ANALİZ - Küresel damarlar kesildi: İki boğazda kızıl alarm! Brent 110 dolar sınırında

Ortadoğu'daki gerilim hattında bir tankerin hedef alınması veya bir boru hattının durması dahi piyasalarda henüz gerçekleşmemiş risklerin peşin peşin fiyatlanmasına neden olurken, mevcut durumdan en çok fayda sağlayan aktörler de netleşiyor.

PİYASANIN KORKUSU FİYATLARA YANSIDI: KAZANAN KİM OLACAK?

Yaşanan tablonun perde arkasını değerlendiren Enerji Uzmanı Altuğ Karataş, "Hürmüz'ün daralması kime yarar? Bunu daha önce de konuşmuştuk. Kim petrol üretimini arttırdıysa, hem petrol üretimini arttırıp hem de daha fazla piyasaya satıyorsa, kim LNG üretimini arttırdıysa, hem de bunu daha fazla fiyata satıyorsa ona yaramıştır. Burada da karşımıza bir ülke çıkıyor: Amerika Birleşik Devletleri. Şimdi gelelim ikinci kısma. Trump'ın günlük olarak sabah ve akşam farklı açıklamalarıyla bugüne kadar tam 8 dip ve tepe yapmış olan petrol fiyatları, Babülmendep'le beraber 9. tepeyi yapmış durumda. Nasıl? 109 küsur dolara geldi" sözleriyle sürecin arkasındaki ekonomik tabloya dikkat çekti.

Hint Okyanusu'nu Kızıldeniz üzerinden Süveyş Kanalı'na bağlayan ve Asya ile Avrupa arasındaki en kritik ticaret koridorlarından biri olan Babülmendep Boğazı'nın stratejik önemi son aylarda çok daha kritik bir boyuta ulaştı.

Boğazın yalnızca tek yönlü bir hat olmadığını vurgulayan Enerji Uzmanı Altuğ Karataş, "Burası bizim algımızda şöyle oluşmuş durumda: Hürmüz'den dışarıya petrol ve LNG çıkıyor, buradan da yukarıya doğru petrol ve LNG gidiyormuş gibi algılıyoruz. Hayır. Burası çift şerit bir otoban; enerji ve ticaret otobanı. Ne demek bu? Kuzeyden güneye de geçiş var, güneyden kuzeye de geçiş var. Toplam bu bölgedeki Kızıldeniz-Süveyş üzerinden geçen ticaretin yüzde 35'i güneyden kuzeye, yüzde 50'si kuzeyden güneye. Onun da petrol anlamında, Rusya-Ukrayna Savaşı'ndan sonra enerjinin yüzde 74'ü Rusya'nın petrolü ve petrol türevi ürünleri buradan geçerek Asya'ya, Hindistan'a ve Çin'e gidiyor" ifadelerini kullandı.

Hürmüz'deki kriz derinleştikçe petrol sevkiyatı alternatif güzergahlara yöneldi. Amerikan Enerji Enformasyon İdaresi verilerine göre, Babülmendep'ten geçen petrol ve petrol ürünleri hacmi 2025'in son çeyreğinde günlük 5,4 milyon varil seviyesindeyken, 2026'nın ikinci çeyreğinde günlük 8,1 milyon varile kadar tırmandı. Hürmüz sıkıştıkça Babülmendep'in kritik konumu daha da belirginleşti.

Bölgede kurgulanan jeopolitik oyunu değerlendiren Askeri Stratejist Doç. Dr. Kemal Olçar, "Trump kim? Bir emlak kralı adam. Çıkıyor, İran lideri var mı yok mu belli değil, birileriyle temas kuruyor. Damadını gönderiyor, çok tanıdığını, yakınını Witkoff'u gönderiyor. Orada oturup onlar ne anlatıyorlar birbirlerine? Şahit miyiz? Buradan küresel bir felaket çıkacak belki bu senaryoda. Ukrayna da işin içerisinde, Hazar'ı katın, Kafkasya, İran... O eksende dünyayı büyük bir cehenneme çevirecek bir oyun var" sözleriyle tehlikenin küresel boyutunu gözler önüne serdi.

PERİM ADASI KUŞATILDI: GEMİ TRAFİĞİ YARI YARIYA İNDİ

Stratejik risklerin merkez üssü haline gelen Babülmendep'te Husilerin Kızıldeniz kıyısındaki ilerleyişi ve boğazın tam kalbinde yer alan Perim Adası'na ulaşması küresel ticarette kırmızı alarm verilmesine yol açtı. Asya-Avrupa ticaret koridorundaki güvenlik krizi nedeniyle Babülmendep'teki günlük gemi geçişleri bir gün içinde 30'dan 15'e düşerek yarı yarıya azaldı.

Yaşanan gelişmeler üzerine Husi Temsilcisi, "Ulusal topraklarımızı, adalarımızı, kıyılarımızı ve Yemen karasularımızı işgalcilerden ve sömürgecilerden kurtarma aşamasına geldik. Düşman yalnızca gücün dilinden anlar ve biz de bu güce sahibiz. Savaşın savunucuları değiliz ancak savaşı kesin bir şekilde sona erdirebilecek güce sahibiz" açıklamasında bulundu.

Bu açıklamalara karşılık ABD Başkanı Donald Trump, "Husiler bizi aradı ve bizimle savaşmak istemediklerini söylediler. Bizi takip etmemizi istemediklerini bize bildirdiler, bizim dahil olmamızı hiç tercih etmezlerdi. Çoğu geminin geçmelerine izin veriyorlar. Suudi Arabistan'dan da pek mutlu değiller ve bunu da düzelteceğiz" ifadelerini kullandı.

