Fındıkta fiyat oyununa büyük darbe! Rekabet Kurumu'ndan 6 dev firmaya soruşturma: "Çiftçimizi asla ezdirmeyeceğiz"
Rekabet Kurumu, fındık fiyatlarını baskıladığı şüphesi bulunan 6 büyük teşebbüs hakkında soruşturma başlattı. Başkan Birol Küle, üreticinin hakkını korumakta kararlı olduklarını vurgulayarak, ihlale karışan başka firmaların da soruşturmaya dahil edileceğini açıkladı.
Rekabet Kurumu Başkanı Birol Küle, fındık piyasasına yönelik yürüttükleri çalışmalar ve sektördeki rekabet ihlali iddiaları hakkında önemli açıklamalarda bulundu.
Türkiye'nin dünya fındık üretiminin yaklaşık yüzde 70'ini karşıladığını belirten Küle, fındığın yaklaşık 400 bin aile için temel geçim kaynağı olduğunu vurguladı. Üreticinin emeğini korumak için piyasayı yakından takip ettiklerini belirten Küle, Ferrero'nun taahhütlerinin izlenmeye devam ettiğini, fındık alım satımında önde gelen 6 büyük teşebbüs hakkında ise 22 Ekim'de soruşturma açıldığını bildirdi.
FINDIK, 400 BİN AİLENİN GEÇİM KAYNAĞI
Türkiye'nin dünya fındık üretiminin yüzde 70'ini karşıladığına dikkati çeken Küle, başta Ordu, Giresun, Trabzon ve Düzce olmak üzere Karadeniz'in sarp yamaçlarında yaklaşık 400 bin ailenin geçimini doğrudan fındıktan sağladığını belirtti.
Küle, "Başta Ordu, Giresun, Trabzon ve Düzce olmak üzere Karadeniz'in sarp yamaçlarında, yağmurda çamurda binbir güçlükle bahçesine bakan 400 bin civarında ailemiz geçimini doğrudan bu üründen sağlıyor. Fındık, o ailelerimizin evindeki ekmek, çocuklarının okul harçlığı ve bir yıllık umudu demektir. Dolayısıyla fındık, ekonomik boyutunun ötesinde sosyal ve insani boyutuyla da bizim kırmızı çizgimizdir." ifadelerini kullandı.
Rekabet Kurumu olarak geçmişten bugüne fındık sektörüne büyük hassasiyet gösterdiklerini belirten Küle, pazarda adil ve etkin rekabetin korunması amacıyla sürekli sahada olduklarını vurguladı.
Kurumun yalnızca şikayetleri beklemekle yetinmediğini ifade eden Küle, üreticinin haklarını korumak amacıyla resen sektör incelemeleri başlattıklarını ve taahhütlere uyum süreçleri başta olmak üzere çeşitli yöntemlerle piyasayı sürekli denetim altında tuttuklarını kaydetti.
Rekabet Kurumu Başkanı Birol Küle
FİRMALARIN TAAHHÜTLERİ TAKİP EDİLİYOR: FERRERO ÖRNEĞİ
Üreticinin mağdur edilmesini önlemek amacıyla attıkları en önemli adımlardan birinin, fındık alım pazarının en büyük alıcısı konumundaki Ferrero hakkında yürütülen soruşturma olduğunu belirten Küle, şirketin pazar gücünü kötüye kullandığı iddiaları üzerine 2023-2024 yıllarında inceleme yapıldığını hatırlattı.
Küle, soruşturma sürecinde Ferrero'nun pazardaki davranışlarının ayrıntılı şekilde incelendiğini ve şirketin bir taahhüt başvurusunda bulunduğunu belirterek şunları söyledi:
"Bu soruşturmada Ferrero'nun pazardaki davranışlarını en ince ayrıntısına kadar inceledik. Soruşturma sürecinde, pazarda hâkim durumda bulunduğu değerlendirilen Ferrero bir taahhüt başvurusunda bulundu. Rekabet Kurulu olarak söz konusu taahhütlerin pazardaki mevcut rekabetçi endişeleri gidereceği sonucuna ulaştık."
Şirketin 2024, 2025 ve 2026 yıllarını kapsayan fındık alım sezonlarına ilişkin taahhütlerinin kabul edilerek bağlayıcı hâle getirildiğini hatırlatan Küle, şöyle devam etti:
"O günden bugüne Ferrero'nun tüm adımlarını ve taahhütlere uyup uymadığını anbean izliyoruz. Üreticimizin içinin rahat olması adına bir kez daha altını çizmek isterim. Ferrero'nun taahhütlere uymadığını veya taahhütleri dolanmaya çalışarak çiftçimizi mağdur ettiğini tespit etmemiz durumunda, şirkete çok ağır idari para cezası verilmesi gündeme gelecektir."
