Türkiye nüfusunda alarm! 76 ilde doğurganlık kritik eşiğin altında

Türkiye'nin demografik yapısındaki tehlike çanları çalmaya devam ediyor. 2001 yılında 2,38 olan toplam doğurganlık hızı, 2025 verilerine göre sert bir düşüşle 1,42 seviyesine kadar geriledi.

Nüfusun mevcut varlığını doğal yollarla koruyabilmesi ve kendini yenileyebilmesi için gereken 2,10 kritik eşiğinin çok altına inilmesi, tehlikenin boyutunu gözler önüne serdi.

Türkiye genelinde tam 76 ilde doğurganlık hızı bu sınırın altında kalırken, yıllık canlı doğan bebek sayısı da 895 bin 374'e kadar düştü.

AVRUPA 80 YILDA YAŞLANDI, TÜRKİYE 20 YILDA AYNI NOKTAYA GELDİ
Stüdyoda çarpıcı verileri paylaşan A Haber Özel Haberler Şefi Mehmet Karataş, meselenin stratejik önemine dikkat çekerek, "Yaşlılık sayısının artması ve doğurganlığın düşmesi sadece istatistiklerle sınırlı kalamaz, tüm dünya ve özellikle ülkemiz açısından doğrudan bir beka meselesidir" ifadelerini kullandı.

Avrupa ülkelerinde nüfusun yaşlanma sürecinin 70 ila 80 yıla yayıldığını, Türkiye'de ise bu sürecin sadece 20 yılda gerçekleştiğini vurgulayan Karataş, "Son 5 yılda nüfusumuzdaki yaşlılık oranı yüzde 20,5 arttı, şu an 65 yaş üzeri 9 milyon 583 bin yaşlımız var ve bu rakam toplumun yüzde 11,1'ine tekabül ediyor" sözleriyle hızla yaşlanan yapıyı anlattı.

Ortanca yaşın 34,9'a yükseldiğini ve her iki vatandaştan birinin artık 35 yaşın üzerinde olduğunu belirten Karataş, "19 ilimizde ölüm sayısı doğum sayısını geçmiş durumda, 6 ilimizde ise pasif sigortalı sayısı aktif sigortalıyı aştı; bu durum ileride üretimin düşmesi ve yükün artması anlamına gelir" uyarısında bulundu.

DİJİTALLEŞME, 1+0 EVLER VE YALNIZLAŞAN YAŞLILAR
Demografik krizin arkasında derin sosyal ve kültürel dönüşümler de yer alıyor. Anne olma yaşının ortalama 29'a, ilk doğum yaşının ise 27,5'e çıktığı tespit edilirken, boşanma oranlarının hızla tırmandığı görüldü.

2025 yılı itibarıyla yaklaşık 550 bin çift dünyaevine girerken boşanma sayısının 200 bine dayanması aile kurumunun yaşadığı sarsıntıyı netleştirdi.

Öte yandan yapılan araştırmalar, akıllı telefonların ve dijital medyanın yaygınlaşması ile doğum oranlarının düşüşü arasında doğrudan bir paralellik olduğunu gösterdi.

İnsanların bireyselleşmesi, konut tercihlerini de değiştirdi; geleneksel geniş aile yapısından uzaklaşılarak 1+1 ve 1+0 stüdyo dairelere talep patladı.

Bu sosyal parçalanmanın en acı faturası ise yaşlılara çıktı. Türkiye'de tek başına yaşayan 65 yaş üstü vatandaşların sayısı 1 milyon 840 bine ulaşırken, bu kişilerin yüzde 14'ünün çocuklarının dahi aynı şehirde yaşamadığı ve huzurevi taleplerinin hızla arttığı bildirildi.

Mehmet Karataş, aile yapısının hedef alındığına işaret ederek, "Bugün dış istihbaratların dahi hedefinde aile yapısı var; aileyi yıktığınızda, toplumu bireyselleştirdiğinizde nüfus düşer ve bir ülkeyi temelinden sarsmış olursunuz" tespitinde bulundu.

DEVLET SEFERBERLİK BAŞLATTI: "AİLE VE NÜFUS ON YILI"

Nüfus piramidindeki bu tehlikeli gidişat karşısında devlet mekanizmaları kapsamlı bir eylem planını devreye soktu.

Başkan Recep Tayyip Erdoğan'ın önümüzdeki süreci aile vizyonuyla şekillendirme iradesi doğrultusunda, 2026-2035 dönemi stratejik eylem planı kapsamında "Aile ve Nüfus On Yılı" ilan edildi.

Bu doğrultuda atılan ve planlanan kritik adımlar şöyle sıralandı:

• Kurumsal Yapılanma: Cumhurbaşkanlığı bünyesinde "Nüfus Politikaları Kurulu" kurulurken, Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanlığı bünyesinde "Aile Enstitüsü" ile "Aile ve Nüfus Politikaları Daire Başkanlığı" faaliyete geçirildi.

• Genç Çiftlere Faizsiz Kredi: Aile ve Gençlik Fonu ile ilk evlilik yaşını desteklemek ve yuva kurmayı kolaylaştırmak amacıyla evlenecek gençlere faizsiz kredi imkanı sunuldu.

• Kademeli Doğum Yardımları: Anne ve babaların ekonomik kaygılarını hafifletmek için canlı doğan her çocuk adına kademeli ve karşılıksız doğum yardımı ödemeleri artırıldı.

• İş-Yaşam Dengesi Düzenlemeleri: Çalışan kadınların kariyer ve annelik arasında sıkışıp kalmaması için esnek ve uzaktan çalışma modelleri, kreş imkânları ve analık izinlerinin genişletilmesi gündeme alındı.

• Yerinde ve Aktif Yaşlanma: Yaşlıların sosyal hayattan kopmaması amacıyla Aktif Yaşam Merkezleri, YADES (Yaşlı Destek Programı), Vefa projeleri ve evde bakım destekleri 81 ilde yerel eylem planlarıyla entegre edildi.

• Ekonomik engellerin kaldırılması, barınma maliyetlerinin düşürülmesi ve aile odaklı şehirleşme modellerinin yaygınlaştırılmasının hedeflendiği bu süreçte, Türkiye'nin dinamik ve genç nüfus yapısını yeniden kazanması hayati bir hedef olarak belirlendi.

Ekonomik engellerin kaldırılması, barınma maliyetlerinin düşürülmesi ve aile odaklı şehirleşme modellerinin yaygınlaştırılmasının hedeflendiği bu süreçte, Türkiye'nin dinamik ve genç nüfus yapısını yeniden kazanması hayati bir hedef olarak belirlendi.