Ramazan’ın öğrettiği erdem: Bilinç niyet ve irade | "Sabır insana mahsus bir erdemdir"

Ramazan ayı sabrı yalnızca açlık ve susuzluğa katlanmak olarak değil, insanın olaylar karşısındaki bilinçli tavrını da yeniden düşünmesine vesile oluyor. İstanbul Üniversitesi Öğretim Üyesi Prof. Dr. Ekrem Demirli ile Psikiyatrist Prof. Dr. Kemal Sayar, sabrın tahammülden farklı olduğunu vurgulayarak sabrın insana mahsus bir erdem olduğunu ve asıl sınavın insanın olaylarla ilk karşılaştığı anda verdiği tepki olduğunu ifade etti.

SABIR VE TAHAMMÜL AYNI ŞEY DEĞİL

İstanbul Üniversitesi Öğretim Üyesi Prof. Dr. Ekrem Demirli, sabır kavramını açıklarken insan psikolojisindeki doğal tepkiler ile dini kavramlar arasında bir ayrım yapılması gerektiğini belirterek, "Dini olan daha üst bir yaklaşımla gelir. Yani hemen bulduğumuz ya da fıtratımızda doğrudan karşılığı olan bir şey değildir. İnsan dini olana ulaşmak için bir adım atmalıdır." sözleriyle konunun derinliğine dikkat çekti.

Sabır ile tahammülün çoğu zaman karıştırıldığını ifade eden Demirli, "Tahammül doğamızla ilgilidir ve bütün varlıklar için geçerli olabilir. Bir hayvan da, bir bitki de zorluklara tahammül edebilir. Ama sabır insana mahsus bir şeydir. Çünkü sabırda bilinç, niyet ve ruh vardır." ifadelerini kullandı.

(fotoğraf - ahaber.com.tr - ekran görüntüsü)

"SABIR ALLAH'IN AHLAKINDAN BİR AHLAKTIR"

Demirli, sabır kavramının ilahi bir boyut taşıdığına da işaret ederek, "Allah'ın isimlerinden biri 'Es-Sabûr'dur. Bu nedenle sabır Allah'ın ahlakından bir ahlaktır. İnsan bu ahlakla Allah ile bir bağ kurar. Esma aslında Allah ile aramızdaki bir ip gibidir ve o isimlere sarıldıkça Allah'la irtibatımız güçlenir." değerlendirmesinde bulundu.

SABIR İLK ANDAKİ TEPKİDİR

Sabır kavramını açıklayan en önemli hadislerden birine dikkat çeken Demirli, Peygamber Efendimizin bir annenin evladını kaybettiği sırada söylediği sözleri hatırlatarak, "Peygamber Efendimiz 'İnnemes sabru fis sadmetil ûlâ' buyurur. Yani sabır ilk yoklanma anındaki tavırdır." sözleriyle sabrın zamanla değil, ilk tepkiyle ortaya çıktığını vurguladı.

Demirli, sabrın sadece sıkıntılarla değil nimetlerle de ilgili olduğunu belirterek, "Bir insan büyük bir başarı elde ettiğinde 'ben yaptım' mı diyor yoksa 'bu Allah'ın lütfudur' mu diyor? Ya da bir musibet geldiğinde 'neden başıma geldi' mi diyor yoksa 'Mevlam güzel eyledi' mi diyor? İşte sabır o ilk anda verilen cevaptır." ifadelerini kullandı.

(fotoğraf - ahaber.com.tr - ekran görüntüsü)

SABIR, TEPKİ İLE DÜŞÜNCE ARASINDAKİ BOŞLUKTUR

Psikiyatrist Prof. Dr. Kemal Sayar ise sabrın psikolojik boyutuna dikkat çekerek, "Bize gelen uyaran ile verdiğimiz tepki arasında bir zaman boşluğu vardır. Eğer o boşluğu koruyabilirsek sabır göstermiş oluruz. Her şeye anında tepki vermek sabırsızlıktır." sözleriyle sabrın düşünme süreciyle bağlantısını anlattı.

Sayar, insanın olumsuz bir söz duyduğunda hemen tepki vermek yerine düşünmesi gerektiğini belirterek, "Birisi kötü bir söz söylediğinde hemen karşılık vermek yerine 'Bu kişi neden böyle söyledi?' diye düşünmek, daha doğru bir tepkiyi olgunlaştırmak sabrın önemli ölçülerinden biridir." ifadelerini kullandı.

(fotoğraf - ahaber.com.tr - ekran görüntüsü)

SABIR, İÇGÜDÜYÜ GERİYE ÇEKMEKTİR

Sabır kavramının içgüdüsel tepkileri kontrol etmekle de ilgili olduğunu dile getiren Demirli, "Her uyarana hemen cevap verdiğimizde içgüdüsel davranıyoruz. Sabır ise içgüdülerin geri çekilip aklın devreye girmesidir." sözleriyle sabrın bilinçli bir duruş olduğunu ifade etti.

Demirli ayrıca sabrın gecikmiş bir tepki olmadığını da belirterek, "Beş gün sonra akla gelmek sabır değildir. Sabır, olayın ilk anında Allah'ı hatırlayarak o hadiseyi ilahi bir bağ içinde yorumlayabilmektir." değerlendirmesinde bulundu.

"SABIR ALLAH'LA İLİŞKİ KURMA BİÇİMİDİR"

Kadere iman eden bir insanın yaşadığı olayları Allah ile ilişkilendirdiğini belirten Demirli, "İnsan menfi ya da müspet bir olayla karşılaştığında 'Allah beni yokladı' diyebilmelidir. Eğer o hadiseyi Allah'la ilişkilendirerek yorumlayabiliyorsanız onun adı sabır olur." ifadelerini kullandı.