Bilim dünyası şokta: Galaksisinden daha büyük kara delik bulundu
James Webb Uzay Teleskobu'nun (JWST) gerçekleştirdiği gözlemler, evrenin ilk dönemlerine ilişkin mevcut teorileri yeniden tartışmaya açabilecek sıra dışı bir keşfi ortaya çıkardı. Gök bilimciler, Büyük Patlama'dan yalnızca 700 milyon yıl sonra var olduğu belirlenen ve ev sahibi galaksisinin kütlesine meydan okuyan dev bir kara delik tespit etti.
Araştırmacılara göre keşfedilen süper kütleli kara delik yaklaşık 50 milyon Güneş kütlesine sahip. Ancak bilim dünyasını asıl şaşırtan nokta, bu dev yapının içinde bulunduğu galaksiden çok daha baskın bir kütleye sahip olması oldu.
DOĞAL BİR KOZMİK MERCEK YARDIMCI OLDU
Keşif, "Küçük Kırmızı Nokta" olarak sınıflandırılan ve Abell2744-QSO1 adı verilen uzak bir gök cisminin incelenmesi sırasında yapıldı.
Normal şartlarda yalnızca bin 300 ışık yılı genişliğindeki bu yapının detaylı olarak gözlemlenmesi oldukça zor. Ancak "Pandora'nın Kümesi" olarak da bilinen Abell 2744 galaksi kümesinin oluşturduğu kütleçekimsel merceklenme etkisi, bilim insanlarına benzersiz bir fırsat sundu.
Dev galaksi kümesinin uzay-zamanı bükerek oluşturduğu doğal büyüteç etkisi sayesinde söz konusu nesne üç farklı görüntü halinde gözlemlendi ve ayrıntılı analiz mümkün hale geldi.
James Webb Uzay Teleskobu, evrenin ilk dönemlerinde oluşmuş sıra dışı bir süper kütleli kara deliği görüntüledi. (Fotoğraf: A Haber Foto Arşiv)
ÖLÇÜMLER BEKLENTİLERİN ÇOK ÜZERİNDE ÇIKTI
Cambridge Üniversitesi Kavli Kozmoloji Enstitüsü'nden Ignas Juodžbalis ve Roberto Maiolino'nun öncülüğündeki ekip, James Webb Teleskobu'nun NIRSpec cihazını kullanarak kara deliğin çevresindeki gaz hareketlerini inceledi.
Yapılan doğrudan ölçümler, kara deliğin yaklaşık 50 milyon Güneş kütlesinde olduğunu ortaya koydu. Bu değer, önceki tahminlerin çok üzerinde bulunurken, sistemin bilinen oluşum modelleriyle açıklanmasını da zorlaştırdı.
Araştırmacılar, kara deliğin içinde bulunduğu galaksinin toplam kütlesinin yaklaşık üçte ikisini tek başına oluşturduğunu belirledi.
GALAKSİ-KARA DELİK İLİŞKİSİNE MEYDAN OKUYOR
Günümüzde gözlemlenen galaksilerde merkezi kara delikler, genellikle ev sahibi galaksinin toplam kütlesinin küçük bir bölümünü temsil ediyor. Bu nedenle yeni keşfedilen sistem, alışılmış tabloyla büyük ölçüde çelişiyor.
Bilim insanları, bu kadar genç bir evrende böylesine büyük bir kara deliğin ortaya çıkmasının mevcut büyüme senaryolarıyla açıklanmasının oldukça güç olduğunu ifade ediyor.
Bu durum, galaksilerin önce oluştuğu ve kara deliklerin zamanla büyüdüğü yönündeki klasik anlayışı da sorgulatıyor.
Büyük Patlama'dan yaklaşık 700 milyon yıl sonrasına tarihlenen sistem, gök bilimcilerin dikkatini çekti. (Fotoğraf: A Haber Foto Arşiv)
"NEREDEYSE ÇIPLAK BİR KARA DELİK"
Araştırma sırasında elde edilen veriler, sistemin kimyasal yapısına ilişkin dikkat çekici sonuçlar da ortaya koydu.
Kara deliğin çevresindeki gazın büyük ölçüde hidrojen ve helyumdan oluştuğu belirlendi. Yıldız oluşum süreçlerinin izlerini taşıyan oksijen gibi ağır elementlerin ise son derece düşük seviyelerde olduğu tespit edildi.
Bu nedenle araştırmacılar, söz konusu yapıyı yıldız evriminden önce ortaya çıkmış olabilecek "neredeyse tamamen çıplak bir kara delik" olarak tanımlıyor.
ASTROFİZİKTE YENİ SORULAR GÜNDEMDE
Keşif, Nature ve Monthly Notices of the Royal Astronomical Society dergilerinde yayımlanan iki ayrı bilimsel makaleyle duyuruldu.
Uzmanlara göre elde edilen bulgular, evrenin ilk dönemlerinde önce galaksilerin değil, doğrudan devasa kara deliklerin oluşmuş olabileceği ihtimalini güçlendiriyor.
Eğer bu senaryo doğrulanırsa, kara deliklerin kökenine ilişkin onlarca yıldır kabul gören modeller yeniden değerlendirilecek. Bilim dünyası şimdi, Büyük Patlama sonrasında oluşan yoğunluk farklılıklarının doğrudan dev kara deliklere dönüşüp dönüşemeyeceği sorusuna yanıt arıyor.
Yeni gözlemler ve gelecekte yapılacak çalışmaların, evrenin ilk yapı taşlarının nasıl ortaya çıktığına ilişkin en büyük kozmik gizemlerden birini aydınlatması bekleniyor.