"ÇİFTÇİMİZİN ALEYHİNE GELİŞEN REKABET SORUNLARINA KARŞI RESEN İNCELEMELER BAŞLATTIK"
Fındık üreticisinin emeğini tedarik zincirinin her aşamasında korumayı amaçladıklarını vurgulayan Küle, Ferrero kararının ardından sektörü tüm boyutlarıyla takip etmeyi sürdürdüklerini bildirdi.
Ordu'dan Giresun'a, Düzce'den Trabzon'a kadar tüm üretim havzalarında, köylerdeki alımlardan fabrikalara kadar geniş kapsamlı incelemeler yürüttüklerini belirten Küle, tedarik zincirinin her aşamasını bölgesel ve yerel ölçekte değerlendirdiklerini ifade etti.
Küle, "Çiftçimizin aleyhine gelişen rekabet sorunlarına karşı anında resen incelemeler başlattık." dedi.
Teşebbüslerin 2024 yılında kendi aralarında anlaşarak fındık alım ve satım fiyatlarını belirledikleri iddiasıyla iki ayrı soruşturma yürüttüklerini hatırlatan Küle, uzlaşma süreci sonunda Trabzon'da faaliyet gösteren 21, Düzce'de faaliyet gösteren 10 teşebbüse para cezası uygulandığını açıkladı.
Üreticinin fiyatının yerel düzeyde dahi anlaşmalarla belirlenmesine izin vermeyeceklerini vurgulayan Küle, bu konuda kararlı olduklarını ifade etti.
6 BÜYÜK TEŞEBBÜSE REKABET İHLALİ SORUŞTURMASI
Bu yıl fındık sezonunun başlamasıyla birlikte piyasadaki fiyat oluşumunun serbest ve adil rekabet koşullarına uygun olup olmadığını denetlemek amacıyla eylül ayında sektör genelinde ön araştırma başlattıklarını belirten Küle, Karadeniz'in batısından doğusuna kadar faaliyet gösteren başlıca teşebbüslerde kapsamlı yerinde incelemeler gerçekleştirdiklerini bildirdi.
Elde edilen bilgi ve belgeler doğrultusunda fındık alım satım pazarının önde gelen 6 büyük teşebbüsü hakkında ciddi rekabet ihlali şüphesiyle 22 Ekim'de soruşturma açıldığını açıklayan Küle, soruşturmanın üreticileri doğrudan ilgilendiren iki temel şüphe üzerine yoğunlaştığını belirtti.
Küle, soruşturmada yanıt aranan soruları şu sözlerle açıkladı:
"Soruşturmada, şu sorulara net cevaplar arıyoruz. Birincisi, 'Pazarın en büyük alıcısı ile sahadaki yerel ve orta ölçekli alıcılar arasında fiyatları düşürmeye yönelik bir bağlantı var mı?' Yani yerel alıcılar, büyük alıcının kontrolü ve yönlendirmesiyle fiyatları baskılayıp üreticiyi ucuza satış yapmaya mı zorluyor? İkincisi, 'Pazarda birbiriyle rekabet etmesi gereken alıcılar, el altından anlaşarak ortak fiyat mı belirliyor?' Yani çiftçimiz ürününü satmak için hangi kapıya giderse gitsin, önceden kararlaştırılmış aynı düşük fiyatla karşılaşıp çaresiz mi bırakılıyor? Açtığımız bu soruşturmadan temel beklentimiz, fındık fiyatlarının masa başındaki anlaşmalarla değil, piyasanın kendi doğal akışı içinde, adil ve serbest rekabet ortamında oluşmasını sağlamaktır."
"ELİMİZDEKİ TÜM YETKİLERİ SONUNA KADAR KULLANMAYA KARARLIYIZ"
Fındık üreticilerinin yalnız olmadığını vurgulayan Küle, çiftçilerin emeğine büyük saygı duyduklarını ifade etti.
Fındığın gerçek değerini bulması ve geçimini bu üründen sağlayan yaklaşık 400 bin ailenin emeklerinin karşılığını alabilmesi için tüm yasal araçları ve yetkileri kullanmaya kararlı olduklarını belirten Küle, şu değerlendirmelerde bulundu:
"Alım yaptıkları fındığın fiyatlarını suni şekilde düşürmek isteyen, ürünü daha ucuza satın almayı hedefleyen ve bunun için rekabeti ihlal etmeyi göze alan kim varsa karşısında bizi bulacaktır. Açtığımız soruşturmayı bu kararlı iradeyle yürüteceğiz. Açıkça söylüyorum, incelemelerimiz sürecinde çiftçimizi mağdur eden, rekabeti ihlal eden ilave teşebbüsler tespit etmemiz durumunda onları da tereddütsüz soruşturmaya dahil edeceğiz. Değerli üreticimizin emeğinin karşılığını bulması için sektörü sıkı bir şekilde takip etmeye ve sonuna kadar çalışmaya devam edeceğiz."
