İddia: Trump'ın masasında İran'a askeri harekat seçeneği | Tahran'dan kritik açıklama: Babülmendep için hazırlıklar tamam

Birleşik Arap Emirlikleri (BAE), vatandaşlarının İran, Lübnan ve Irak'a seyahat etmesini yasakladığını duyurdu.

BAE resmi haber ajansı WAM'da yer alan habere göre, BAE Dışişleri Bakanlığı, bölgedeki mevcut gelişmeler nedeniyle vatandaşların İran, Lübnan ve Irak'a seyahat etmesinin yasaklandığını açıkladı.

Açıklamada, söz konusu ülkelerde bulunan BAE vatandaşlarına en kısa sürede ülkeden ayrılarak BAE’ye dönmeleri çağrısında bulunuldu.

Bakanlık, vatandaşların güvenliğinin öncelikli olduğunu belirterek, yurt dışında bulunan BAE vatandaşlarının yayımlanan talimat ve uyarılara uyması gerektiğini vurguladı.

Ayrıca İran, Lübnan ve Irak'ta bulunan vatandaşlardan, alınan önleyici tedbirler kapsamında BAE makamlarıyla iletişime geçmeleri istendi. 

İran basını, başkent Tahran’da hava savunma sistemlerinin devreye girdiğini duyurdu.

Basında yer alan haberlerde, başta kentin batı, güney ve merkez bölgeleri olmak üzere bazı noktalarda hava savunma seslerinin duyulduğu ve bu durumun insansız hava araçlarına (İHA) karşı hava savunma sistemlerinin devreye girmiş olabileceği şeklinde değerlendirildiği belirtildi.

Öte yandan hava savunma faaliyetlerinin bazı bölgelerde sürdüğü bildirildi.

 

ABD Başkanı Trump, Oval Ofis'te düzenlediği bir başkanlık kararnamesi imza töreninin ardından İran gündemine ilişkin başlıkları değerlendirdi.

İran'la görüşmelerin sürdüğünü ancak içeriği kendisi ve birkaç kişinin bildiğini kaydeden Trump, Tahran yönetiminin anlaşmaktan başka şansının olmadığını iddia etti.

Trump, İran’a yönelik "askeri bir operasyon" düzenlediklerini vurgulayarak, bu durumu "savaş" olarak nitelemediğini ifade etti, ancak konuşmasının devamında "savaş" ifadesini kullandı.

İranlı liderlerle görüşmelere dikkati çeken Trump, "İran bizimle anlaşma yapmak için can atıyor. Ordularını yerle bir ettik ve ekonomileri tam bir felaket. Bakalım ne kadar dayanabilecekler." değerlendirmesinde bulundu.

İran'ın limanlarına yönelik deniz ablukasının çok etkili olduğunu savunan ve bu ablukanın devam edeceğini vurgulayan Trump, bu yolla İran'ın petrol gelirlerinin ciddi oranda azaldığını öne sürdü.

ABD Başkanı, ülkede benzin fiyatlarının yükselmesiyle ilgili bir soruya yanıt verirken, "Savaş biter bitmez benzin fiyatları hızla düşecek, ama sonunda İran’ın elinde nükleer silah olmayacak. Buna izin vermeyeceğiz." diye konuştu.

İRAN'DAKİ ZENGİNLEŞTİRİLMİŞ URANYUMUN ÇIKARILMASI

Öte yandan Trump, İran'daki zenginleştirilmiş uranyumu "öyle veya böyle" ülkeden çıkaracaklarını ifade etti, ancak bunu nasıl yapacakları konusunda yorum yapmadı.

Trump, "Bunu ele geçirmek istiyoruz. Öyle ya da böyle alacağız. Ya elde edeceğiz ya da alacağız. Ya bize verecekler ya da biz alacağız. Bu hiç de zor olmayacak." dedi.

İran Meclis Başkanı Muhammed Bakır Kalibaf, ABD'nin olası kara ablukası planının İran'ın sınırlarının uzunluğu nedeniyle başarıya ulaşamayacağını belirtti.

Kalibaf, ABD merkezli X şirketinin sosyal medya platformundan konuya ilişkin açıklama yaptı.

