CANLI | İran ve ABD saldırıları durdurma ve müzakereleri yeniden başlatma konusunda anlaştı

ABD ile İran arasında varılan yeni mutabakatın ardından gözler salı günü Katar'ın başkenti Doha'da yapılacak kritik görüşmelere çevrildi. Taraflar Hürmüz Boğazı'nda şimdilik gerilimi düşürme konusunda uzlaşırken, bölgede diplomasi trafiği de hız kazandı. A Haber canlı yayınında konuşan isimler, perde arkasında yürütülen temasları ve Hürmüz'deki anlaşmazlığın temel nedenlerini değerlendirdi.

GÖZLER DOHA'DAKİ KRİTİK GÖRÜŞMEDE

Program sunucusu Gökhan, "Dış siyasetin önemli haberlerinden biri gece saatlerinde Amerika Birleşik Devletleri ile İran arasında varılan yeni anlaşma. Bu anlaşmayla birlikte taraflar salı günü Doha'da bir araya gelecekler ve şimdilik Hürmüz'de geçiş trafiği konusunda bir problem yaşanmayacak. Ama şimdilik." sözleriyle son gelişmeleri aktarırken, hafta sonu yeniden yükselen çatışmaların ardından gelinen noktanın önemine dikkat çekti.

İSLAMABAD'DA YOĞUN DİPLOMASİ TRAFİĞİ

A Haber Muhabiri Fakhur Rahman ise Pakistan'ın başkenti İslamabad'dan aktardığı bilgilerde diplomatik temasların hız kazandığını belirterek, "Pakistan başkenti İslamabad'da yine yoğun bir diplomasi yaşandı. Perde arkasında Pakistan, Amerikalı makamlarla irtibata geçti. Bundan önce Bahreyn ve Suudi Arabistan dışişleri bakanları Pakistanlı mevkidaşları Senatör Muhammed İshak Dar ile telefon görüşmeleri gerçekleştirdi. Görüşmelerde son ateşkes ihlalleri ele alındı." ifadelerini kullandı.

Rahman, Avrupa Birliği Dış İlişkiler Özel Temsilcisi'nin de Pakistanlı yetkililerle görüştüğünü belirterek, temsilcinin ABD ile İran arasında yeniden başlayan çatışmalar ve ateşkes ihlallerine ilişkin ciddi endişelerini dile getirdiğini, taraflar arasındaki iletişim kanallarının açık tutulmasının önemini vurguladığını aktardı.

DOHA ZİRVESİ BEKLENİYOR

Fakhur Rahman, "Yarın Doha'da ABD ve İran heyetlerinin bir araya gelmesi bekleniyor. Daha önce İsviçre'nin Bürgenstock kentinde yapılması planlanan toplantı İran tarafından iptal edilmişti." sözleriyle yeni diplomatik sürece ilişkin beklentileri paylaştı.

Rahman ayrıca Pakistan Başbakanı'nın önümüzdeki günlerde İran'a giderek cenaze törenine katılmasının beklendiğini de ifade etti.

HÜRMÜZ'DEKİ ANLAŞMAZLIĞIN MERKEZİNDE NE VAR?

Canlı yayında Hürmüz Boğazı'ndaki gerilimin temel nedenini de soran Gökhan, tarafların hangi konuda uzlaşamadığını gündeme taşıdı.

Bu soruyu yanıtlayan Fakur Rahman, "İran tarafından Pakistanlı makamlara aktarılan bilgilere göre ABD, Hürmüz Boğazı'nı kontrol altına almak istiyor. İran ise buna kesinlikle izin vermeyeceğini belirtiyor. Devrim Muhafızları'nın bu konuda belirleyici olduğu ifade edilirken, Tahran yönetimi Hürmüz'ün kontrolü ve egemenliğinin İran'da kalması konusunda tavizsiz bir tutum sergiliyor." ifadelerini kullandı.

Rahman ayrıca İran Dışişleri Bakanı'nın Pakistanlı yetkililerle yaptığı temaslarda, Hürmüz Boğazı'ndaki durumun 30 gün içerisinde normale dönebileceğine ilişkin değerlendirmelerde bulunduğunu aktarırken, bölgedeki gerilimin Güney Lübnan'daki saldırılar ve Hürmüz'de yaşanan gelişmelere bağlı olarak yeniden tırmanabileceğine dikkat çekti.

BÖLGEDE GÖZLER DİPLOMASİ TRAFİĞİNDE

Fakhur Rahman son olarak Bahreyn ve Suudi Arabistan dışişleri bakanlarının önümüzdeki süreçte İslamabad'a ziyaret gerçekleştirmelerinin beklendiğini belirterek, Pakistan Dışişleri Bakanlığı'nın bu temaslara ilişkin hazırlıklarını sürdürdüğünü ifade etti.

Programın sonunda Gökhan ise bölgede tansiyonun halen yüksek olduğuna işaret ederek, her ne kadar yeni bir uzlaşı süreci başlamış olsa da gözlerin diplomasi trafiğinde olmaya devam edeceğini vurguladı.

Bir ABD'li yetkili, "Mutabakat zaptındaki (MOU) tüm başlıklara ilişkin teknik görüşmeler devam edecek. Taraflar şimdilik askeri faaliyetlerini durduracak ve gemiler Hürmüz Boğazı'ndan serbestçe geçiş yapabilecek." ifadelerini kullandı.

Söz konusu 14 maddelik mutabakat, 17 Haziran'da imzalanmış ve Hürmüz Boğazı'nın yeniden deniz trafiğine açılmasını öngörmüştü. İlk olarak Axios'un üst düzey bir ABD'li yetkiliye dayandırdığı habere göre, taraflar arasındaki görüşmeler salı günü Katar'da yeniden başlayacak.

