Türk demokrasisine ilk ve en kanlı hançer: 27 Mayıs ihaneti
Türk demokrasi tarihine kara bir leke olarak kazınan 27 Mayıs 1960 askerî darbesinin üzerinden 66 yıl geçti. Milletin oylarıyla seçilen Başbakan Adnan Menderes ile dava arkadaşları Fatin Rüştü Zorlu ve Hasan Polatkan’ın idam edildiği o karanlık süreç, millî hafızadaki yerini koruyor. A Haber, “Millete İlk Darbe” isimli belgeseliyle 27 Mayıs darbesinin Türkiye’ye yaşattığı süreci ve millî iradeye yönelik müdahaleyi ele aldı.
Milletin umutları sarsılırken Yassıada'da başlayan yargılamalar, dönemin en tartışmalı süreçlerinden biri olarak tarihe geçti. Yassıada'da 592 kişi yargılandı ve 15 idam kararı verildi. Bu kararların üçü infaz edildi; Başbakan Adnan Menderes ile bakanlar Fatin Rüştü Zorlu ve Hasan Polatkan idam edildi.
VESAYETİN TEHDİDİ: "İHTİLAL MEŞRU HAKTIR"
Çok partili hayata geçişin ardından Demokrat Parti'nin seçim zaferleri, Türkiye'nin siyasi hayatında önemli bir değişim meydana getirdi.
Dönemin CHP Genel Başkanı İsmet İnönü'nün Meclis konuşmalarında kullandığı "Şartlar tamam olduğu zaman milletler için ihtilal meşru bir haktır" sözleri, sonraki yıllarda 27 Mayıs'a giden süreç bağlamında sıkça tartışıldı.
İnönü aynı konuşmasında, demokratik rejimin baskı rejimine dönüştürülmesinin tehlikeli olduğunu belirterek, "Bu yolda devam ederseniz, ben de sizi kurtaramam." ifadelerini kullandı.
Bu açıklamalar, dönemin iktidar ve muhalefet arasındaki sert siyasi gerilimin yaşandığı atmosferde yapılmıştı. 27 Mayıs 1960'ta ise Türk Silahlı Kuvvetleri içindeki bir grup subay yönetime el koydu ve Demokrat Parti iktidarı sona erdi.
YASSIADA YARGILAMALARI VE DARAĞACINDAKİ SON
27 Mayıs'ın ardından Yassıada'da başlayan yargılamalar, 14 Ekim 1960'ta başladı ve 15 Eylül 1961'de sona erdi. 592 kişinin yargılandığı davalar sonucunda 15 idam kararı verildi. Başbakan Adnan Menderes ile bakanlar Fatin Rüştü Zorlu ve Hasan Polatkan'ın idam cezaları infaz edildi. Zorlu ve Polatkan 16 Eylül 1961'de, Menderes ise 17 Eylül 1961'de idam edildi.
Adnan Menderes'in idam sehpasındaki son sözünün "Devletime ve milletime ebedî saadetler dilerim." olduğu TBMM kayıtlarında da yer aldı.
BİR MİLLETİN RÜYASI YARIM KALMADI
27 Mayıs 1960 darbesi ve sonrasında yaşananlar, Türkiye'nin siyasi ve demokrasi tarihinde derin izler bıraktı. Yassıada'daki yargılamalar ve üç idam, sonraki yıllarda Türkiye'nin siyasi hafızasında önemli bir yer edindi.
A Haber, "Millete İlk Darbe" isimli belgeseliyle 27 Mayıs darbesinin Türkiye'ye yaşattığı süreci ve millî iradeye yönelik müdahaleyi ele aldı.
