BBC’den Suriye dosyası: Esad’ın kıdemli danışmanı Bassam el-Hasan’ın ABD desteğiyle Lübnan’da korunduğu iddiası

Suriye'nin eski yönetiminde üst düzey görevlerde bulunan ve hakkında insanlığa karşı suçlar kapsamında arama kararı bulunduğu belirtilen Bassam el-Hasan hakkında dikkat çeken iddialar gündeme geldi.

BBC'nin ABD'li yayın kuruluşu NPR ile yürüttüğü özel soruşturmaya göre Hasan, Beşşar Esad yönetiminin 2024'te devrilmesinin ardından Lübnan'da tutuluyor ve ABD makamlarının desteğiyle korunuyor.

ESAD'IN KİMYASAL SİLAH PROGRAMININ BAŞINDAKİ İSİM

BBC'ye göre Hasan, Esad döneminde Suriye'nin kimyasal silah programını denetleyen ve eski Devlet Başkanı Beşşar Esad'ın kıdemli danışmanlığını yapan isimlerden biriydi.

Suriye'deki yeni yönetimin iki farklı biriminden yetkililer BBC'ye, Hasan'ın ülkeye geri getirilerek yargılanmasını istediklerini söyledi.

Ancak yetkililere göre ABD makamları Hasan'ın Lübnan'da kalmasını istiyor.

ABD'DEN "KORUMA, İKAMET VE GEÇİM DESTEĞİ" İDDİASI

BBC'nin ulaştığı ayrıntılı bir toplantı kaydına göre Hasan, FBI ve CIA temsilcileri ile Lübnan güvenlik yetkililerinin katıldığı görüşmede "ikamet", "koruma" ve "yaşam ihtiyaçlarının karşılanması" konusunda destek alabileceği bir düzenlemenin parçası oldu.

Bunun karşılığında Hasan'dan başta Austin Tice'ın akıbeti olmak üzere istihbarat bilgileri sağlaması istendi.

BBC'nin kaynakları, Hasan'a ABD makamlarından gelen paranın bir aracı üzerinden aktarıldığını ve bu yöntemin ödemelerin izini sürmeyi zorlaştırdığını öne sürdü.

Dikkat çeken bir başka ayrıntı ise Hasan'ın ABD tarafından yaptırım uygulanan kişiler arasında bulunması.

AUSTIN TICE DOSYASI PAZARLIĞIN MERKEZİNDE

ABD'li gazeteci Austin Tice, 2012 yılında Suriye'de kaçırılmıştı.

BBC'nin daha önceki soruşturmasına göre Tice'ın kaçırılması planlı bir operasyondu ve Hasan'ın bu süreçte komuta zincirinin bir parçası olduğu değerlendiriliyor.

Hasan, geçen yıl ABD'li soruşturmacılara Tice'ın Esad'ın emriyle öldürüldüğünü söyledi.

Ancak BBC'ye konuşan soruşturmayla bağlantılı bazı kişiler, Hasan'ın verdiği bilgilerin ayrıntılarını sorguladı.

"TICE'IN CESEDİNİN YERİNİ GÖSTERDİ" AMA KAZIDAN SONUÇ ÇIKMADI

Hasan, ABD makamlarına Tice'ın kalıntılarının bulunabileceği bir yer de gösterdi.

BBC'nin kaynaklarına göre bölgede arama yapıldı ancak Tice'a ait herhangi bir kalıntı bulunamadı.

Bununla birlikte soruşturmayla ilgili iki kaynak, ABD makamlarının güvenlik endişeleri nedeniyle kazıyı arama tamamlanmadan durdurmuş olabileceğini söyledi.

Bu nedenle BBC, söz konusu alanın ne ölçüde eksiksiz arandığı konusunda da soru işaretleri bulunduğunu aktardı.

