Dolandırılmamak için "fırsat" görünce kaçın! Saadet zinciri ya da piramit satış sistemi nedir?

Ticaret Bakanlığı, vatandaşların bu tür dolandırıcılık faaliyetlerine kanmaması için dikkat etmesi gereken hususları ve sahtekarların izledikleri yöntemleri açıkladı. Tarihin en eski dolandırıcılık yöntemlerinden olan ponzi sistemi ve saadet zinciri, dünyada olduğu gibi Türkiye'de de hayal satmaya devam ederken, hala birçok vatandaş yüksek kazanç elde etme hırsıyla bu tip sahtekarların tuzağına düşüyor.

Son olarak Enerji Piyasası Düzenleme Kurumu (EPDK) "güneş tarlası" kurma vaadiyle binlerce vatandaşa arsa payı satan Kainat Enerji, Enerji Tarlası ve İhya Enerji şirketleri hakkında suç duyurusunda bulunurken, Ticaret Bakanlığı ise vatandaşların bu tip dolandırıcılıklara alet olmamaları için dikkat etmeleri gereken hususları açıkladı.

Adım adım dolandırıcıların izledikleri yöntemler ve vatandaşların dikkat etmesi gereken konular şu şekilde:

SAADET ZİNCİRİ YA DA PİRAMİT SATIŞ SİSTEMİ NEDİR?

Piramit satış sistemi, katılımcılarına bir miktar para veya malvarlığı ortaya koymak karşılıǧında, sisteme aynı şartlar altında başka katılımcılar bulma koşuluyla kazanç olanaǧı ümidi veren sistemlerdir. Malvarlıǧı kazancının elde edilmesini tamamen veya kısmen diǧer katılımcıların da koşullara uygun davranmasına baǧlı kılan, gerçekçi olmayan veya gerçekleşmesi çok güç olan kazanç beklentisi sistemi olarak tanımlanıyorlar.

PİRAMİT SATIŞ SİSTEMİNİN YAPTIRIMI NEDİR?

6502 sayılı Tüketicinin Korunması Hakkında Kanuna göre piramit satış sisteminin kurulmasının, yayılmasının veya tavsiye edilmesinin yasak olduǧu hüküm altına alınmıştır. Piramit satış sistemini başlatan, düzenleyen, toplantı, elektronik posta veya diǧer birçok kimsenin de katılımını saǧlamaya elverişli yöntemlerle yayan, böyle bir sistemin diǧer bir şekilde yayılmasını ticari amaçlarla destekleyenler hakkında Türk Ceza Kanunu'nun ilgili hükümleri gereğince idari yaptırımlar uygulanıyor.

BİR SATIŞ ORGANİZASYONUNUN PİRAMİT SATIŞ SİSTEMİ OLUP OLMADIĞI NASIL ANLAŞILIR?

Piramit satış sistemlerinin en belirgin özellikleri; kazanç garantisi vermesi, "hayatta bir kez karşınıza çıkacak bir fırsat" ya da "iş işten geçmeden satın alın" gibi baskıcı söylemlerle tanıtılmasıdır. Vaat edilen kâr tekliflerinin normal koşullar dikkate alındığında gerçek olamayacak kadar yüksek olması dolandırıcılık göstergesidir. Yüksek kazanç vurgusuyla gösterişli şekillerde tanıtılması, kazanç vaadi dışında sistem hakkında sağlıklı bilgi verilmemesi en fazla izlenilen yöntemlerdir. Bu sistemler farklı tutarlardaki paketlerde genelde yüksek ücretli olanlara yönlendirme yaparlar. Kimi ürün temelli piramit sistemlerde emsali ürünler ile mukayese edilmesinin önüne geçilmesi amacı ile ürünlerin genellikle piyasada benzeri olmayan ya da antika veya koleksiyon özelliği olduğunu iddia ederler.

FİRMANIN ŞİRKET STATÜSÜNÜN BULUNMASI BU TARZ BİR SATIŞ YÖNTEMİ İZLEYEBİLMESİNE MÜSAADE EDER Mİ?

Bu tür bir faaliyetlerin limited ya da anonim şirket gibi bir tüzel kişilik kurularak organize edilmesi Ticaret Bakanlığı'ndan izin alındığı anlamına gelmiyor. Bakanlık ya da başka bir kamu kurumunun bu tür bir faaliyete izin verme yetkisi bulunmuyor. Serbest piyasa kuralları içerisinde hareket edildiǧi, bazı şirketlerin, ticari faaliyetleri ile temsilcilerinin elde ettiği komisyonlara ilişkin vergisel yükümlüklerini yerine getirerek vergilerini ödemeleri halinin o şirketin ya da şirketlerin tamamen yasal olarak faaliyet gösterdiği anlamına gelmeyeceği ifade ediliyor.

SİSTEMDEN YÜKSEK KAZANÇ ELDE ETTİĞİNİ İDDİA EDENLER YA DA BAŞARI HİKAYELERİ DİKKATE ALINMALI MI?

Özellikle bu tür şirketlerin yeni üyeler bulabilmek için gerçekleştirdikleri sunumlarda anlatılan başarı hikayeleri ile sisteme daha önce girenlerin elde ettikleri yüksek kazanç hikayeleri yerine mümkünse bir yeminli mali müşavir ya da baǧımsız denetim kuruluşu tarafından onaylanmış kazanç ve komisyon daǧıtım tablolarının incelenmesinde yarar bulunuyor.