın dini lideri Ali Hamaney'in savaşın ilk saldırılarında öldürülmesinin intikamını alma arzusunu da gösterdi.

İran'ın müzakere heyetinde bulunan Muhammedi, İran halkının Trump'la hâlâ "tamamlaması gereken çok iş" olduğunu savundu.

Ardından mesajını daha da sertleştirdi:

"İran büyük hesaplaşmaya hazır."