CANLI | Katar'da diplomasi trafiği: ABD-İran masasında ilerleme mesajı

ABD ile İran arasında Katar ve Pakistan'ın arabuluculuğunda Doha'da gerçekleştirilen dolaylı görüşmelerin ikinci turu tamamlandı. A Haber İslamabad Muhabiri Fakhur Rahman, tarafların bazı başlıklarda temaslarını sürdürme konusunda mutabık kaldığını ancak Hürmüz Boğazı'nın kontrolü konusunda ciddi görüş ayrılıklarının devam ettiğini aktardı.

A Haber canlı yayınında değerlendirmelerde bulunan İslamabad Muhabiri Fakhur Rahman, ABD ve İran heyetlerinin Doha’da, Katar ve Pakistan’ın arabuluculuğunda bir kez daha dolaylı görüşmeler gerçekleştirdiğini söyledi.

Rahman'ın aktardığına göre, ABD heyetine Orta Doğu Özel Temsilcisi Steve Witkoff başkanlık etti. Görüşmelerde taraflar doğrudan aynı masaya oturmazken, Katar ve Pakistanlı yetkililer aracılığıyla karşılıklı öneriler iletildi.

HÜRMÜZ BOĞAZI MASANIN EN KRİTİK BAŞLIĞI

Fakhur Rahman, görüşmelerde en önemli gündem maddesinin Hürmüz Boğazı'nın güvenliği ve bölgedeki deniz trafiği olduğunu belirtti.

Rahman'ın verdiği bilgilere göre İran, Hürmüz Boğazı üzerindeki egemenlik haklarının tanınmasını ve boğazdaki kontrolün kendi belirlediği çerçevede sürdürülmesini talep etti.

İran tarafının ayrıca gemilerin kendi belirlediği rotayı kullanmasını istediğini aktaran Rahman, bazı Körfez ülkelerinin ise geçişlerden ücret alınmasına karşı çıktığını ifade etti. Bu bilginin Pakistanlı diplomatik kaynaklardan edinildiğini de sözlerine ekledi.

14 MADDELİK MUTABAKATTA İLK AŞAMA

A Haber İslamabad Muhabiri Fakhur Rahman, tarafların üzerinde çalıştığı 14 maddelik mutabakat taslağında henüz ilk aşamada bulunduğunu söyledi.

Rahman'ın aktardığına göre görüşmelerde Lübnan'daki ateşkes, Hürmüz Boğazı'nın güvenliği ve deniz ulaşımına ilişkin başlıklar ele alınırken, teknik ayrıntılar üzerindeki müzakereler devam ediyor.

DONDURULAN İRAN VARLIKLARI DA GÜNDEMDE

Rahman, görüşmelerde İran'ın yurt dışında dondurulan mali varlıklarının da ele alındığını belirtti.

İran tarafının bu kaynakların ülkeye yeniden kazandırılmasını istediğini aktaran Rahman, bu konunun da müzakerelerde öne çıkan başlıklardan biri olduğunu ifade etti.

YENİ GÖRÜŞME CENAZE TÖRENİNİN ARDINDAN

Fakhur Rahman'ın aktardığı bilgilere göre, İran'da düzenlenecek cenaze töreninin ardından tarafların önümüzdeki hafta yeniden Doha'da bir araya gelmesi bekleniyor.

Görüşmelerin devam etmesi konusunda genel bir mutabakat bulunduğunu belirten Rahman, müzakerelerin henüz sonuç aşamasına ulaşmadığını ancak diplomatik temasların sürdüğünü söyledi.

PAKİSTAN DIŞİŞLERİ BAKANLIĞI'NDAN DA AÇIKLAMA GELDİ

A Haber canlı yayınında aktarılan bilgilere göre, Pakistan Dışişleri Bakanlığı da görüşmelerin ardından yazılı bir açıklama yayımladı.

Açıklamada, Pakistan ve Katar'ın arabuluculuğunda Doha'da gerçekleştirilen görüşmelerde "olumlu ilerleme" sağlandığı belirtilirken, tarafların İslamabad Mutabakatı çerçevesinde diyaloğu sürdürme konusunda kararlı olduğu ifade edildi.

Bakanlık ayrıca bir sonraki görüşmenin, İran'daki cenaze programının ardından mümkün olan en kısa sürede yapılmasının planlandığını duyurdu.

