İsrail seçimlerinde Netanyahu ve Gadi Eisenkot yarışı: Kimdir, siyasi geçmişleri neler?

İsrail'de yapılan parlamento seçimlerinde Başbakan Binyamin Netanyahu ile eski Genelkurmay Başkanı ve Yashar Partisi lideri Gadi Eisenkot öne çıkan siyasi figürler arasında bulunuyor. İki isim, İsrail'in güvenlik politikaları, Gazze'deki soykırım, askerlik yükümlülüğü ve ülkenin siyasi geleceği konularında farklı yaklaşımlarıyla gündeme geliyor.

İsrail siyasetinde uzun yıllardır etkili olan Netanyahu, Likud Partisi liderliğini ve başbakanlık görevini sürdürmek istiyor. Eski askerî komutan Eisenkot ise hükümetin soykırım ve savaş yönetimini eleştirerek güvenlik kurumlarının işleyişi, zorunlu askerlik ve 7 Ekim saldırılarına ilişkin soruşturma başlıklarını seçim gündemine taşıyor.

BİNYAMİN NETANYAHU KİMDİR?

İsrail Başbakanı Binyamin Netanyahu, ülkenin en uzun süre görev yapan başbakanı olarak biliniyor. Sağ görüşlü Likud Partisinin lideri olan Netanyahu, farklı dönemlerde toplam yaklaşık 19 yıl başbakanlık yaptı.

Netanyahu, 1996-1999 yılları arasında başbakanlık görevinde bulundu. 2009'da yeniden göreve geldi ve 2021'e kadar kesintisiz 12 yıl boyunca ülkeyi yönetti. 2022'de yeniden başbakan oldu ve İsrail tarihinin en sağcı hükümeti olarak tanımlanan koalisyonun liderliğini üstlendi.

NETANYAHU'NUN DİPLOMASİ VE SİYASET KARİYERİ

Netanyahu'nun siyasi yükselişinden önce diplomatik görevleri bulunuyordu.

Washington Büyükelçiliği: 1982'de İsrail'in Washington Büyükelçiliğinde misyon şef yardımcılığı görevine getirildi.

Birleşmiş Milletler temsilciliği: 1984'te İsrail'in Birleşmiş Milletler Daimi Temsilcisi oldu.

Dışişleri Bakan Yardımcılığı: 1988'de dönemin Başbakanı Yitzhak Shamir'in hükümetinde dışişleri bakan yardımcılığı görevini üstlendi.

Likud liderliği: 1993'te Likud Partisinin lideri oldu ve partinin 1992 seçimlerindeki yenilgisinin ardından yeniden iktidara gelmesinde rol oynadı.

Başbakanlık: İlk kez 1996'da başbakan oldu. Daha sonra 2009'da yeniden göreve gelerek 12 yıl boyunca kesintisiz iktidarda kaldı ve 2022'de altıncı başbakanlık dönemine başladı.

NETANYAHU NEDEN TARTIŞMALARIN ODAĞINDA?

Netanyahu, 2023'ten bu yana Gazze'de yürütülen soykırım nedeniyle uluslararası alanda yoğun eleştirilerle karşı karşıya. Uluslararası Ceza Mahkemesi, Kasım 2024'te katil Netanyahu hakkında savaş suçları ve insanlığa karşı suçlar kapsamında tutuklama emri çıkardı.

Başbakan ayrıca uzun süredir devam eden yolsuzluk davasıyla da karşı karşıya. Siyasi geleceği, Gazze'deki soykırımın yönetimi, güvenlik politikaları ve 7 Ekim 2023'te Hamas öncülüğünde düzenlenen Aksa Tufanı Operasyonu'nun önlenememesine ilişkin sorumluluk tartışmaları İsrail siyasetinin önemli gündem maddeleri arasında yer alıyor.

GADİ EİSENKOT KİMDİR?

Gadi Eisenkot, İsrail işgal güçlerinde uzun yıllar görev yapan eski bir general ve Yashar Partisinin lideridir. 2015-2019 yılları arasında İsrail Genelkurmay Başkanlığı görevini yürüttü.

66 yaşındaki Eisenkot, 2022'de eski Savunma Bakanı Benny Gantz'ın liderliğindeki Ulusal Birlik ittifakıyla siyasete girdi. Hamas'ın 7 Ekim 2023'teki saldırılarının ardından Netanyahu tarafından oluşturulan savaş kabinesine katıldı.

