Orta Doğu’da sıcak saatler: ABD son darbe için düğmeye bastı | İran’dan abluka planı

Pakistan’da gerçekleştirilen kritik görüşmelerden sonuç çıkmaması üzerine Amerika Birleşik Devletleri'nin İran’a yönelik başlattığı deniz ablukası bölgede tansiyonu zirveye taşıdı. Tahran yönetimi, ABD'nin bu hamlesini "savaşın devamı" olarak nitelendirirken, Pakistan'daki ikinci tur müzakerelere katılmayacağını duyurarak diplomatik köprüleri attı. İran'ın en üst düzey isimlerinden peş peşe sert açıklamalar gelirken, bölgedeki askeri hareketlilik tüm dünyanın gözünü bir kez daha Orta Doğu'ya çevirdi.

"DENİZ ABLUKASI SAVAŞIN DEVAMIDIR"

ABD'nin deniz ablukası kararına İran kanadından en sert tepki en üst düzeyden geldi. Konuyla ilgili değerlendirmelerde bulunan İran Cumhurbaşkanı Mesud Pezeşkiyan, "Deniz ablukası, İran'a karşı yapılan son savaşın devamı niteliğindedir ve bu kabul edilebilir bir durum değildir; ayrıca tüm uluslararası kurallara aykırıdır" ifadelerini kullandı. Tahran, bu abluka kaldırılmadığı sürece hiçbir masaya oturmayacağının altını çizdi.

HAMANEY'İN DURUMU VE KRİTİK MESAJLAR

Bölgede savaş rüzgarları eserken, İran lideri Ayetullah Ali Hamaney'in sağlık durumuyla ilgili iddialara da resmi ağızlardan yanıt geldi. Ülke liderinin ofisinden Uluslararası İlişkiler Sorumlusu Muhsin Kumî, "Dini liderin sağlık durumu oldukça iyi. Kendisi yazılı mesajlar yayınlamaya devam ettiği gibi, hem müzakere sürecini hem de savaş sürecini yakından takip ediyor" sözleriyle kamuoyunu bilgilendirdi.

100 MİLYAR DOLARLIK KAYIP İDDİASI

Gerilimin ekonomik boyutu ise taraflar arasında yeni bir tartışma başlattı. ABD'nin savaşın maliyetini 25 milyar dolar olarak açıklamasına Tahran’dan itiraz geldi. İran Dışişleri Bakanı Abbas Irakçi, "ABD'nin açıkladığı rakamlar gerçeği yansıtmıyor. Amerika Birleşik Devletleri bu savaşta en az 100 milyar dolar zarar gördü" sözleriyle Washington’ın mali kayıplarının saklandığını iddia etti.

ABD gazetesi The Wall Street Journal’de yer alan habere göre, Washington’un deniz ablukası İran’ın Hürmüz Boğazı üzerindeki stratejik üstünlüğünü de zayıflattı.

“İRAN’IN STRATEJİSİ İŞLEVSİZ HALE GELDİ”

Analistler, İran’ın yaklaşık 50 yıldır ABD yaptırımlarını aşmak için kullandığı yöntemlerin artık etkisini yitirdiğini belirtti.

Tahran, savaşın başında Hürmüz Boğazı’nda gemilere saldırarak küresel petrol ve sıvılaştırılmış doğal gaz arzının yaklaşık beşte birini riske atmıştı. Ancak ABD, altı hafta sonra İran limanlarından yapılan tüm sevkiyatları bloke ederek karşılık verdi.

GİZLİ PETROL AĞI ÇÖKTÜ

ABD Donanması’nın ablukasıyla birlikte İran’ın petrolü gizlice Çin’e ulaştırdığı “görünmez tanker ağı”nın çöktüğü öne sürüldü.

ABD savaş gemilerinin oluşturduğu kordonun, tankerleri Hint Okyanusu’na kadar takip ederek sevkiyatları engellediği ifade edildi.

Eski Pentagon yetkilisi David Des Roches, “İran piyasa güveninde bir kriz yaratmayı başardı. Ancak kargaşa kontrol anlamına gelmez. ABD ablukasıyla birlikte İran bir hesaplaşmayla karşı karşıya” dedi.

ALTERNATİF YOLLAR YETERSİZ

İran’ın petrolünü demiryolu ile Çin’e ulaştırma ve kara yolları üzerinden ticareti sürdürme çabalarının sınırlı kaldığı belirtildi.

İran Denizcilik Birliği’ne göre ticaretin yalnızca yüzde 40’ı abluka dışına çıkarılabiliyor.

İRAN'IN 'YUNUS' PLANI

Buna karşılık radikal kanadın, petrol fiyatlarını yükseltmek ve ABD üzerindeki baskıyı artırmak için askeri tırmanışı savunduğu öne sürüldü.

