Berat Albayrak vizyonuyla başlayan stratejik hamlede ilk sondaj vuruldu: Magma ısısı elektriğe dönüşüyor

Eski Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanı Berat Albayrak döneminde ilan edilen Milli Enerji ve Maden Politikası, yerlileştirme ve arz güvenliğini Türkiye'nin enerji stratejisinin merkezine taşıdı. Manisa'nın Salihli ilçesinde yer kabuğunun ısısından kesintisiz enerji üretmeyi amaçlayan proje de bu politikanın yerli kaynakları değerlendirme ve teknoloji geliştirme hedefleriyle örtüşüyor. MTA ve TÜBİTAK destekli çalışmayla, yerin binlerce metre derinliğindeki ısının yeryüzüne çıkarılması hedefleniyor.

Enerjide tam bağımsız Türkiye hedefi doğrultusunda arz güvenliğinin ve kaynak çeşitliliğinin artırılmasına yönelik çalışmalar sürerken, dünyada son 6 yıldır uygulanan yer kabuğu ısısından enerji üretme çalışması Türkiye'de de başladı. Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanlığına bağlı Maden Tetkik ve Arama Genel Müdürlüğü (MTA) ve TÜBİTAK destekli projede, yerin 3 bin ila 5 bin metre derinliğine kuyular açılarak yer kabuğundaki ısı yeryüzüne çıkarılacak.

Projenin geliştiricisi Anadolu İnovasyon'un kurucu ortağı Ahmet Tahir Kalkışım'ın tahminine göre, Türkiye'nin yer kabuğu ısısı potansiyelinin tamamının değerlendirilmesi durumunda elektrik ihtiyacının 4 katına ulaşabilecek üretim yapılabilir. Haberde bu potansiyel, 40 Akkuyu Nükleer Güç Santrali'ne eş değer olarak ifade ediliyor.

MTA ve TÜBİTAK'ın öncülüğünde, İstanbul Teknik Üniversitesinin (İTÜ) Ar-Ge üssü olan ARI Teknokent bünyesindeki Anadolu İnovasyon, Türkiye'de enerji alanında bir ilke imza attı. Son 6 yıldır ABD, Almanya ve İngiltere gibi ülkelerde uygulanmaya başlanan AGS kapalı sistem jeotermal uygulamasıyla konutların elektrik ihtiyacını karşılamak için çalışma başlatıldı.

MANİSA'DA İLK SONDAJ YAPILDI

Proje kapsamında ilk sondaj çalışması, volkanik Kula bölgesine komşu olan Manisa'nın Salihli ilçesindeki Acıdere mevkisinde yapıldı. Biri seracılık, diğeri elektrik üretimi amacıyla 25 santimetre genişliğindeki borular kullanılarak 3 bin metre derinliğe ulaşan iki sondaj gerçekleştirildi. Derin kuyuda 245 santigrat derece sıcaklık ölçüldü.

Klasik jeotermal uygulamalarından farklı olarak sıcak su kaynağı bulmayı gerektirmeyen bu çalışmada, yer altındaki ısı yeryüzüne taşınıyor. Elde edilen enerji seracılık faaliyetlerinde, elektrik üretiminde, ısıtma ve soğutmada kullanılabiliyor.

SİSTEM NASIL İŞLİYOR?

Günün 24 saati kesintisiz enerji üretimini hedefleyen sistemde, derinlerdeki yüksek sıcaklıktan yararlanılıyor. Bunun için yüzeyden sisteme özel termal sıvılar, genellikle saf su pompalanıyor.

Bu sıvı, yer altındaki kayaçlarla doğrudan temas etmiyor. Yerin kilometrelerce altındaki sıcak kayaç katmanlarına döşenen sızdırmaz borulardan geçiyor. Kayaçların ısısı, boru çeperinden iletim yoluyla içindeki soğuk akışkana aktarılıyor ve akışkanın sıcaklığı yükseliyor. Yüzeye ulaşan sıcak akışkanın taşıdığı termal enerji, elektrik üretimi için türbinleri döndürmede kullanılıyor.

DÜNYADA DA ÇALIŞMALAR SÜRÜYOR

İngiltere'de bu alanda 3 megavatlık bir santral devreye alınırken, 3 megavatlık bir başka tesisin de önümüzdeki günlerde devreye alınması planlanıyor. ABD'de ise Microsoft'un yapay zekâ veri merkezinin ihtiyacını karşılamak için 380 megavatlık bir tesisin kurulumuna başlandı. Danimarka da şehir ısıtmasında bu teknolojiyi kullanmak için ihale hazırlığına başladı.

ELEKTRİK İHTİYACININ 4 KATINA ULAŞABİLECEK POTANSİYEL

Projenin geliştiricisi Anadolu İnovasyon'un kurucu ortağı Ahmet Tahir Kalkışım, yer kabuğu ısısının Türkiye'nin her bölgesinde aynı seviyede olmadığını; elektrik üretimi açısından Batı Anadolu, İç Anadolu, Orta Karadeniz ve Marmara'nın alt kısımlarının öne çıktığını belirtti.

Türkiye'de erişilebilir yer kabuğu sıcaklığının 375 santigrat derece olduğunu kaydeden Kalkışım, "Ülke genelindeki yer kabuğu sıcaklığı potansiyelinin tümünün devreye alınması halinde elektrik ihtiyacımızın 4 katı kadar üretim yapılabileceğini tahmin ediyoruz.Bu da Türkiye'nin enerjide dışa bağımlılığının tamamen sona ermesi demek. Teknolojimizi Slovakya'ya ihraç etmek için de çalışmalara başladık" dedi.

Kalkışım, MTA ile depremsellik çalışmaları da yaptıklarını belirtti. Yer altından akışkan çekilmediği ve çatlatma yöntemi kullanılmadığı gerekçesiyle uygulamanın depremsellik riski taşımadığını savundu.

215 MİLYAR DOLARLIK DEĞER HESABI

Sabah'ın haberine göre, 10 megavatlık bir tesisin kurulmasıyla yıllık 11,2 milyon dolar gelir elde edilebiliyor. Akkuyu'nun 4 bin 800 megavatlık kapasitesi esas alındığında, 40 Akkuyu'ya eş değer potansiyel 192 bin megavat olarak hesaplanıyor.

Bu kapasitenin tamamının değerlendirilmesine dayanan hesapta, yıllık gelir potansiyeli yaklaşık 215 milyar dolar olarak öngörülüyor.