Türkiye artık başka bir lige çıkıyor! Her şey Berat Albayrak dönemiyle başlamıştı: 'Bor'da hayaller gerçeğe dönüştü

EFSANEDEN GERÇEĞE: BERAT ALBAYRAK BUGÜNLERİ MÜJDELEMİŞTİ

Tesisin kurulmasının en büyük mimarlarından olan Eski Hazine ve Maliye Bakanı Berat Albayrak, 2018 yılının haziran ayında yaptığı açıklamada, bu tesisin Türkiye ekonomisi için önemine işaret etmişti.

Yıllık 800 ton kapasite ile üretim yapacak tesis için Albayrak, "Çok yakın bir zamanda Türkiye bu teknolojilerin üretim merkezi olacak ve bor efsanesi hak ettiği katma değeri Türk milletine sunacak." demişti.

Albayrak ferro borun öneminden, "Yurt dışı piyasada tonu 200 dolar olan bor, borik aside dönüştüğünde 600 dolar, bor karbüre dönüştüğünde ise 40 bin dolar seviyesine çıkıyor. Hele bir de bu bor karbür zırh vb. uç ürünlere dönüştüğünde rakam 400-500 bin dolara kadar çıkıyor ve stratejik bir nitelik kazanıyor." diyerek bahsetmişti.

"TÜRKİYE MADEN TEKNOLOJİSİNDE BÖLGESEL ANLAMDA MERKEZ ÜSSÜ OLACAK"

7 Haziran 2018'de Yeni Bor Stratejisi Lansmanı'nda yaptığı konuşmada, tesisin kendisi için çok büyük heyecan ve gurur sağladığını ifade eden Albayrak, "Bir hedefimiz var. Türkiye'yi enerji ve maden teknolojilerinde de aynı zamanda bölgesel ve küresel anlamda önemli bir merkez üssü haline getirmek. Bugün burada dünyanın en büyük iki şirketi bir tarafta Eti Maden, diğer tarafta Dalian Jinma Grubu ile iki firma protokol imzalayacak. Bu protokolle Türkiye'mizde yüksek teknoloji bor karbür tesisini artık kuruyoruz." diye konuşmuştu.

"DÜNYADA EN HIZLI PAZAR PAYI BÜYÜYEN ÜRÜN: BOR"

Bor karbürün yıllık on binlerce tonluk dev bir pazar büyüklüğüne sahip olduğunu vurgulayan Albayrak, "Sadece bu Pazar büyüklüğü değil, dünyada gelişen maden teknolojileri alanında en hızlı pazar payı büyüyen ürün bor." demişti.

"TÜRKİYE ARTIK BAŞKA BİR LİGE ÇIKIYOR"

Borun, Türkiye için çok önemli bir ihracat kalemi olduğunu ifade eden Albayrak, "Türkiye artık başka bir lige çıkıyor. Bunu görmemiz lazım. Bizim yolumuz, Türkiye'nin yolu, teknoloji yolu. Bizim yolumuz, dünya ile en ileri teknolojilerde rekabet ederek bir üst lige çıkma yolu. Bu hedefleri, bu projeleri milletimize armağan ve emanet ediyoruz." diye konuşmuştu.

'BOR'DA HAYALLER GERÇEĞE DÖNÜŞTÜ

Albayrak, Mart 2022'de kaleme aldığı "Burası Çok Önemli" isimli kitabında ise, bor madenine ilişkin şu değerlendirmelerde bulunmuştu:

"Başlangıçta da ifade ettim. Maden alanında ne kadar doğru planlama yapar, modern üretim teknikleri kullanır, uç ürüne ne kadar yaklaşırsanız elde ettiğiniz katma değeri de o oranda artırırsınız. Ülkemiz birçok madende üretici konumunda olmasına rağmen bunların büyük kısmını ham ya da konsantre haliyle yurt dışına ihraç ettiğinden yıllarca düşük kazançlar elde ediyorduk.