İran Meclis Başkanı Kalibaf, "Eğer biri New York'tan batı kıyısına, diğeri de Los Angeles'tan doğu kıyısına iki duvar inşa ederseniz toplam uzunluk 7 bin 755 kilometre olur. Bu da İran'ın toplam sınırlarından hala yaklaşık bin kilometre daha kısadır." ifadelerini kullandı.

Kalibaf, böyle sınırlara sahip bir ülkeyi ablukaya almakta ABD'nin başarılı olamayacağını kaydetti.

İran Meclisi Ulusal Güvenlik ve Dış Politika Komisyonu üyesi Ali Hezriyan, Babülmendep Boğazı’ndaki son gelişmelere ilişkin yaptığı açıklamada, "Husiler son günlerde Babülmendep Boğazı’nın kapatılmasına yönelik tatbikatlar gerçekleştirdi ve boğazın fiilen kapatılması için gerekli tüm hazırlıklar tamamlandı" dedi.   

İran-ABD arasındaki siyasi ve askeri kriz sırasında Babülmendep Boğazı’nın kapatılabileceğine yönelik iddialar gerilimi artırırken, İran’dan dikkat çeken bir açıklama geldi. İran Meclisi Ulusal Güvenlik ve Dış Politika Komisyonu üyesi Ali Hezriyan, Kızıldeniz ve Babülmendep Boğazı’ndaki son gelişmelere ilişkin açıklamalarda bulundu. Hezriyan, Yemen'deki İran destekli Husilerin Babülmendep Boğazı’na yönelik son askeri hazırlıklarına değinerek, "Husiler son günlerde Babülmendep Boğazı’nın kapatılmasına yönelik tatbikatlar gerçekleştirdi ve boğazın fiilen kapatılması için gerekli tüm hazırlıklar tamamlandı" dedi. 

"GEMİLER İÇİN İKİ SEÇENEK VAR"

Uluslararası deniz trafiğine ilişkin de değerlendirmede bulunan Hezriyan, düşman olmayan gemiler için iki seçenek bulunduğunu söyleyerek, "Gemiler ya Babülmendep Boğazı’nı dolaşarak yaklaşık 30 milyon dolarlık ek maliyeti göze alacak ya da Yemenli güçlere 5 milyon dolar ödeyerek güvenli geçiş izni alabilecek" ifadelerini kullandı. 
 
STRATEJİK HAKİMİYET MESAJI
  
Söz konusu adımın, bölgedeki transit maliyetlerin yönetilmesi ve stratejik hakimiyetin sağlanması amacıyla gündeme geldiğini vurgulayan Hezriyan, bunun aynı zamanda bölgedeki enerji ve ticaret hatları üzerindeki kontrol mesajı taşıdığını belirtti. 

 İran Cumhurbaşkanı Mesud Pezeşkiyan, ABD'nin deniz ablukasının askeri operasyonların bir devamı olduğunu ve bu "zalimce yaklaşımın tahammül edilemez olduğunu" belirtti.

Pezeşkiyan, ABD merkezli X şirketinin sosyal medya platformundan konuya ilişkin açıklama yaptı.

Dünyanın İran'ın hoşgörüsüne ve barış yanlısı tutumuna tanıklık ettiğine işaret eden Pezeşkiyan, "Deniz ablukası adı altında yapılan şey, yalnızca bağımsızlığının bedelini ödeyen bir halka karşı sürdürülen askeri operasyonların devamıdır. Bu zalimane yaklaşımın devam etmesi tahammül edilemez." ifadelerini kullandı.

On yıllardır ABD'nin uyguladığı ekonomik yaptırımlar altındaki İran'ın, uluslararası ticaretinin yaklaşık yüzde 90'ınını deniz yoluyla gerçekleştirdiği biliniyor.

Ekonomik zorluklar altındaki İran'da ABD-İsrail saldırıları sonrası bazı iş yerlerinin kapandığı, enflasyon ve işsizliğin arttığı belirtiliyor.