Bu kesim, ablukayı “savaş eylemi” olarak değerlendiriyor.

İran’ın yeni dini lideri Mücteba Hamaney, ABD’ye yönelik tehdit içeren "Kötülük yapan yabancılar suyun derinliklerine aittir.” mesajını yayımladı.

İran Devrim Muhafızları’nın, denizaltılardan mayın taşıyan yunuslara kadar alışılmadık yöntemlerle saldırı planları üzerinde durduğu iddia edildi.

Gerilimin artmasıyla birlikte, Hürmüz Boğazı’ndan geçen denizaltı internet kablolarının da hedef alınabileceği uyarısı yapıldı.

Tasnim haber ajansının yayımladığı kablo haritalarının, küresel internet trafiğini kesintiye uğratabilecek bir tehdit unsuru olarak değerlendirildiği belirtildi.

ABD merkezli NBC News’in adı açıklanmayan ABD’li yetkililere dayandırdığı haberde, İran’ın ABD ile devam eden ateşkes süresinde hava saldırıları nedeniyle enkaz altında kalan füze ve mühimmatları çıkarmaya çalıştığı iddia edildi.

ABD yönetiminin, saldırıların yeniden başlaması halinde İran’ın Orta Doğu genelinde saldırılar düzenleyebilmek için insansız hava aracı ve füze kapasitesini hızla yeniden artırmak istediği yönünde değerlendirme yaptığı kaydedildi.

BAE resmi haber ajansı WAM'da yer alan habere göre, BAE Dışişleri Bakanlığı, bölgedeki mevcut gelişmeler nedeniyle vatandaşların İran, Lübnan ve Irak'a seyahat etmesinin yasaklandığını bildirdi. Açıklamada, söz konusu ülkelerde bulunan BAE vatandaşlarına en kısa sürede ülkeden ayrılarak BAE’ye dönmeleri çağrısında bulunuldu.

Bakanlık, vatandaşların güvenliğinin öncelikli olduğunu belirterek, yurt dışında bulunan BAE vatandaşlarının yayımlanan talimat ve uyarılara uyması gerektiğini vurguladı. Ayrıca İran, Lübnan ve Irak'ta bulunan vatandaşlardan, alınan önleyici tedbirler kapsamında BAE makamlarıyla iletişime geçmeleri istendi.

​

ABD Merkez Kuvvetler Komutanlığı’nın (CENTCOM), sanal medya hesabından yapılan paylaşımda, bölgedeki USS Abraham Lincoln Uçak Gemisi Görev Grubu'nu destekleyen USS Delbert D. Black güdümlü füze destroyerine malzeme yüklendiğini gösteren fotoğraflar yayımlandı.

Açıklamada, denizde gerçekleştirilen bu ikmal çalışmalarının ABD gemilerinin operasyonel kabiliyetlerini sürdürmesi için kritik öneme sahip olduğu belirtildi.

Fox News’in haberine göre, ABD Merkez Komutanlığı (CENTCOM) komutanı Amiral Brad Cooper, Başkan Donald Trump’a İran’a “son darbe”nin vurulacağı saldırı seçenekleri hakkında bilgi verdi. Cooper, Durum Odası’nda gerçekleştirilen brifing sırasında Trump'ın askeri operasyonları yeniden başlatmaya karar vermesi hâlinde “kısa ve şiddetli bir saldırı dalgası” düzenleneceğini bildirdi.

Trump'ın şu anda abluka uygulamasını başlıca kozu olarak gördüğü, ancak İran'ın müzakerelere yanaşmaması durumunda askeri harekatı değerlendirebileceği ifade edildi.

SALDIRI HEDEFLERİ VE YENİ SİLAHLAR

Fox News’e göre değerlendirilen hedefler arasında İran’ın askeri varlıkları, lider kadrosu ve altyapısı bulunuyor. Pentagon, “Dark Eagle” adı verilen yeni bir hipersonik füze de dahil olmak üzere gelişmiş silah sistemlerini kullanmayı değerlendiriyor.

B-1B BOMBARIMAN UÇAKLARI BÖLGEDE

Dark Eagle sistemi, 3218 kilometre uzaklıktaki hedefleri vurabilme kapasitesine sahip. Sistemin İran'a ait balistik füze fırlatıcılarına karşı kullanılabileceği belirtildi. Ayrıca, 2267 kilograma kadar hipersonik silahlarla donatılabilen B-1B Lancer bombardıman uçaklarının bölgeye gönderildiği kaydedildi.

