CHP’nin genel sekreterlerle mücadelesi: İnönü’den Kılıçdaroğlu’na uzanan tasfiye tarihi

Cumhuriyet Halk Partisi'nin yaklaşık bir asırlık siyasi tarihinde, genel başkanlarla genel sekreterler arasındaki güç mücadeleleri parti içindeki en büyük kırılmaların başında geldi. Atatürk'ün ardından Şükrü Kaya'nın tasfiye edilmesiyle başlayan süreç, Kılıçdaroğlu'na kadar devam etti. CHP tarihine damga vuran bu gelişmeler, parti içi iktidar mücadelelerinin ve dikkat çeken tasfiye süreçlerinin en çarpıcı örnekleri olarak kayıtlara geçti.

ATATÜRK'ÜN VEFATININ ARDINDAN ŞÜKRÜ KAYA TASFİYE EDİLDİ

10 Kasım 1938 tarihinde Türkiye Cumhuriyeti'nin kurucusu Mustafa Kemal Atatürk hayatını kaybetti.

Atatürk'ün vefatının ardından 11 Kasım 1938 tarihinde Türkiye Büyük Millet Meclisi'nde yapılan oylamada İsmet İnönü oybirliği ile Cumhurbaşkanı seçildi.

Cumhurbaşkanlığı görevine seçilen İsmet İnönü, aynı gün Mustafa Kemal Atatürk'ün en yakın çalışma arkadaşlarından biri olan Şükrü Kaya'yı görevlerinden uzaklaştırdı. Şükrü Kaya, İçişleri Bakanlığı ve CHP Genel Sekreterliği görevlerinden ayrıldı.

Şükrü Kaya, Atatürk döneminde tam 11 yıl boyunca İçişleri Bakanlığı görevini yürütmüş ve Cumhuriyet'in ilk döneminin en etkili isimlerinden biri olmuştu.

Cumhurbaşkanlığı görevine seçilen İsmet İnönü, aynı gün Mustafa Kemal Atatürk’ün en yakın çalışma arkadaşlarından biri olan Şükrü Kaya’yı görevlerinden uzaklaştırdı / FOTOĞRAF: AA

İSMET İNÖNÜ "MİLLÎ ŞEF" OLDU

26 Aralık 1938 tarihinde CHP'nin I. Olağanüstü Kurultayı toplandı.

Kurultayda İsmet İnönü, partinin değişmez genel başkanı seçildi ve "Millî Şef" unvanını aldı.

İsmet İnönü, CHP Genel Başkanlığı görevini 33 yıl 4 ay 11 gün boyunca kesintisiz sürdürerek parti tarihinin en uzun süre görev yapan genel başkanlarından biri oldu.

İsmet İnönü, CHP Genel Başkanlığı görevini 33 yıl 4 ay 11 gün boyunca kesintisiz sürdürerek parti tarihinin en uzun süre görev yapan genel başkanlarından biri oldu / FOTOĞRAF: AA

ECEVİT, GENEL SEKRETERLİKTEN GENEL BAŞKANLIĞA YÜKSELDİ

CHP'de genel başkan ile genel sekreter arasındaki en önemli siyasi mücadelelerden biri ise İsmet İnönü ile Bülent Ecevit arasında yaşandı.

18 Ekim 1966 tarihinde Bülent Ecevit, CHP'nin 18. Kurultayı'nda Genel Sekreter seçildi.

Aradan geçen yıllarda parti içindeki görüş ayrılıkları giderek derinleşti.

5 Mayıs 1972 tarihinde gerçekleştirilen CHP'nin 5. Olağanüstü Kurultayı, İnönü-Ecevit mücadelesine sahne oldu.

Ecevit yanlısı Parti Meclisi'nin kurultaydan güvenoyu almasının ardından İsmet İnönü, 8 Mayıs 1972 tarihinde 33 yılı aşkın süredir yürüttüğü genel başkanlık görevinden istifa etti.

Bu gelişmenin ardından 14 Mayıs 1972 tarihinde toplanan özel kurultayda Bülent Ecevit, CHP Genel Başkanı seçildi.

Böylece CHP Genel Sekreteri olarak görev yapan Ecevit, parti liderliğini İsmet İnönü'den devralmış oldu.