HÜRMÜZ'DE ANLAŞMAZLIK SÜRÜYOR

Canlı yayında yapılan değerlendirmede, ABD ile İran arasındaki en büyük görüş ayrılığının Hürmüz Boğazı'nın kontrolü konusunda yaşandığına dikkat çekildi.

İran'ın boğaz üzerindeki kontrolünü sürdürmek ve kendi belirlediği kuzey güzergâhının kullanılmasını istediği belirtilirken, ABD'nin ise uluslararası deniz ticaretinin herhangi bir ek ücret veya kısıtlamaya tabi olmadan sürdürülmesini savunduğu ifade edildi.

A Haber'in aktardığı bilgilere göre, Hürmüz Boğazı'nda gemi trafiği devam etse de bölgedeki güvenlik endişeleri tamamen ortadan kalkmış değil. İran yönetimi, Umman açıklarından geçen güney güzergâhındaki gemilerin güvenliğini garanti etmeyeceğini savunurken, kuzey hattının tercih edilmesini istiyor.

İran Meclis Başkanı Muhammed Bakır Kalibaf'ın da daha önce yaptığı açıklamada, "Hürmüz'ün kontrolü İran'dadır. Hürmüz, İran'ın kara sularıdır." ifadelerini kullandığı hatırlatılırken, bu yaklaşımın taraflar arasındaki temel anlaşmazlık noktalarından biri olmayı sürdürdüğü değerlendiriliyor.

İran Dışişleri Bakan Yardımcısı Kazım Garibabadi, bölge güvenliğinin ABD'nin çekilmesi ve ülkelerin egemenliğine saygı gösterilmesiyle sağlanabileceğini belirtti.

Garibabadi, ABD merkezli X şirketinin sosyal medya platformundaki hesabından yaptığı açıklamada, ABD Merkez Kuvvetler Komutanlığı'nın (CENTCOM), Bahreyn'in başkenti Manama'da düzenlediği askeri toplantıya tepki gösterdi.

Bahreyn'de düzenlenen askeri bir toplantının Basra Körfezi için hukuki ve güvenlik düzeni oluşturamayacağını savunan Garibabadi, "Bölgenin güvenliği, dış müdahalelerin sona ermesi, ABD'nin bölgeden çekilmesi, ülkelerin egemenliğine saygı gösterilmesi ve yeni jeopolitik gerçekliklerin kabul edilmesiyle sağlanabilir, Amerika'nın askeri şemsiyesi altında değil." ifadelerini kullandı.

Garibabadi, Hürmüz Boğazı'nın CENTCOM'un değil, Tahran yönetiminin belirlediği çerçevede tanımlanabileceğini kaydetti.

CENTCOM, dün, Bahreyn Savunma Kuvvetleri'nin ev sahipliğinde Mısır, Ürdün, Kuveyt, Lübnan, Umman, Katar, Suudi Arabistan, Suriye, Birleşik Arap Emirlikleri (BAE) ve Yemen'den üst düzey askeri yetkililerin katılımıyla bölgesel güvenlik toplantısı düzenlediğini açıklamıştı.

Toplantıda bölgedeki mevcut güvenlik ortamı, savunma alanındaki işbirliğinin geliştirilmesi ve Hürmüz Boğazı'nda ticari gemilerin güvenli geçişinin sürdürülmesine yönelik adımların ele alındığı duyurulmuştu.

Katar, ABD ile İran arasındaki görüşmelerde olumlu ilerleme sağlandığını açıkladı.

Katar Dışişleri Bakanlığı sözcüsü Macid el-Ensari, ABD merkezli X şirketinin sosyal medya platformundaki hesabından yaptığı açıklamada, Katar ve Pakistan'ın arabuluculuğunda Katar'ın başkenti Doha'da, ABD ve İranlı müzakere heyetleriyle ayrı ayrı gerçekleştirilen görüşmelerde İslamabad Mutabakat Zaptı kapsamındaki konularda olumlu ilerleme kaydedildiğini belirtti.

Görüşmelerde, İsviçre'deki "Luzern Gölü Zirvesi"nde elde edilen sonuçlar temel alınarak İslamabad Mutabakat Zaptı'na ilişkin başlıklarda olumlu ilerleme sağlandığını ifade eden Ensari, tarafların müzakereleri önümüzdeki dönemde sürdürme konusunda mutabık kaldığını aktardı.

Ensari, bir sonraki görüşmenin ise eski İran lideri Ali Hamaney'in cenaze töreninin tamamlanmasının ardından mümkün olan en kısa sürede yapılmasının kararlaştırıldığını ifade etti.