İran dini lideri Mücteba Hamaney, "ABD’nin kendi planındaki utanç verici başarısızlığından iki ay sonra, Basra Körfezi ve Hürmüz Boğazı’nda yeni bir sayfa açılıyor" dedi. Hamaney, "Basra Körfezi topraklarında ABD’nin varlığı ve yerleşimi, bölgedeki en büyük güvensizlik kaynağıdır. ABD’nin zayıf üsleri, bırakın bölgedeki müttefiklerine güvenlik sağlamayı kendi güvenliğini dahi sağlayabilecek kapasiteden yoksundur" diye konuştu.

Lübnan’ın güneyindeki Jibchit, Toul ve Harouf’a düzenlenen İsrail hava saldırılarında 9 kişi hayatını kaybetti, 13 kişi yaralandı; haberi devlet ajansı duyurdu.

İran Cumhurbaşkanı Mesud Pezeşkiyan, ABD'nin uyguladığı deniz ablukası girişimlerinin bölge halklarının çıkarlarına ve küresel barış ile istikrara aykırı olduğunu belirterek, "Her türlü deniz ablukası ve kısıtlama girişimi başarısızlığa mahkumdur." ifadelerini kullandı.

İran resmi haber ajansı IRNA'ya göre, Pezeşkiyan, "Ulusal Fars (Basra) Körfezi Günü" dolayısıyla yayımladığı mesajda, ABD'nin deniz ablukası girişimlerine değindi.

Basra Körfezi'nin güvenliğinin yalnızca kıyı ülkelerinin işbirliğiyle sağlanabileceğini aktaran Pezeşkiyan, bölgenin "tek taraflı yabancı müdahalelere açık bir alan" olmadığını vurguladı.

Pezeşkiyan, Basra Körfezi'ni "İran'ın ulusal kimliğinin ayrılmaz bir parçası ve ülkenin egemenliğinin sembolü" olarak nitelendirerek, son dönemde deniz ablukası ve ticaret yollarına yönelik kısıtlama girişimlerinin İran'a baskı kurma amacı taşıdığını belirtti.

"HER TÜRLÜ GİRİŞİM BAŞARISIZLIĞA MAHKUMDUR"

ABD'nin deniz ablukası ve deniz ticaret yollarına yönelik kısıtlama girişimlerinin, uluslararası hukuka bölge halklarının çıkarlarına ve küresel barış ile istikrara aykırı olduğunu dile getiren Pezeşkiyan, "Her türlü deniz ablukası ve kısıtlama girişimi başarısızlığa mahkumdur." ifadelerini kullandı.

Basra Körfezi'ndeki güvensizliğin sorumluluğunun ABD ve İsrail'e ait olduğunu ifade eden Pezeşkiyan, "İran, Fars Körfezi ve Hürmüz Boğazı'nın güvenliğinin koruyucusu olarak, düşman ülkeler hariç, seyrüsefer özgürlüğü ve deniz güvenliği ilkelerine bağlı kalmaya devam etmektedir ancak bu ilkelerin uygulanması, İran milletine ve egemenliğine saygıyla birlikte olmalıdır." değerlendirmesinde bulundu.

ABD merkezli Axios'un haberine göre ABD Başkanı Donald Trump, CENTCOM Komutanı Brad Cooper'dan İran'a yönelik askeri seçenekler konusunda bilgi aldı. 

Planlar, kısa ve yoğun saldırıları, Hürmüz Boğazı'nın kontrolünü sağlayacak bir operasyonu ve İran'ın zenginleştirilmiş uranyumunu ele geçirecek bir özel harekatı içeriyor.

Tahran, Washington, Beyrut ve Kudüs’teki AFP ekiplerinden – ABD Başkanı Donald Trump, İran’a yönelik ABD deniz ablukasının aylar sürebileceğini söyledi. Bu durum, petrol fiyatlarının dört yılı aşkın sürenin en yüksek seviyesine çıkmasına neden oldu ve bu artış Perşembe gününe kadar sürdü.

Bilgi sahibi iki kaynağın Axios’a verdiği bilgilere göre Trump’ın, Perşembe günü Brad Cooper (ABD Merkez Kuvvetler Komutanı) tarafından İran’a yönelik olası askeri eylem planlarına ilişkin bir brifing alması bekleniyor.

