Anadolu’nun derinliklerinden çıktı: Binlerce yıllık dilde 31 harf tespit edildi

Antalya'nın Manavgat ilçesindeki Side Antik Kenti, tarihi yapılarının yanı sıra geçmişte bölgede konuşulan gizemli diliyle de bilim insanlarının ilgisini çekmeye devam ediyor. Kültür ve Turizm Bakanlığının "Geleceğe Miras Projesi" kapsamında yürütülen çalışmalarda, antik kentin bilinmeyen yönleri gün yüzüne çıkarılıyor. Bu çalışmaların en dikkat çekici başlıklarından biri ise Anadolu'nun kayıp dilleri arasında gösterilen Sidece oldu.

(Fotoğraf: AA)

SİDECE ALFABESİNDE HARF SAYISI 31'E ÇIKTI

Side Antik Kenti Kazı Başkanı Prof. Dr. Feriştah Alanyalı ile dilbilimciler Michaela Zinko ve Alfredo Rizza'nın yürüttüğü araştırmalarda Sidece alfabesine ait toplam 31 harf tespit edildi. Daha önce 26 harfin bilindiği alfabenin yeni bulgularla genişlediğini belirten araştırmacılar, dilin yapısını ve Anadolu'nun diğer eski dilleriyle olan ilişkisini incelemeyi sürdürüyor.

YENİ YAZITLAR UMUT VERDİ

Anadolu Üniversitesi Edebiyat Fakültesi Arkeoloji Bölümü Öğretim Üyesi Prof. Dr. Feriştah Alanyalı, son yıllarda yapılan kazılarda hem çift dilli hem de çok satırlı yeni yazıtların ortaya çıkarıldığını söyledi. 30 ila 40 satır arasında değişen bu metinlerin, dilin çözülmesi açısından önemli bir fırsat sunduğunu belirten Alanyalı, araştırmacıların bazı kelimeler üzerinde ortak görüşe ulaşmaya başladığını ifade etti.

Yazıtlarda geçen "Siruawn" ve "Siruawan" kelimelerinin Side kentini ifade ettiği düşünülüyor. Bu tespit, kentin adının kökenine ilişkin tartışmalara da yeni bir boyut kazandırdı. Araştırmalara göre Side adının kökeninin büyük ihtimalle yine "nar" anlamına geldiği değerlendiriliyor.

(Fotoğraf: AA)

SİDE, HELENLERDEN ÖNCE DE GÜÇLÜ BİR KENTTİ

Prof. Dr. Alanyalı, Sidecenin Anadolu'nun en eski halklarından biri olan Luvilere dayanan bir dil olduğunu söyledi. Likçe ve Karca gibi Anadolu dilleriyle akraba özellikler taşıyan Sidecenin, kentin kültürel geçmişine ışık tuttuğunu belirten Alanyalı, tarihi kaynaklarda dikkat çekici bilgiler bulunduğunu aktardı.

Kaynaklara göre Kyme'den gelen Yunan kolonistlerin Side'ye ulaştıktan sonra zamanla kendi dillerini bırakıp yerel halkın dilini konuşmaya başladıkları anlatılıyor. Bu durum, bölgede Helenlerden önce de güçlü ve köklü bir kültürel yapının bulunduğunu ortaya koyuyor.

(Fotoğraf: AA)

SİDELİLER DİLLERİNİ 200 YIL DAHA KORUDU

Araştırmalar, Büyük İskender'in Anadolu'yu ele geçirmesinden sonra Yunancanın yaygınlaşmasına rağmen Side halkının kendi dilini uzun süre kullanmaya devam ettiğini gösteriyor. Kazılarda bulunan yazıtların milattan önce 3. yüzyılın sonları ile 2. yüzyılın başlarına tarihlenmesi Sidelilerin Helenistik dönemde de ana dillerini koruduklarına işaret ediyor.

Uzmanlara göre bu durum, Side'nin yalnızca ticari açıdan değil, kültürel açıdan da güçlü bir merkez olduğunu kanıtlıyor.

SERAPİS TAPINAĞI YAZITI DİKKAT ÇEKTİ

Kazılarda ortaya çıkarılan en önemli buluntulardan biri de Serapis Tapınağı ile ilgili çift dilli yazıt oldu. Yazıtta tapınağın bağış ve sponsorluklarla inşa edildiği anlatılıyor. Katkı sağlayan kişilerin isimleri ve verdikleri miktarlar Sidece olarak kaydedilmiş durumda.

Araştırmacılar, bunun o dönemde Sidecenin halk arasında hala yaygın şekilde kullanıldığını gösteren önemli bir kanıt olduğunu belirtiyor.

(Fotoğraf: AA)

DOĞU DÜNYASIYLA GÜÇLÜ BAĞLAR KURMUŞLAR

Kazılarda bulunan Yeni Asur ve Yeni Babil dönemlerine ait mühürler de Side'nin doğu medeniyetleriyle yakın ilişkiler kurduğunu ortaya koydu. Uzmanlar, bu bulguların kentin yalnızca Akdeniz dünyasının değil, Mezopotamya ve Yakın Doğu kültürlerinin de etkisi altında geliştiğini gösterdiğini ifade ediyor.

SİDE'NİN SEMBOLÜ NEDEN NAR?

Araştırmalarda öne çıkan bir diğer konu ise nar motifi oldu. Prof. Dr. Feriştah Alanyalı'ya göre Side adının Helenistik dönemde "nar" anlamıyla ilişkilendirilmesi tesadüf değil. Bölgede geçmişte olduğu gibi bugün de yoğun nar üretimi yapılıyor.

Ayrıca antik dönem Side sikkeleri üzerinde sıkça görülen nar figürleri, bu meyvenin kent için önemli bir simge olduğunu ortaya koyuyor.