ABD Savunma Bakanı Pete Hegseth, Anayasa'nın 60 günlük yasal sınırlandırmasına rağmen İran'la savaşa Kongrenin onayı olmadan devam edilebileceğini savundu. Hegseth, Genelkurmay Başkanı Dan Caine ile Pentagon’un 2027 mali yılı için rekor düzeydeki bütçe talebiyle ilgili ABD Senato Silahlı Kuvvetler Komitesinde soruları cevaplandırdı. Senato Silahlı Kuvvetler Komitesi önündeki ifadesi sırasında Orta Doğu'da devam eden savaşa değinen Hegseth, ABD ile İran arasındaki ateşkes nedeniyle Kongrenin onayı olmadan İran'la süresiz savaş halinde kalabileceğini savundu.

Hegseth, 2 Mart'ta başlayan 60 günlük süre konusunda ısrarla yöneltilen sorulara yanıt olarak savaşın ne zaman sona ereceğine ve Kongreden ne zaman yetki alınması gerektiğine dair nihai kararın, "Beyaz Saray'a ait olduğunu" söyledi.

ABD Başkanı Donald Trump, İran'daki zenginleştirilmiş uranyumu "öyle veya böyle" ülkeden çıkaracaklarını ifade etti, ancak bunu nasıl yapacakları konusunda yorum yapmadı. Trump, "Bunu ele geçirmek istiyoruz. Öyle ya da böyle alacağız. Ya elde edeceğiz ya da alacağız. Ya bize verecekler ya da biz alacağız. Bu hiç de zor olmayacak." dedi.

​

İran'la görüşmelerin sürdüğünü ancak içeriği kendisi ve birkaç kişinin bildiğini kaydeden Trump, Tahran yönetiminin anlaşmaktan başka şansının olmadığını iddia etti.

"SAVAŞ DEĞİL ASKERİ OPERASYON"

Trump, İran’a yönelik "askeri bir operasyon" düzenlediklerini vurgulayarak, bu durumu "savaş" olarak nitelemediğini ifade etti, ancak konuşmasının devamında "savaş" ifadesini kullandı.

İranlı liderlerle görüşmelere dikkati çeken Trump, "İran bizimle anlaşma yapmak için can atıyor. Ordularını yerle bir ettik ve ekonomileri tam bir felaket. Bakalım ne kadar dayanabilecekler." değerlendirmesinde bulundu. İran'ın limanlarına yönelik deniz ablukasının çok etkili olduğunu savunan ve bu ablukanın devam edeceğini vurgulayan Trump, bu yolla İran'ın petrol gelirlerinin ciddi oranda azaldığını öne sürdü

 ABD Başkanı, ülkede benzin fiyatlarının yükselmesiyle ilgili bir soruya yanıt verirken, "Savaş biter bitmez benzin fiyatları hızla düşecek, ama sonunda İran’ın elinde nükleer silah olmayacak. Buna izin vermeyeceğiz." diye konuştu.

 

İran Meclisi Ulusal Güvenlik ve Dış Politika Komisyonu üyesi Ali Hezriyan, Babülmendep Boğazı’ndaki son gelişmelere ilişkin yaptığı açıklamada, "Husiler son günlerde Babülmendep Boğazı’nın kapatılmasına yönelik tatbikatlar gerçekleştirdi ve boğazın fiilen kapatılması için gerekli tüm hazırlıklar tamamlandı" dedi.   

İran-ABD arasındaki siyasi ve askeri kriz sırasında Babülmendep Boğazı’nın kapatılabileceğine yönelik iddialar gerilimi artırırken, İran’dan dikkat çeken bir açıklama geldi. İran Meclisi Ulusal Güvenlik ve Dış Politika Komisyonu üyesi Ali Hezriyan, Kızıldeniz ve Babülmendep Boğazı’ndaki son gelişmelere ilişkin açıklamalarda bulundu. Hezriyan, Yemen'deki İran destekli Husilerin Babülmendep Boğazı’na yönelik son askeri hazırlıklarına değinerek, "Husiler son günlerde Babülmendep Boğazı’nın kapatılmasına yönelik tatbikatlar gerçekleştirdi ve boğazın fiilen kapatılması için gerekli tüm hazırlıklar tamamlandı" dedi. 

"GEMİLER İÇİN İKİ SEÇENEK VAR"

Uluslararası deniz trafiğine ilişkin de değerlendirmede bulunan Hezriyan, düşman olmayan gemiler için iki seçenek bulunduğunu söyleyerek, "Gemiler ya Babülmendep Boğazı’nı dolaşarak yaklaşık 30 milyon dolarlık ek maliyeti göze alacak ya da Yemenli güçlere 5 milyon dolar ödeyerek güvenli geçiş izni alabilecek" ifadelerini kullandı. 
 
STRATEJİK HAKİMİYET MESAJI
  
Söz konusu adımın, bölgedeki transit maliyetlerin yönetilmesi ve stratejik hakimiyetin sağlanması amacıyla gündeme geldiğini vurgulayan Hezriyan, bunun aynı zamanda bölgedeki enerji ve ticaret hatları üzerindeki kontrol mesajı taşıdığını belirtti.