 

 

GEÇİCİ ATEŞKES BOZULMUŞTU

Diplomatik sürecin yeniden başlaması, son günlerde yaşanan karşılıklı saldırıların ardından geldi.

İran'a ait bir füzenin perşembe günü Hürmüz Boğazı'nda seyreden bir yük gemisini vurmasının ardından hem Washington hem de Tahran, 17 Haziran'da varılan geçici ateşkesi karşı tarafın ihlal ettiğini savunmuştu.

İran, pazar günü erken saatlerde Kuveyt ve Bahreyn'deki ABD askeri üslerine füze ve insansız hava araçlarıyla saldırılar düzenledi. Bu saldırılar, ABD Başkanı Donald Trump'ın, anlaşmaya uyulmaması halinde İran'ın "varlığını sürdüremeyeceği" yönündeki sert açıklamasından kısa süre sonra gerçekleşti.

İSRAİL'İN LÜBNAN SALDIRILARI SÜRÜYOR

Öte yandan İsrail, pazar günü yaptığı açıklamada, Lübnan'ın güneyindeki bir köyde Hizbullah'a ait olduğu belirtilen yer altı altyapısını hedef aldığını duyurdu. İsrail'in cumartesi günü de benzer bir saldırı düzenlediği, bunun ise cuma günü Lübnan ile varılan son ateşkes anlaşmasının hemen ardından gerçekleştiği belirtildi. İran ise Lübnan'daki çatışmaların sona ermemesi halinde daha geniş kapsamlı anlaşmanın da tehlikeye gireceğini savundu.

ABD'DEN İRAN'A YENİ SALDIRI

ABD ordusu da Hürmüz Boğazı'nda bir petrol tankerinin vurulmasının ardından İran'a yeni saldırılar düzenlediğini açıkladı. Dünyanın en önemli enerji nakliye güzergâhlarından biri olan Hürmüz Boğazı, çatışmalar boyunca büyük ölçüde İran'ın kontrolü altında kalmıştı.

ABD Başkanı Donald Trump, sosyal medya hesabından yaptığı paylaşımda, "Makul davranamayacağımız bir noktaya gelebiliriz ve çok başarılı şekilde başlattığımız işi askeri olarak tamamlamak zorunda kalabiliriz." ifadelerini kullandı. Trump paylaşımında ayrıca, "Eğer bu gerçekleşirse İran İslam Cumhuriyeti artık var olmayacak." dedi.

BARIŞ ANLAŞMASI NEDEN BOZULDU?

17 Haziran'da üzerinde uzlaşılan 14 maddelik geçici barış anlaşmasının amacı, 28 Şubat'ta ABD ve İsrail'in başlattığı çatışmaları durdurmak, Hürmüz Boğazı'nı yeniden uluslararası deniz trafiğine açmak ve İran'ın nükleer programı başta olmak üzere temel sorunların müzakere edilmesini sağlamaktı.

Geçen hafta İsviçre'de, ABD Başkan Yardımcısı JD Vance ile İran Meclis Başkanı Muhammed Bakır Kalibaf'ın katılımıyla arabuluculuk görüşmeleri yapılmış, Washington da Tahran'a yönelik bazı yaptırımları kaldırmıştı. Ancak buna rağmen çatışmalar yeniden başlamış ve şiddetlenmişti.

İRAN'DAN ABD ÜSLERİNE SALDIRI

Trump'ın açıklamalarından yaklaşık bir saat sonra Kuveyt ordusu, hava savunma sistemlerinin füze ve İHA saldırılarına karşı devreye girdiğini duyurdu. Bahreyn de sirenlerin çaldığını açıkladı.

İran Devrim Muhafızları Ordusu, donanma ve hava kuvvetlerinin Kuveyt ve Bahreyn'deki ABD askeri üslerini hedef alan füze ve İHA operasyonları düzenlediğini bildirdi.

Devrim Muhafızları, ABD'nin saldırılarının ateşkesi ihlal ettiğini ve bunun "tüm diplomatik sürecin tamamen durmasına yol açacağını" savundu. Ayrıca bölgedeki ABD üslerinin "önümüzdeki günlerde cehennemi yaşayacağı" tehdidinde bulundu.

ABD: CAN KAYBI YOK

Reuters'a konuşan bir ABD'li yetkili, İran'ın ABD tesislerini hedef aldığını doğrularken, şu ana kadar ABD personeli arasında can kaybı yaşanmadığını ve üslerde büyük çaplı hasar oluşmadığını söyledi. Yetkili, gelişmelerin yakından takip edildiğini ifade etti.

BAHREYN VE KATAR'DAN AÇIKLAMALAR

Saatler sonra Bahreyn'de sirenler yeniden çalarken, İran saldırısında Muharrak vilayetindeki bir konutun zarar gördüğü, ancak can kaybı yaşanmadığı açıklandı. Bahreyn, İran'ın hesap vermesi amacıyla Birleşmiş Milletler Güvenlik Konseyi'nin acil toplanmasını istedi.

Kuveyt ise iki balistik füzenin hava savunma sistemleri tarafından etkisiz hale getirildiğini, herhangi bir hasar veya can kaybı meydana gelmediğini bildirdi.

Öte yandan Katar, kaybolan bir gemide bulunan vatandaşlarından birinin askeri operasyonlar sırasında isabet eden şarapnel nedeniyle hayatını kaybettiğini, bir kişinin de yaralandığını açıkladı. Katar İçişleri Bakanlığı olayın yerini ve sorumlularını ise paylaşmadı.