300 bin kişiyi ilgilendiriyor: IBAN mağdurları için düzenleme yolda, 145. madde değişecek

Kolay yoldan gelir elde etme vaadiyle ya da yanlış yönlendirmelerle banka hesaplarını yasa dışı bahis ve dolandırıcılık çetelerine kullandıranlar için yargıda yeni bir sayfa açılıyor. Sayıları 300 bini bulan ve Türk Ceza Kanunu'nun (TCK) 158. maddesi uyarınca "nitelikli dolandırıcılık" suçlamasıyla yargılanan "IBAN mağdurları" için beklenen düzenleme 12. Yargı Paketi ile hayata geçiyor.

BAKAN GÜRLEK: "145. MADDEDE DÜZENLEME YAPIYORUZ"

Adalet Bakanı Akın Gürlek, bugün AK Parti Grup Toplantısı öncesinde yaptığı açıklamalarda 12. Yargı Paketi'ni Cumhurbaşkanlığı'na sunduklarını belirtti. Paket içerisinde infaz düzenlemesi bulunmadığını ancak IBAN mağdurlarına yönelik çözümün yer aldığını vurgulayan Gürlek, "145. maddede bir düzenleme yapıyoruz" dedi. Bakan Gürlek, bugüne kadar yapılan incelemelerde 300 bine yakın hesabın bu kapsamda kullanıldığını ve yaklaşık 50 bin kişinin de ceza aldığını ifade etti.

NİTELİKLİ DOLANDIRICILIKTAN ASLİYE CEZAYA

Mevcut sistemde, bilişim sistemleri vasıtasıyla işlenen dolandırıcılık suçları TCK 158 kapsamında "nitelikli dolandırıcılık" sayılıyor ve Ağır Ceza Mahkemeleri'nde görülüyor. Daha önce 11. Yargı Paketi'nde de gündeme gelen düzenlemeyle bu suçların yargılamasının Ağır Ceza'dan alınıp Asliye Ceza Mahkemeleri'ne verilmesi planlanıyor. Böylece dosyaların uzlaşma kapsamına alınması ve yargı sistemindeki yoğunluğun azaltılması hedefleniyor.

TCK 145. MADDE NE DİYOR?

Düzenlemenin merkezinde yer alan TCK'nın 145. maddesi normal şartlarda hırsızlık suçuna yönelik olsa da yapılacak atıf ve güncellemeyle IBAN mağdurları için bir "can simidi" niteliği taşıyacak. İlgili madde, "Suçun konusunu oluşturan malın değerinin azlığı nedeniyle verilecek cezada indirim yapılabileceği gibi suçun işleniş şekli ve özellikleri de göz önünde bulundurularak ceza vermekten de vazgeçilebilir" hükmünü içeriyor.

SÜREÇ NASIL İŞLEYECEK?

Bakan Gürlek'in açıklamalarına göre, 12. Yargı Paketi Cumhurbaşkanlığı'ndaki incelemenin ardından Adalet Komisyonu'na gelecek. Bu aşamada kamuoyuna daha detaylı bilgilendirme yapılacağını söyleyen Bakan Gürlek, özellikle haksız menfaat tutarının düşüklüğü ve mağduriyetin şekline göre yargılamaların seyrinin değişeceğinin sinyallerini verdi.

Geçen yılın sonu itibarıyla bilişim sistemiyle dolandırıcılık kapsamında mevcut kamu davası sayısının 300 bine ulaştığı ve bir bölüm vatandaşın halihazırda hapiste bulunduğu göz önüne alındığında düzenlemenin toplumsal yansımasının büyük olması bekleniyor.

KISA KISA: İBAN MAĞDURLARI İÇİN

1- "IBAN Mağduru" tam olarak ne anlama geliyor? Banka hesaplarını belirli bir ücret karşılığında veya yardım etme amacıyla başkalarına kullandıran ancak bu hesapların dolandırıcılık veya yasa dışı bahis gibi suçlarda kullanılması sonucu TCK 158 (Nitelikli Dolandırıcılık) kapsamında sanık durumuna düşen kişilere "IBAN Mağduru" denilmektedir.

2- 12. Yargı Paketi ile ne değişecek? Düzenlemeyle bu suçların yargılamasının Ağır Ceza Mahkemeleri'nden alınarak Asliye Ceza Mahkemeleri'ne devredilmesi ve dosyaların "uzlaşma" kapsamına alınması planlanıyor. Ayrıca TCK 145. maddedeki "değer azlığı" kriteri üzerinden ceza indirimi veya ceza verilmemesi gündeme gelecek

3- TCK 145. madde bana nasıl yardımcı olacak? Bakan Gürlek'in işaret ettiği 145. madde, suçun konusunu oluşturan miktarın azlığı veya işleniş şekli (iyi niyet, kandırılma vb.) göz önünde bulundurularak cezada büyük oranda indirim yapılmasını veya hakimin ceza vermekten tamamen vazgeçmesini mümkün kılabilir.

4- Hali hazırda ceza almış olanlar bu düzenlemeden yararlanabilecek mi? Bakan Gürlek pakette bir "infaz düzenlemesi" (genel af) olmadığını belirtti. Ancak yasal değişiklikler sanık lehine olduğunda, kesinleşmemiş davalar ve infazı süren dosyalar için yeniden uyarlama yargılaması yapılması hukuken mümkündür. Detaylar paket meclise geldiğinde netleşecek.

5- Dosyamın uzlaşmaya girmesi ne demek? Eğer dosyanız uzlaşma kapsamına alınırsa mağdur olan tarafın zararını gidermeniz (parayı iade etmeniz vb.) durumunda davanın düşmesi veya ceza almadan sonuçlanması imkanı doğacaktır.

6- Sadece hapis cezası mı söz konusu? Hayır. IBAN mağdurları sadece ceza davasıyla değil aynı zamanda vergi daireleri tarafından uygulanan ağır para cezaları ve banka hesaplarına konulan blokelerle de karşı karşıya kalmaktadır. Yeni düzenleme öncelikle ceza hukuku boyutuna çözüm getirmeyi amaçlamaktadır.

7- Düzenleme ne zaman yürürlüğe girecek? Adalet Bakanı Akın Gürlek, paketin Cumhurbaşkanlığı'na sunulduğunu açıkladı. 1 Nisan 2026 itibarıyla süreç başlamış durumda; Meclis Adalet Komisyonu'ndaki görüşmelerin ardından Genel Kurul'da kabul edilmesiyle yasalaşacak.