Antik Roma'da vergi kaçırmanın zekice yolu! 1900 yıllık papirüsle gün yüzüne çıktı

Yahudi Çölü'nde keşfedilen eski bir papirüs, dönemin en karmaşık vergi kaçırma planlarından birine ışık tutuyor. Belgede, sahte evrak düzenlemekten mali dolandırıcılığa ve kölelerin göstermelik satışına kadar uzanan bir dizi suistimalin izleri yer alıyor.

Antik Roma'da vergi kaçırmanın zekice yolu! 1900 yıllık papirüsle gün yüzüne çıktı 1

Vergi kaçırma, insanlık tarihi kadar eski bir mesele. Ancak bu olay, Roma yasalarına göre o kadar ciddi kabul edilmiş ki suçlular; ağır para cezaları, sürgün, tuz madenlerinde zorla çalıştırılma ya da en korkuncu olan "damnatio ad bestias" — yani vahşi hayvanlara yem edilerek halk önünde infaz — gibi acımasız cezalara çarptırılabiliyordu.

Antik Roma'da vergi kaçırmanın zekice yolu! 1900 yıllık papirüsle gün yüzüne çıktı 2

The New York Times'ın haberine göre papirüste yer alan bilgiler, bölgenin Roma İmparatorluğu'na bağlı Yahudiye ve Arabistan eyaletlerinde vergi ödemekten kaçınmak için belgelerin sahte şekilde hazırlanıp, kölelerin kâğıt üzerinde satılıp özgür bırakıldığını gösteriyor.

Antik Roma'da vergi kaçırmanın zekice yolu! 1900 yıllık papirüsle gün yüzüne çıktı 3

Suçluların isimleri Gadalias ve Saulos. Gadalias, bölgedeki idari seçkinlerle bağı olan, ancak fakirleşmiş bir noterin oğlu olarak kayıtlara geçmiş. Geçmişinde gasp, sahtecilik, isyan ve hatta dört kez jüri görevine gelmeme gibi suçlar var. Saulos ise onun yakın dostu ve bu dolandırıcılık planının beyni olarak tanımlanıyor. İsimlerinden yola çıkarak, ikisinin de Yahudi kökenli olduğu düşünülüyor.

Antik Roma'da vergi kaçırmanın zekice yolu! 1900 yıllık papirüsle gün yüzüne çıktı 4

Bu dava, Roma İmparatoru Hadrianus'un 130 yılında bölgeyi ziyaretinin ardından, büyük ihtimalle 132 yılındaki Bar Kokhba İsyanı'ndan hemen önce yaşandı. Bu isyan Yahudi halkının Roma'ya karşı başlattığı son ve en kanlı ayaklanmaydı ve imparatorluk bu ayaklanmayı acımasızca bastırmış, bölgeyi adeta yerle bir etmişti.

Antik Roma'da vergi kaçırmanın zekice yolu! 1900 yıllık papirüsle gün yüzüne çıktı 5

Papirüsü çözen Avusturya Arkeoloji Enstitüsü'nden Roma tarihi uzmanı Anna Dolganov, "Bu belge, Roma otoritelerinin Yahudi toplumuna ne kadar şüpheyle yaklaştığını çok net gösteriyor." diyor. Hatta Dolganov, bu iki adamın Bar Kokhba İsyanı hazırlıklarına karışmış olabileceğini bile öne sürüyor.

Antik Roma'da vergi kaçırmanın zekice yolu! 1900 yıllık papirüsle gün yüzüne çıktı 6

Araştırmacılar, bu davayı Roma hukukunun taşrada nasıl işlediğine dair nadir ve değerli bir örnek olarak görüyor. Tulane Üniversitesi'nden klasik dönem uzmanı Dennis Kehoe, "Bu belge, bölgedeki köle ticaretinin ve Yahudilerin bu ticarete nasıl dâhil olduğunun önemli bir kanıtı." diyor.

Antik Roma'da vergi kaçırmanın zekice yolu! 1900 yıllık papirüsle gün yüzüne çıktı 7

Vergi Kaçırmanın Peşinde: Papirüsün İzinde

Bu papirüsün kim tarafından ve tam olarak ne zaman bulunduğu bilinmiyor. Ancak Dolganov, papirüsün muhtemelen 1950'lerde Bedevî antikacıların eline geçtiğini düşünüyor. Bulunduğu yerin, Bar Kokhba isyancılarının kaçış noktası olan Nahal Hever kanyonu olduğu tahmin ediliyor.

