Ayasofya’da yer altından 3 bin tona yakın dolgu çıkarıldı: 420 metrelik tünel hattı temizlendi

Ayasofya’da yer altından 3 bin tona yakın dolgu çıkarıldı: 420 metrelik tünel hattı temizlendi

Kültür ve Turizm Bakanı Mehmet Nuri Ersoy, Ayasofya-i Kebir Cami-i Şerifi’nde sürdürülen kapsamlı restorasyon çalışmalarının yer altı ayağını yerinde inceledi. Tarihi tünellere inerek yürütülen kazı, temizlik, belgeleme ve güçlendirme çalışmaları hakkında bilgi alan Ersoy, yer altındaki araştırmalarda ulaşılan son bulguları açıkladı.

Vezir Bahçe ve Batı Bahçe bölümlerinde yaklaşık 3 bin ton dolgu malzemesinin çıkarıldığını belirten Ersoy, toplam 420 metre uzunluğundaki tünel hattının temizlendiğini bildirdi. Hipoje olarak adlandırılan yer altı mezar yapısında ise mevcut Ayasofya'dan daha eski bir döneme ait olabileceği değerlendirilen yapı katmanlarına ulaşıldığını aktardı.

Bakan Ersoy, Ayasofya'nın uygun yer altı bölümlerinin ziyaretçilerle buluşturulması amacıyla teşhir projesi hazırlanmasının planlandığını da duyurdu.

(Foto: ahaber.com.tr)(Foto: ahaber.com.tr)

AYASOFYA'NIN ALTINDAN 3 BİN TONA YAKIN DOLGU ÇIKARILDI

Ayasofya'da Cumhuriyet tarihinin en kapsamlı restorasyon çalışmalarının yürütüldüğünü belirten Ersoy, çalışmaların yapının görünen bölümleriyle sınırlı kalmadığını, yer altındaki tarihi mirasın da bilimsel yöntemlerle araştırıldığını vurguladı.

Yer altı çalışmalarının takvimine ilişkin bilgi veren Ersoy, "31 Aralık 2024'te Ayasofya Camii'nin yer altı bölümlerine ait birinci etap etüt çalışmalarına, 2 Aralık 2025'te ise ikinci etap uygulamalarına başladık. Bu kapsamda Vezir Bahçe ve Batı Bahçe bölümlerinde temizlik çalışmaları gerçekleştirdik ve alandan toplamda 3.000 tona yakın dolgu malzemesi çıkardık" dedi.

Ayasofya'nın yer altındaki tünel ağının tarih boyunca su dağıtımı ve yağmur sularının tahliyesi bakımından önemli işlevler üstlendiğini belirten Ersoy, çalışmaların İstanbul'un tarihi su yönetimi altyapısına ilişkin bilgileri de derinleştirdiğini ifade etti.

(Foto: ahaber.com.tr)(Foto: ahaber.com.tr)

AYASOFYA'NIN ALTINDA DAHA ESKİ DÖNEMİN İZLERİNE ULAŞILDI

Vezir Bahçe bölgesindeki hipoje yapısına ait kazıların tamamlandığını açıklayan Ersoy, birbirine bağlantılı mekanlardan oluşan yapının ana bölümünün yaklaşık 8 metre uzunluğunda ve 8 metre genişliğinde olduğunu bildirdi.

Yapıda doğu ve batı yönünde iki ayrı kanal hattı bulunduğunu belirten Ersoy, doğu yönündeki yaklaşık 25 metrelik Kanal-1'in temizliğinin tamamlandığını, batı yönündeki Kanal-2'de ise çalışmaların sürdüğünü kaydetti.

Hipojede yürütülen temizlik sırasında çamurla kaplı tabanın 1,5 metre daha altına inildiğini aktaran Ersoy, "Bu bölümün mevcut Ayasofya yapısından daha eski bir döneme ait olduğunu değerlendiriyoruz. Böylece eserin yer altında, farklı dönemlere uzanan yapı katmanlarını da gün yüzüne çıkarıyoruz" ifadelerini kullandı.

(Foto: ahaber.com.tr)(Foto: ahaber.com.tr)

BATI BAHÇE'DE 6 MEKAN VE 9 TÜNEL TESPİT EDİLDİ

Ayasofya'nın Batı Bahçe bölümünde yürütülen çalışmalarda altı ayrı mekan ve bu alanlarla bağlantılı dokuz tünel tespit edildi. Ersoy, Mekan-1, 2 ve 3'ün atrium olarak adlandırılan avlu yapısına ait bodrum katları olduğunu belirtti.

Mekân-3 üzerinden geçiş sağlanan Mekân-4'ün atriumun güneyinde yer alan farklı bir yapı olduğunu aktaran Ersoy, Mekân-5'in kuzey yönündeki uzantısının şu ana kadar 4,5 metrelik bölümünün ortaya çıkarıldığını bildirdi. Mekân-6'nın ise Mekân-1'in kuzeyinde, Soğukçeşme Sokağı yönünde uzandığını ve yaklaşık 4 metre uzunluğunda, 4 metre genişliğindeki kısmının tespit edildiğini söyledi.

