DSÖ'den Alzheimer için dikkat çeken veri! Demans riskinin yüzde 45'i önlenebilir

Dünya Alzheimer Günü, hastalığa ilişkin farkındalığın artırılması ve Alzheimer ile mücadeleye dikkat çekilmesi amacıyla her yıl 21 Eylül'de anılıyor. Hafıza, düşünme ve günlük yaşam becerilerini etkileyen demans, dünya genelinde milyonlarca insanı doğrudan ilgilendiriyor. Dünya Sağlık Örgütü'nün (DSÖ) verileri ise hastalığın önümüzdeki yıllarda daha geniş bir kesimi etkileyeceğine işaret ediyor.

Dünya genelinde 57 milyondan fazla kişi demansla yaşıyor. (A Haber Grafik Ekibi)

DEMANSLA YAŞAYANLARIN SAYISI 2050'DE 139 MİLYONA ÇIKABİLİR

DSÖ'nün 15 Temmuz'da paylaştığı verilere göre, dünya genelinde 57 milyondan fazla kişi demansla yaşıyor. Her yıl yaklaşık 10 milyon kişiye yeni demans tanısı konuluyor. Mevcut eğilimin devam etmesi halinde demansla yaşayan kişi sayısının 2030'da 78 milyona, 2050'de ise 139 milyona ulaşacağı tahmin ediliyor.

Demans, hafızanın yanı sıra düşünme ve günlük aktiviteleri yerine getirme becerisini de etkiliyor. Tek bir hastalık olmayan demans, beyne zarar veren farklı hastalık ve durumların sonucunda ortaya çıkabiliyor.

Demansla yaşayan kişi sayısının 2050'de 139 milyona ulaşması bekleniyor. (A Haber)

ALZHEIMER, DEMANS VAKALARININ BÜYÜK BÖLÜMÜNÜ OLUŞTURUYOR

Demansın en yaygın türü Alzheimer hastalığı olarak biliniyor. Dünya genelindeki demans vakalarının yaklaşık yüzde 60 ila 70'inin Alzheimer kaynaklı olduğu değerlendiriliyor. Alzheimer, beyin hücrelerinin zaman içinde zarar görmesi ve ölmesiyle ilerliyor. Hastalık ilerledikçe hafıza kaybı ve bilişsel işlevlerde azalma belirgin hale geliyor. Günlük yaşamı sürdürmek de zamanla daha zor bir hale gelebiliyor.

Hastalık ilk kez 1906 yılında Alman psikiyatrist ve patolojist Alois Alzheimer tarafından tanımlandı.

Her yıl dünya genelinde yaklaşık 10 milyon yeni demans tanısı konuluyor.

DEMANS DÜNYA GENELİNDE ÖNEMLİ BİR SAĞLIK YÜKÜ OLUŞTURUYOR

Demans yalnızca hastaları ve yakınlarını değil, sağlık sistemlerini ve ekonomileri de etkiliyor. DSÖ, demansı küresel ölçekte yedinci önde gelen ölüm nedeni olarak değerlendiriyor.

Demansın küresel maliyetinin 2019'da yaklaşık 1,3 trilyon dolar olduğu tahmin ediliyor. Bu rakamın 2030'da 1,7 trilyon dolara yükselmesi bekleniyor. Bakım maliyetleri de hesaba katıldığında toplam ekonomik yükün 2,8 trilyon dolara ulaşabileceği öngörülüyor.

Alzheimer's Disease International (ADI) verilerine göre demansla yaşayan insanların yaklaşık yüzde 60'ı düşük ve orta gelirli ülkelerde bulunuyor. Bu oranın 2050'ye kadar yüzde 71'e çıkması bekleniyor.

Dünya genelinde yaklaşık her 3 saniyede bir yeni demans vakası ortaya çıkıyor.

HER 3 SANİYEDE BİR YENİ DEMANS VAKASI ORTAYA ÇIKIYOR

ADI'nin verileri, hastalığın küresel boyutunu ortaya koyuyor. Dünya genelinde yaklaşık her 3 saniyede bir yeni demans vakasının ortaya çıktığı belirtiliyor. Demansla yaşayan kişilerin önemli bir bölümünün ise henüz resmi tanı almadığı ifade ediliyor. Özellikle düşük ve orta gelirli ülkelerde tanı ve sağlık hizmetlerine erişimdeki sorunlar nedeniyle tedavi açığının daha büyük olduğu tahmin ediliyor.

Yüksek gelirli ülkelerde bile demans vakalarının yalnızca yüzde 20 ila 50'sinin birinci basamak sağlık hizmetlerinde kayıt altına alındığı belirtiliyor.

Alzheimer hastalığının erken belirtileri çoğunlukla 60 yaşından sonra görülüyor.

BELİRTİLER GENELLİKLE 60 YAŞINDAN SONRA GÖRÜLÜYOR

ABD Hastalık Kontrol ve Korunma Merkezleri'nin (CDC) verilerine göre Alzheimer hastalığının erken belirtileri çoğunlukla 60 yaşından sonra ortaya çıkıyor. Yaş ilerledikçe hastalık riski de artıyor.

Bununla birlikte Alzheimer yalnızca ileri yaşlarda görülen bir hastalık değil. Daha genç yaşlarda da ortaya çıkabiliyor. Ancak genç yaşta görülen Alzheimer vakalarının daha az yaygın olduğu belirtiliyor.

Demans için kesin bir tedavi bulunmasa da hastalığın riski azaltılabiliyor.

DEMANSIN KESİN TEDAVİSİ BULUNMUYOR

Demans için günümüzde kesin bir tedavi bulunmuyor. Ancak DSÖ, hastalık riskinin belirli ölçüde azaltılabileceğine veya hastalığın ortaya çıkmasının geciktirilebileceğine dikkat çekiyor. DSÖ'ye göre demans riskinin yüzde 45'e kadar olan bölümünün değiştirilebilir risk faktörleriyle bağlantılı olduğu değerlendiriliyor.

Bu faktörler arasında şunlar yer alıyor:

• Tütün kullanımı
• Aşırı alkol kullanımı
• Fiziksel hareketsizlik
• Sosyal izolasyon
• Hava kirliliği
• Yüksek tansiyon
• Diyabet

Bu nedenle uzman ve sağlık kuruluşlarının önerileri doğrultusunda değiştirilebilir risk faktörlerinin kontrol altında tutulması, demans riskinin azaltılması açısından önem taşıyor.