Kemal Kılıçdaroğlu, 37 yıl boyunca kesintisiz milletvekilliği yapan ve CHP Genel Sekreterliği görevini yürüten Önder Sav’ı görevden aldı / FOTOĞRAF: AA

KILIÇDAROĞLU DÖNEMİNDE ÖNDER SAV KRİZİ

22 Mayıs 2010 tarihinde Kemal Kılıçdaroğlu, CHP'nin 33. Olağan Kurultayı'nda Genel Başkan seçildi.

Parti yönetiminde kısa süre içerisinde önemli görüş ayrılıkları yaşanmaya başladı.

3 Kasım 2010 tarihinde dönemin CHP Genel Sekreteri Önder Sav, Genel Başkan Kemal Kılıçdaroğlu'na yönelik sert eleştirilerde bulundu.

Sav açıklamasında, "CHP şimdiye kadar yaşamadığı bir Genel Başkan tasallutu ile yürütülüyor. Bu Genel Başkan tasallutunu CHP Parti Meclisi ile görevi devam eden MYK ile örgütleriyle, meclis grubuyla püskürtecektir. CHP kimsenin babasının malı değildir. 'Ben istediğim kuralı kafama göre uygularım' mantığına teslim olacak bir parti değildir. Bundan sonra Genel Başkan'ın bu sorumsuz, hukuk tanımaz, aşiret devletlerinde olacak anlayışının sürüp sürmeyeceğini hep beraber görüyoruz. Ama hukuku bilmeyenlere hukuku bildirmek de bizim görevimizdir. Genel Başkan bu davranışıyla CHP Tüzüğü'nün disiplin hükümlerini de ihlal etmiş olmaktadır" ifadelerini kullandı.

Aynı gün Kemal Kılıçdaroğlu, 37 yıl boyunca kesintisiz milletvekilliği yapan ve CHP Genel Sekreterliği görevini yürüten Önder Sav'ı görevden aldı.

GENEL SEKRETERLİĞİ SÜHEYL BATUM DEVRALDI

9 Kasım 2010 tarihinde CHP Genel Sekreteri Önder Sav görevini Süheyl Batum'a devretti.

Ancak ilerleyen süreçte Süheyl Batum ile CHP yönetimi arasında da ciddi görüş ayrılıkları ortaya çıktı.

SÜHEYL BATUM'UN ELEŞTİRİLERİ VE İHRAÇ SÜRECİ

3 Kasım 2014 tarihinde Süheyl Batum, CHP'nin son dönemde tutarsız politikaların kurbanı olmaya devam ettiğini belirterek parti yönetimine yönelik eleştirilerde bulundu.

Batum açıklamasında, "Karşımızda Türkiye'nin batısı için başka, doğusu için başka ve gelişmelere göre politika üretmeye çalışan bir CHP var. Herkese göre politika geliştirerek halk oy vermez. Bir dik duruşun, bir politikan olur. O politikana göre gelişmeleri şekillendirirsin. Herkesin gönlü olsun da oy alalım, iktidara gelelim anlayışı ile iktidara gelen bir parti görülmemiştir. Rüzgarın önünde savrulmamak gerekir" dedi.

Bu açıklamaların ardından parti içindeki gerilim daha da yükseldi.

11 Aralık 2014 tarihinde CHP Yüksek Disiplin Kurulu, Eskişehir Milletvekili Süheyl Batum'un partiden ihracına karar verdi.

CHP TARİHİNDE TEKRARLAYAN TABLO

CHP'nin siyasi tarihinde yaşanan bu gelişmeler, genel başkanlar ile genel sekreterler arasındaki güç mücadelelerinin farklı dönemlerde tekrarlandığını ortaya koydu.

İsmet İnönü'nün Atatürk döneminin güçlü ismi Şükrü Kaya'yı tasfiye etmesi, Bülent Ecevit'in genel sekreterlikten genel başkanlığa yükselerek İnönü dönemini sona erdirmesi, Kemal Kılıçdaroğlu'nun ise önce Önder Sav'ı görevden alması, ardından Süheyl Batum'un ihraç edilmesiyle sonuçlanan süreç; CHP tarihindeki en dikkat çekici parti içi mücadeleler arasında yer aldı.