İran ile ABD arasındaki diplomasi, başarısız başlangıçların ardından tıkanmış durumdayken Trump, Çarşamba günü Rusya Devlet Başkanı Vladimir Putin ile telefon görüşmesi yaptı. Putin, ABD ve İsrail’in İran’a karşı savaşı yeniden başlatması halinde “zarar verici sonuçlar” olacağı uyarısında bulundu.

Petrol yöneticileriyle yaptığı görüşmede Trump, Tahran’ın herhangi bir anlaşma öncesinde kaldırılmasını talep ettiği İran limanlarına yönelik ablukanın, bombardımandan daha etkili olduğunu savundu.

"BOĞULUYORLAR"

Trump, Axios’a yaptığı açıklamada İran’a yönelik deniz operasyonuyla ilgili olarak, “Boğuluyorlar, ve durum onlar için daha da kötü olacak” dedi.

Petrol fiyatları dört yılın en yüksek seviyesine çıktı. ABD referans Brent petrolü Haziran teslimatı için yüzde 7’den fazla artarak 126,41 dolara yükselirken, Batı Teksas türü ham petrol (WTI) yaklaşık yüzde 3 artışla 110,31 dolara çıktı. Daha sonra her iki fiyat da bir miktar geri çekildi.

İran, saldırıya karşılık olarak, dünya petrolünün yaklaşık beşte birinin geçtiği dar su yolu olan Hürmüz Boğazı üzerindeki kontrolünü kullanarak bir bedel ödetmeye çalıştı.

“MESELE HER ZAMAN NÜKLEER”

Trump, Çarşamba günü Almanya Başbakanı Friedrich Merz’e sert tepki göstererek, Berlin’in İran savaşına destek vermemesi ve Hürmüz Boğazı’nda bir barış gücüne katkıda bulunmayı reddetmesi nedeniyle Almanya’daki ABD asker sayısını azaltma tehdidinde bulundu.

Merz, hafta başında İran’ın müzakere masasında Washington’u “küçük düşürdüğünü” söylemesinin ardından Trump’ın hedefi haline geldi.

ABD’li üst düzey yetkililer, aralarında Başkan Yardımcısı JD Vance’in de bulunduğu isimlerin, İran ile müzakere etmek üzere Pakistan’a yaptıkları seyahatlerden geçen hafta iki kez geri döndüğünü belirtti. İran ise Trump’ın diplomasi konusundaki samimiyetine şüpheyle yaklaşıyor.

ABD’li yetkililer, İsrail saldırılarında üst düzey liderlerin öldürülmesinin ardından İran adına kimin konuştuğunu – giderek güçlenen Devrim Muhafızları mı yoksa diplomatlar mı – bilmediklerini savunuyor.

Birleşmiş Milletler Kalkınma Programı, savaşın gübre fiyatlarını da artırdığını ve 160 ülkede 30 milyondan fazla insanı yoksulluğa sürükleyebileceği uyarısında bulundu.

İRAN'DAKİ DÖVİZDE TARİHİ DÜŞÜŞ

BM Kalkınma Programı Başkanı Alexander De Croo AFP’ye yaptığı açıklamada, “Bu, kalkınmanın tersine dönmesi” ifadelerini kullandı.

Ancak din adamları tarafından yönetilen devlete rağmen İran riyali dolar karşısında tarihi düşük seviyelere geriledi.

Paris’te AFP muhabirlerine konuşan Tahranlılar, umutsuzluk hissinin hakim olduğunu söyledi.

Kimliğinin açıklanmasını istemeyen 52 yaşındaki bir mimar, “Son yıllarda her müzakere sürecinde halkın ekonomik durumu daha da kötüleşti, yaptırımlar ya başladı ya da arttı” dedi.

Aynı kişi, “Mesele her zaman nükleer, insanlar, ekonomi ya da özgürlük konuşulmuyor, insanlar artık ‘müzakere’ kelimesini bile duymak istememe hakkına sahip” ifadelerini kullandı.

“ÇÖKÜŞ” ENDİŞESİ

İran, Washington’un ablukayı kaldırması ve daha geniş müzakerelerin başlaması karşılığında Hürmüz Boğazı üzerindeki baskısını hafifletmeyi önerdi ancak Trump yönetimi bu öneriye şüpheyle yaklaştı.