Bakır, krom, kurşun-çinko ve mermer gibi madenlerimiz maalesef genelde bu şekilde ihraç edildi. Mesela, şu anda konsantre ham bakırın tonu 2 bin dolara ihraç edilirken, ara ürünü olan metal katot bakır 10.000 doların üzerinde işlem görüyor. Yan,, bizim ihraç ettiğimiz bakır cevheri yurt dışında işleniyor ve biz bu işlenen ürünü metal bakır olarak ithal ediyoruz. Aynı durum krom madeninde de var. Biz kromun konsantresinin tonunu 250-275 dolara ihraç ediyoruz. Oysa ara ürün olan ferrokromun tonu yurt dışı piyasada 2 bin 500 dolara alıcı bulabiliyor.

BOR REZERVLERİNİN YÜZDE 73'Ü TÜRKİYE'DE

Sadece rezerv zengini, maden üreticisi bir ülke olmanın yeterli olmadığını deneyimleyerek öğrendiğimizden, maden sahalarından kazanacağımız ihale bedelinin çok ötesinde ekonomik fayda ve istihdamı hedefledik. Sahaları 'ürün üretimi' ile yani nihai ürüne dönüştürecek fabrika kurulumu şartı ile ihale edecek altyapıyı oluşturduk. Ortaya koyduğumuz bu model ile cari açığın düşmesine ve istihdamın artmasına çok önemli katkı yapacak bir yol haritası ve uygulama planı ortaya koyduk. Mesela Türkiye krom zengini bir ülke olduğu için, kamu ve özel sektör iş birlikleri ile bölgesel ferrokrom tesisleri kurulabileceğini değerlendirdik ve tüm altyapı hazırlıklarımızı bu istikamette yaptık.

Bor konusunda ise dünya bor rezervlerinin yüzde 73'üne sahip bir ülke olarak, bordan katma değerli uç ürünler eki etme amacıyla, elmastan sonra mukavemeti en yüksek ve hafif olan bor karbür üretim tesisinin temellerinin atılmasını sağladık. Tesis üretime geçtiğinde savunma ve uzay sanayi alanında kullanılacak katma değeri çok yüksek nihai ürünler elde etme imkanımız olacak. Örneğin, çelik vesair ağır zırhların yerini hem çok daha hafif hem de daha dayanıklı olan bordan üretilmiş malzemeler alacaktır.

"TONU 200 DOLAR OLAN BOR, İŞLENDİĞİNDE 40 BİN DOLAR SEVİYESİNE ÇIKIYOR"

Bildiğiniz üzere, yurt dışı piyasada tonu 200 dolar olan bor, borik aside dönüştüğünde 600 dolar, bor karbüre dönüştüğünde ise 40 bin dolar seviyesine çıkıyor. Hele bir de bu bor karbür zırh vb. uç ürünlere dönüştüğünde rakam 400-500 bin dolara kadar çıkıyor ve stratejik bir nitelik kazanıyor. Tabii bununla da yetinmedik, borun kullanım alanlarını çeşitlendirmek üzere araştırma enstitüleri vasıtasıyla yoğun çalışmalar başlattık.

Örneğin ferro bor ve bor nitrür alanlarında çalışmalar yürütüldü. Ferro bor yüksek kalitede manyetik malzeme üretimi ve yüksel dayanıklılıkta çelik üretimini sağlarken bor nitrür ise yüksek sıcaklığa dayanıklılık ve yüksek elektrik yalıtkanlığı özelliğiyle atom reaktörlen, uçak ve roket motorları gibi çok önemli alanlarda kullanılabiliyor.

"HAK ETTİĞİ KATMA DEĞERİ TÜRK MİLLETİNE SUNACAK"

Çok yakın bir zamanda Türkiye bu teknolojilerin üretim merkezi olacak ve bor efsanesi hak ettiği katma değeri Türk milletine sunacak.

Balıkesir'deki bor karbür fabrikasının temeli atıldı, inşasına başlandı. Çin ile yapılan anlaşma kapsamında teknoloji transferi mümkün hale geldi ve pandemi nedeniyle bazı gecikmeler yaşansa da 2022 yılı bitmeden tamamlanacak olan bu fabrika bor endüstrisindeki en önemli üretim tesislerinden biri haline gelecek. İkinci fabrikayı da Kütahya için planlamıştık. Onunla ilgili çalışmaların da en kısa sürede başlayacağına inanıyorum. "