Antik Roma'da vergi kaçırmanın zekice yolu! 1900 yıllık papirüsle gün yüzüne çıktı 8

1960 yılında burada başka belgeler de keşfedilmişti. Ancak bu papirüs, yıllar boyunca İsrail Eski Eserler Kurumu'nun arşivlerinde fark edilmeden bekledi. Ta ki 2014'te, Kudüs İbrani Üniversitesi'nden Hannah Cotton Paltiel papirüsün aslında antik Yunanca yazıldığını fark edene kadar.

Antik Roma'da vergi kaçırmanın zekice yolu! 1900 yıllık papirüsle gün yüzüne çıktı 9

Papirüsün çözülmesi ve metnin detaylarının ortaya çıkarılması büyük bir sabır ve uzmanlık gerektirdi. Dolganov, "Harfler çok küçük, metin yoğun, Yunancası ise oldukça süslü ve teknik hukuki terimlerle dolu," diyor. Üstelik papirüsün yalnızca ikinci yarısı günümüze ulaşmış.

Antik Roma'da vergi kaçırmanın zekice yolu! 1900 yıllık papirüsle gün yüzüne çıktı 10

Köle Satışında Vergi Hilesi

Dolganov'un tespitine göre Saulos ve Gadalias'ın planı oldukça zekiceydi. Saulos, Yahudiye'de sahip olduğu köleleri, kağıt üzerinde Arabistan'da yaşayan Chaereas adındaki birine satıyor gibi gösteriyordu. Ancak bu köleler fiziksel olarak hiç yer değiştirmiyordu.

Antik Roma'da vergi kaçırmanın zekice yolu! 1900 yıllık papirüsle gün yüzüne çıktı 11

Böylece köleler, Yahudiye'de Saulos'un varlık listesinden siliniyor; Arabistan'da ise Chaereas tarafından hiç kaydedilmiyordu. Yani, hem satış vergisi hem de özgürleştirme vergisi ödenmeden köleler "kayıt dışı" kalıyordu. Üstelik, belgelerin sahte olduğunu anlamamak için de Gadalias sahte satış senetleri düzenliyordu.

Antik Roma'da vergi kaçırmanın zekice yolu! 1900 yıllık papirüsle gün yüzüne çıktı 12

Suçları örtbas etmek için şehir meclisine rüşvet verdikleri de metinde yer alıyor. Dava sırasında, Gadalias suçu ölmüş babasının üstüne atmaya çalıştı, Saulos ise kölelerin özgür bırakılmasından Chaereas'ı sorumlu tuttu.

Antik Roma'da vergi kaçırmanın zekice yolu! 1900 yıllık papirüsle gün yüzüne çıktı 13

Metin, adamların bu tehlikeli planı neden yaptığına dair kesin bir bilgi vermiyor. Dolganov'a göre, bu durum dini bir sorumluluk hissinden (köleleri özgür bırakma) ekonomik kazanca ya da doğrudan insan kaçakçılığına kadar pek çok farklı nedenle açıklanabilir.

Antik Roma'da vergi kaçırmanın zekice yolu! 1900 yıllık papirüsle gün yüzüne çıktı 14

Dolganov'un en çok şaşırdığı şey ise davadaki savcıların profesyonelliği olmuş. "Roma İmparatorluğu'nun en ücra köşesinde, böylesine yüksek seviyede hukuk bilgisine sahip savcılarla karşılaşmak gerçekten etkileyici." diyor.

Antik Roma'da vergi kaçırmanın zekice yolu! 1900 yıllık papirüsle gün yüzüne çıktı 15

Papirüs, davanın sonucunu belirtmiyor. Dolganov, "Eğer hakim, bu adamların gerçekten azılı suçlular olduğuna karar verdiyse, Gadalias yerel seçkinlerden biri olduğu için muhtemelen boynu vurularak idam edilmiştir." diyor ve ekliyor:

"Ne olursa olsun, leoparların önüne atılmaktan iyidir."

A Haber
Mobil uygulamalarımızı indirin