İran Meclis Başkanı Muhammed Bakır Kalibaf, Çarşamba günü yaptığı açıklamada ABD deniz ablukasının ülkeyi bölmeyi ve “içten çökertmeyi” amaçladığını söyledi.

İran destekli silahlı grup Hizbullah ile İsrail arasında uzatılan ateşkese rağmen, savaşın Lübnan cephesinde şiddet devam etti.

Lübnan ordusu, ateşkesten bu yana ilk kez bir İsrail saldırısının askerlerini hedef aldığını ve güneyde iki askerin yaralandığını açıkladı. Çarşamba günü gerçekleşen başka bir saldırıda ise bir Lübnan askeri hayatını kaybetti.

Lübnan Cumhurbaşkanı Joseph Aoun, “İsrail nihayet güvenliğe giden tek yolun müzakereler olduğunu anlamalı ancak bunun için önce ateşkesi tamamen uygulamalıdır” ifadelerini kullandı.

BM destekli bir rapor, Lübnan’da 1,2 milyondan fazla kişinin son savaş nedeniyle ciddi açlıkla karşı karşıya kalabileceğini ortaya koydu.

ABD Merkez Komutanlığı (CENTCOM) Komutanı Amiral Brad Cooper, İran'a uygulanan deniz ablukasını delmeye çalışan 42'nci ticari geminin de başarıyla geri döndürüldüğünü belirterek, "Şu anda İran rejiminin satamadığı 69 milyon varil petrolü taşıyan 41 tanker bulunuyor. Bu, mali olarak İran liderliğinin mahrum kaldığı 6 milyar dolar üzerinde bir gelir anlamına geliyor. Abluka son derece etkili bir şekilde işliyor ve ABD kuvvetleri ablukanın eksiksiz bir şekilde uygulanmasına yönelik kararlılığını sürdürüyor" açıklamasında bulundu.

ABD Merkez Komutanlığı (CENTCOM) Komutanı Amiral Brad Cooper, İran'a uygulanan deniz ablukasına ilişkin yeni açıklama geldi. Ablukayı delmeye çalışan 42'nci ticari geminin de başarıyla geri döndürüldüğünü belirten Cooper, "Bu başarı, Amerikan askerlerinin deniz İran limanlarından deniz ticareti yapılmasını engellemek için sergiledikleri olağanüstü çalışmanın bir yansımasıdır" değerlendirmesinde bulundu.

Uygulanan ablukanın İran'a verdiği maddi zarara da değinen Cooper, "Şu anda İran rejiminin satamadığı 69 milyon varil petrolü taşıyan 41 tanker bulunuyor. Bu, mali olarak İran liderliğinin mahrum kaldığı 6 milyar dolar üzerinde bir gelir anlamına geliyor. Abluka son derece etkili bir şekilde işliyor ve ABD kuvvetleri ablukanın eksiksiz bir şekilde uygulanmasına yönelik kararlılığını sürdürüyor" ifadelerini kullandı.

CENTCOM'un sosyal medya hesabından yapılan bir diğer paylaşımda ise İran'a yönelik deniz ablukasının 2 haftayı aşkın bir süredir başarılı biçimde uygulandığına dikkat çekilerek, bu kapsamda yürütülen operasyonların görüntülerine yer verildi.

İran’ın dini liderinin üst düzey bir askeri danışmanı, Perşembe günü yaptığı açıklamada, ABD’nin İran limanlarına uyguladığı ablukasının “başarısız olacağını” söyledi ve bunun sürmesi halinde Tahran’ın çatışmayı tercih edebileceği uyarısında bulundu.

Devlet televizyonunda Perşembe erken saatlerde yayımlanan açıklamalarında Mohsen Rezaei, İran’ın ablukayı aşmak için birden fazla yolu olduğunu belirterek, bu ablukayı dayatma çabalarının başarılı olmayacağını vurguladı.

Ayrıca, ablukanın devam etmesi halinde İran’ın bunu kırmak için çatışmaya başvurabileceğini ekledi.

SAVAŞ ÜLKENİN BATISINA MI KAYIYOR?