Bölgedeki krizin arka planına ve Tahran yönetimine işaret eden Gazeteci Dr. Murat Özer, "İran'daki molla rejimi bu işin başından beri bir ortağı, bir parçası. Hem kendi ulusal çıkarları gereği bu coğrafyanın her tarafında istediği gibi at oynatabiliyor. Daha sonra kendi aparatları vasıtasıyla ülkelerin içerisinde huzursuzluklar çıkartabiliyor. Ülkelerin işgal edilmesine sebebiyet verebiliyor; Irak'ta, Suriye'de olduğu gibi. İnsan kayıpları onun umurunda değil. Yemen'deki Husilerin kayıpları da onların umurunda değil gerçekten" ifadeleriyle bölgedeki vekalet savaşlarına dikkat çekti.

Sürecin tamamen piyasa hareketleriyle ilişkili olduğunu belirten Altuğ Karataş, "Tamamen bir fiyat manipülasyonu hareketi yapılıyor uzun dönemdir. Babülmendep en son oynanan koza geldi, tamamen bu volatilite bittiğinde bence savaş da biter zaten. Çünkü bir anlamı kalmayacak artık" dedi.

ÜMİT BURNU ÇIKMAZI: ROTANIN UZAMASI MALİYETLERİ FIRLATTI

Babülmendep'in kapanması küresel ticareti tamamen durdurmasa da gemilerin Afrika'nın güneyindeki Ümit Burnu'na yönelmesi maliyet krizini derinleştiriyor. Alternatif rotanın çok daha uzun ve pahalı olması lojistik faturayı katlıyor.

Bu rotanın bir zorunluluk olduğunu ifade eden Altuğ Karataş, "Babülmendep'ten azalmış, Ümit Burnu'ndan artmış gibi düşünebiliriz. Bunun da manası şu, petrol için de aynı şey geçerli. Önem kazanması değil, burada bir mecburiyet var. Çünkü gemi sahipleri bunu tercih edecek. Rota ortalama 19 bin kilometre artıyor. Orta ölçekli ve büyük gemilere göre petrol gemilerinde sefer başına 250 bin dolarla 1 milyon dolar arasında bir maliyet artışı demek. Bu petrolün varil fiyatına 0.3 dolarla 1 dolar etki yapabilir. Petrolde o kadar keskin değil ama LNG'de çok daha ciddi. LNG'de metreküp başına yaklaşık 3 ila 8 dolar seviyesinde bir lojistik maliyet artışına sebep oluyor" bilgisini paylaştı.

Rotanın Ümit Burnu'na kaymasındaki küresel çıkarlara değinen Uzman isim, "Bunun Ümit Burnu'ndan geçmesini isteyenler kim? Sigorta merkezleri, İngiltere... İşte bu noktada küresel sermayeyi yöneten grupların buradaki menfaatlerine bakmak lazım. Ümit Burnu'ndan dolaştığı anda maliyet yükleniyor. Navlun fiyatları o kadar büyük rakamlara ulaşıyor ki yapmak zorunda kalıyorlar" sözleriyle perde arkasındaki aktörlere işaret etti.

Mevcut gemi kapasitesinin zorlandığını ekleyen Altuğ Karataş, "Siz gemiyi 19-20 gün daha uzatırsanız mevcut gemi trafiğindeki gemi sayısı yetersiz kalıyor. Bu bir arz-talep mevzusu ve arzı az olan bir şey daha da kıymetleniyor" tespitinde bulundu.

KRİZ KÜRESEL ENFLASYON ŞOKUNA DÖNÜŞEBİLİR

Krizin boyutunu artıran bir diğer gelişme ise Suudi Arabistan'ın, Hürmüz'ü baypas etmek için petrolü doğudan batıya taşıdığı alternatif boru hattının saldırılar sonucu devre dışı kalması oldu.

Gelişmeler karşısında ABD Başkan Yardımcısı JD Vance, "Bölgede Suudiler ve diğerlerinin etkilenmesi söz konusu. Dolayısıyla bu, ABD yönetiminin yakından takip ettiği bir konu" ifadelerini kullandı.

ABD Başkanı Donald Trump ise artan maliyetlerle ilgili olarak, "Benzin için biraz daha fazla para ödüyorsanız, bunu İran'ın nükleer silaha sahip olmaması için yaptığınızı unutmayın" değerlendirmesinde bulundu.

Hürmüz'ün ardından Babülmendep hattının da kilitlenmesi ve boru hatlarının devre dışı kalması, enerji krizinin kapsamını genişletiyor. Yakıt fiyatlarındaki tırmanış taşımacılık ve havacılıktan plastiğe ve tarımsal üretime kadar tüm zinciri vurarak küresel bir enflasyon dalgasına zemin hazırlıyor.

Piyasaların geleceğine ilişkin nihai tabloyu çizen Enerji Uzmanı Altuğ Karataş, "Trump'ın bu savaşın biteceğine dair açıklamaları tutmuyor ama ben şöyle bakıyorum: Ne zaman buradan para kazanma imkanı ortadan kalkarsa savaşın da enerji açısından bir anlamı kalmayacaktır. Çünkü fiyatlar sabit hale gelirse durum değişir. İstikrar herkesi büyütür, herkesin büyümesi herkesin kazanması manasına gelir ama herkesin kazandığı bir dünya onların işine gelmez" sözleriyle analizini tamamladı.