Genişlikleri 4 ila 4,8 metre arasında değişen koridor görünümlü mekanlardan 2, 3, 5 ve 6 numaralı alanlarda çalışmaların devam ettiği belirtildi.

(Foto: ahaber.com.tr)(Foto: ahaber.com.tr)

56 METRELİK MEKANDA YAPISAL HASARLAR GİDERİLDİ

Yer altındaki tarihi dokunun korunması için onarım ve güçlendirme çalışmalarının da sürdüğünü belirten Ersoy, müdahalelerde özgün malzemeyle eş malzeme kullanıldığını vurguladı.

Ersoy, "56 metre uzunluğundaki Mekân-2'de, 18 metrelik hat boyunca tonozlarda tamamlama çalışmaları yaparak yapısal hasarları giderdik. Bu müdahalelerde özgün malzemeye eş malzeme kullandık" dedi.

Mekan-3'te dolgu toprağın temizlenmesi ve çıkarılan malzemelerin hassas biçimde elenmesi işlemlerinin sürdüğünü aktaran Ersoy, duvarlar ile üst örtüyü oluşturan tonozlarda onarım ve güçlendirme çalışmalarının devam ettiğini kaydetti.

(Foto: ahaber.com.tr)(Foto: ahaber.com.tr)

420 METRELİK TÜNEL HATTI TEMİZLENDİ

Batı Bahçe'de tespit edilen dokuz tünelden yedisinde dolgu toprak temizliği yapıldığını açıklayan Ersoy, diğer iki tünelde ise tespit ve belgeleme çalışmalarının gerçekleştirildiğini bildirdi.

Temizlenen tünellerin toplam uzunluğunun 420 metreye ulaştığını belirten Ersoy, en uzun hattın 180 metreyle Tünel-4 olduğunu söyledi. Roma Caddesi ile bağlantılı olabileceği değerlendirilen bu hattın, Ayasofya'nın giriş cephesine paralel biçimde Fatih Medresesi önünden başlayarak ziyaretçi giriş noktasına doğru yüzde 3 eğimle uzandığını aktardı.

Tünellerdeki yapısal hasarların giderilmesine yönelik çalışmalara da değinen Ersoy, Tünel-4 ve Tünel-5'te 10'ar metrelik hat boyunca tonozlardaki hasarların onarıldığını belirtti. Tünel-4'te 50 metrelik bölümde paslanmaz çelik tahkimatla güçlendirme çalışmalarının tamamlandığını, Tünel-5'te ise aynı işlemin 90 metrelik hat boyunca sürdüğünü ifade etti.

(Foto: ahaber.com.tr)(Foto: ahaber.com.tr)

YER ALTI TÜNELLERİNİN HAVALANDIRMA İHTİYACI DA İNCELENİYOR

Bakan Ersoy, yer altı yapılarının havalandırma bakımından kullanılabilirliğinin de değerlendirildiğini belirtti. Mevcut tünel çıkışının fiziki kesit alanının yaklaşık 0,5 metrekare olduğunu aktaran Ersoy, teknik değerlendirmelere göre bu çıkışın yapının ihtiyaç duyduğu saatte 120 bin metreküplük minimum havalandırma debisinin yalnızca yüzde 3,6'sını karşılayabildiğini söyledi.

Mevcut menfezin ana giriş kapısına yakın konumunun da havalandırma açısından sınırlama oluşturduğunu ifade eden Ersoy, içeri verilen havanın ana mekana yeterince dağılmadan dışarı çıkma riski bulunduğunu kaydetti.

Ersoy, lazer tarama ve belgeleme çalışmalarının sonuçlarına göre yer altı tünel ağının iklimlendirilmiş taze hava besleme altyapısı olarak yeniden değerlendirilebileceğini, bu konudaki kararın yeni bulgular ve teknik incelemeler doğrultusunda şekilleneceğini belirtti.

(Foto: ahaber.com.tr)(Foto: ahaber.com.tr)

AYASOFYA'NIN YER ALTI BÖLÜMLERİ ZİYARETE AÇILABİLİR

Ayasofya'nın yer altındaki tarihi mirasının korunmasının yanı sıra uygun bölümlerin ziyaretçilerle buluşturulmasının da hedeflendiğini açıklayan Ersoy, bu doğrultuda teşhir projesi hazırlanmasının planlandığını duyurdu.

Bakan Ersoy, "Çalışmalarımızın bir diğer hedefi de uygun yer altı bölümlerini ziyaretçilerle buluşturmaktır. Bu doğrultuda bir teşhir projesi hazırlamayı planlıyoruz. Yapının korunmasını ve ziyaretçi güvenliğini esas alarak Ayasofya'nın yer altındaki tarihi zenginliğini de görünür hale getireceğiz" ifadelerini kullandı.

Ayasofya'nın bütün tarihi katmanlarıyla korunmasının öncelikleri olduğunu vurgulayan Ersoy, yapının bilimsel yöntemlerle belgelenerek gelecek nesillere aktarılması için çalışmaların sürdürüleceğini belirtti.

Cengiz Han Erdoğan
Editör
A Haber
Mobil uygulamalarımızı indirin