Rezaei, olası bir başka savaş durumunda muhtemel senaryoları da ana hatlarıyla çizerek, bunun büyük olasılıkla güney kıyı bölgelerine odaklanacağını, Isfahan yönüne doğru uzanacağını ve ülkenin batısında da bazı hareketlilikler olacağını söyledi.

Böyle bir çatışmanın Tahran’da bombalamalar ve suikastları da içerebileceği uyarısında bulundu.

Donald Trump yönetiminin, ABD ile İran arasındaki devam eden gerilim nedeniyle bu kritik su yolundaki gemi trafiği durma noktasında kalmaya devam ederken, Hürmüz Boğazı’ndan deniz taşımacılığını yeniden başlatmak amacıyla uluslararası bir koalisyon kurmaya çalıştığı, Çarşamba günü yayımlanan bir rapora göre bildirildi.

The Wall Street Journal, ABD büyükelçiliklerine gönderilen bir Dışişleri Bakanlığı iç yazışmasına dayandırdığı haberinde, Washington’un diplomatlarından, yabancı hükümetleri “Maritime Freedom Construct” adı verilen yeni bir ittifaka katılmaları için baskı yapmalarını istediğini aktardı. Bu ittifakın, Boğazı yeniden açmak amacıyla bilgi paylaşımı, diplomatik çabalar ve yaptırım uygulamalarını koordine edeceği belirtildi.

Habere göre söz konusu yazışmada, “Katılımınız, seyrüsefer özgürlüğünü yeniden tesis etme ve küresel ekonomiyi koruma konusundaki ortak kabiliyetimizi güçlendirecektir” ifadeleri yer aldı.

Rapora göre, üst düzey bir yönetim yetkilisi, bu öneriyi başkanın elindeki birçok diplomatik ve politika aracından biri olarak doğruladı.

NE OLMUŞTU?

Bu girişim, Başkan Trump’ın haftalar önce Boğaz’ın “TAMAMEN AÇIK VE İŞE HAZIR” olduğunu ilan etmesinin ardından geldi; ancak gemi trafiği büyük ölçüde durgun kalmaya devam etti. İran, Tahran’ın onayı olmadan bu su yolundan geçen tankerlere saldırmak ve mayın döşemekle suçlanırken, ABD İran limanlarına giden veya bu limanlardan gelen tüm gemilere yönelik bir abluka uyguladı.

Boğazın geleceği, tıkanmış barış müzakerelerinde merkezi bir anlaşmazlık noktası haline geldi. Habere göre Trump, Pazartesi günü yardımcılarına, İran nükleer programından vazgeçmeyi kabul edene kadar ablukanın uzatılması için hazırlık yapılması talimatını verdi.

USS Gerald R. Ford uçak gemisinin, İran ile barış görüşmeleri tıkanmış durumda kalırken, önümüzdeki günlerde Orta Doğu’dan ayrılarak ülkesine dönmesinin beklendiği, Çarşamba günü yayımlanan bir rapora göre bildirildi.

The Washington Post, çok sayıda ABD’li yetkiliye dayandırdığı haberinde, Orta Doğu’da konuşlandırılmış üç ABD uçak gemisinden biri olan Ford’un, modern uçak gemileri arasında en uzun süre olan 309 günlük rekor bir görev süresinin ardından, Mayıs ortası civarında Virginia’daki ana üssüne varmasının beklendiğini aktardı.

YENİ GÖREV YERİ DİKKAT ÇEKTİ

Ford’un ayrılmasıyla birlikte, USS George H.W. Bush ve USS Abraham Lincoln uçak gemileri Umman Denizi’nde faaliyet göstermeye devam edecek. Donanma bu bölgede, İran limanlarından petrol veya mal taşıyan gemileri hedef alan ABD ablukasını uyguluyor.

US Central Command (CENTCOM), Washington Post’un haberine hemen yanıt vermedi ancak Çarşamba gecesi ABD’nin sosyal medya platformu X üzerinden yaptığı paylaşımda, “USS Gerald R. Ford (CVN 78), Kızıldeniz’de seyrederken rutin uçuş operasyonlarını sürdürmektedir” ifadelerini kullandı.