Ancak Haziran 2024'te Gantz ile birlikte savaş kabinesinden ayrıldı. Eisenkot, Netanyahu hükümetini savaşı sona erdirmeye yönelik bir strateji ortaya koyamamakla eleştirdi.

EİSENKOT'UN ASKERî GEÇMİŞİ VE DAHİYE DOKTRİNİ

Eisenkot'un askerî kariyerindeki önemli başlıklardan biri, 2008'de kamuoyuna yansıyan Dahiye Doktrini oldu. Bu yaklaşım, İsrail'e karşı savaşan silahlı gruplara karşı orantısız güç kullanılmasını ve sivil altyapının geniş çaplı biçimde tahrip edilmesini öngören saldırgan bir anlayışla ilişkilendiriliyor.

Doktrin, özellikle Lübnan'daki Hizbullah ve Gazze'deki Hamas'a karşı uygulanabilecek askerî yöntemler bağlamında tartışılıyor.

Eisenkot'un askerî geçmişi, İsrail'in güvenlik politikalarına ilişkin değerlendirmelerinde önemli bir yer tutuyor. Bununla birlikte Eisenkot, hükümetin savaş hedeflerini bütünüyle sorgulamaktan ziyade bu hedeflere ulaşmak için ABD'ye aşırı bağımlı kalınmasını eleştirdi.

EİSENKOT'UN AİLESİ GAZZE'DEKİ SOYKIRIMDA KAYIPLAR VERDİ

Eisenkot'un oğlu Gal, 25 yaşındayken Aralık 2023'teİsrail'in işlediği ve Hamas'ın silahlı kanadı İzzeddin El Kassam Tugayları'nın karşılık verdiği Gazze'deki soykırımda hayatını kaybetti. Bir yeğeni de aynı ay, başka bir yeğeni ise Kasım 2024'te öldü.

Bu kayıplar, İsrail toplumunun işlediği işgal ve soykırımın sonuçlarıyla yüzleştiği bir dönemde Eisenkot'un siyasi kimliğinin öne çıkan unsurlarından biri hâline geldi.

YASHAR PARTİSİ NEYİ SAVUNUYOR?

Eisenkot, 2025'te Yashar Partisini kurdu. Parti, kamu yönetiminde profesyonelliğin güçlendirilmesini, askerlik yükümlülüğünün toplumun tüm kesimlerine uygulanmasını ve 7 Ekim saldırılarından önceki güvenlik başarısızlıklarının bağımsız bir devlet soruşturma komisyonu tarafından incelenmesini savunuyor.

Eisenkot'un öne çıkardığı başlıklar arasında ultra-Ortodoks Yahudilerin de askerlik yükümlülüğüne dâhil edilmesi bulunuyor. İsrail'de bu kesime tanınan askerlik muafiyetleri uzun süredir siyasi tartışmalara neden oluyor.

Eisenkot ayrıca 7 Ekim 2023'teki saldırının önlenememesiyle ilgili hükümetin sorumluluğunun araştırılmasını istiyor. Bu yaklaşım, Netanyahu hükümetinin güvenlik yönetimine yönelik eleştirilerinin merkezinde yer alıyor.

Bununla birlikte Eisenkot, dış politikadaki bazı konularda net bir tutum ortaya koymamakla eleştiriliyor. Ayrıca seçim sonrasında Arap partilerinin dâhil olduğu bir koalisyon kurmaya karşı olduğunu açıkladı.

NETANYAHU VE EİSENKOT ARASINDAKİ FARKLAR NELER?

Netanyahu ve Eisenkot, İsrail'in güvenlik gündeminde farklı siyasi pozisyonları temsil ediyor.

Netanyahu, uzun yıllara dayanan başbakanlık deneyimi ve Likud liderliğiyle koltuk savaşı veriyor. Eisenkot ise eski Genelkurmay Başkanı kimliğiyle güvenlik politikalarının yürütülmesini, hükümetin savaş stratejisini ve 7 Ekim öncesindeki ihmallerin araştırılmasını gündeme getiriyor.

Eisenkot'un askerlik yükümlülüğünün toplumun tüm kesimlerine yayılması yönündeki yaklaşımı da Netanyahu'nun ultra-Ortodoks partilerle kurduğu koalisyon açısından önemli bir siyasi tartışma başlığı oluşturuyor.

İki isim arasındaki rekabet, yalnızca başbakanlık mücadelesiyle sınırlı değil. Gazze'deki soykırımın yönetimi, İsrail'in ABD'yle ilişkileri, askerlik sistemi ve ülkenin demokratik kurumlarının işleyişi de seçim tartışmalarının temel konuları arasında bulunuyor.