TICE AİLESİNDEN SERT TEPKİ

Tice ailesinin sözcüsü Phil Elwood, BBC'nin bulgularının doğru olması halinde ABD vergi mükelleflerinin parasının kimyasal silah kullanımıyla bağlantılı bir kişiye rahat bir yaşam sağlamak için kullanılmasının kabul edilemez olduğunu söyledi.

Elwood, Hasan'ın "aranan bir savaş suçlusunun kaçışına yardım edilmesi" anlamına gelen bir düzenlemeden yararlandığını savundu ve Hasan'ın Suriye'ye iade edilerek yargılanması gerektiğini belirtti.

BBC SORDU: FBI YANIT VERDİ, CIA SESSİZ KALDI

BBC, bulguları hakkında FBI, CIA ve Lübnan Genel Güvenlik Müdürlüğü'nden açıklama istedi.

FBI, Hasan'la ilgili iddialar hakkında doğrudan yorum yapmadı. Bunun yerine daha önce yayımladığı ve Tice dosyasındaki gerçeklerin ortaya çıkarılması ile gazetecinin ülkesine geri getirilmesinin öncelikleri olduğunu belirten açıklamaya yönlendirdi.

CIA ve Lübnan makamlarının ise BBC'nin sorularına yanıt vermediği aktarıldı.

HASAN YALNIZ DEĞİL: ESKİ REJİM MENSUPLARI DA LÜBNAN'DA

BBC'nin soruşturması, Austin Tice dosyasıyla bağlantılı başka eski Suriye rejimi mensuplarının da yurt dışında barındığına ilişkin iddiaları ortaya koydu.

Bunlar arasında Hasan'a Suriye'de bağlı olduğu belirtilen ve Tice'ın gözaltında tutulmasıyla bağlantısı olduğu öne sürülen Muhammed Mahluf da bulunuyor. Mahluf'un Lübnan'da yaşadığı düşünülüyor.

Hasan'ın yeğeni ve Tice'ın kaçırılmasıyla bağlantılı olduğu iddia edilen Sakr Rustom'un ise Birleşik Arap Emirlikleri ile Lübnan arasında bulunduğu belirtiliyor.

Tice dosyası hakkında konuşması istenen Rustom, BBC'ye "geleceğe ilişkin konulara odaklanmayı tercih ettiğini" söyledi.

SURİYE'NİN KİMYASAL SİLAH SIRLARI DA DEVREDE

BBC'ye konuşan Suriyeli bir iş insanı ise Hasan'ın yalnızca Austin Tice dosyası nedeniyle değil, Suriye'nin kimyasal silah programı ve İran'la askeri ilişkileri hakkında bildikleri nedeniyle de ABD açısından değerli olduğunu öne sürdü.

İş insanına göre Esad rejiminin 2024'ün sonlarında çökmesinin ardından İran'a kaçtığı düşünülen Hasan'ın daha sonra ABD, Lübnan ve İran arasında yürütülen görüşmeler sonucunda Lübnan'a geçirilmesi için müzakereler yapıldı.

BBC, bu iddiaların bağımsız olarak tüm ayrıntılarıyla doğrulanamadığını da belirtiyor.

ESAD REJİMİNİN ARDINDAN DİKKAT ÇEKEN DENKLEM

BBC'nin soruşturması, Esad yönetiminin devrilmesinin ardından eski rejimin bazı üst düzey isimlerinin ABD'nin aradığı bir kişinin akıbeti hakkında bilgi karşılığında farklı ülkelerde korunması ve maddi destek alması iddialarını gündeme taşıyor.

Özellikle Bassam el-Hasan hakkındaki iddialar, Suriye'de yargılanması talep edilen eski rejim mensupları ile ABD'nin Austin Tice soruşturmasındaki istihbarat ihtiyaçları arasında dikkat çekici bir ilişki bulunduğu iddiasını ortaya koyuyor.

BBC'nin haberine göre Hasan'ın Lübnan'daki geleceği ve ABD ile yaptığı anlaşmanın ne kadar süre devam edeceği ise belirsizliğini koruyor.