Yaklaşık 500 bin kişi incelendi: Vücudun daha yavaş yaşlandığı uyku aralığı ortaya çıktı

Sağlıklı yaşlanmak için kaç saat uyumak gerekiyor? Nature dergisinde yayımlanan kapsamlı araştırma, bu soruya organların biyolojik yaşı üzerinden yanıt verdi. İngiltere'de yaklaşık 500 bin kişinin verilerini inceleyen bilim insanları, vücuttaki en düşük yaşlanma göstergelerinin günlük 6,4 ila 7,8 saatlik uyku aralığında ortaya çıktığını saptadı. Altı saatten az veya sekiz saatten fazla uyuyanlarda ise beyin ve vücut sistemlerinin biyolojik yaşının daha yüksek olduğu görüldü.

VÜCUDUN DAHA YAVAŞ YAŞLANDIĞI UYKU SÜRESİ

Araştırmaya göre sağlıklı yaşlanma açısından tek bir "mükemmel uyku süresi" bulunmuyor. En düşük biyolojik yaş değerleri, incelenen organa ve kişinin cinsiyetine bağlı olarak 6,4 ile 7,8 saat arasında değişiyor.

Kadınlarda en düşük yaşlanma göstergelerinin görüldüğü süre 6,5 ila 7,8 saat, erkeklerde ise 6,4 ila 7,7 saat arasında ölçüldü. Araştırmacılar bu nedenle 6 ila 8 saatlik süreyi çalışma kapsamında "normal uyku aralığı" olarak değerlendirdi.

Beyindeki proteinlere dayalı biyolojik yaş göstergesinde en düşük seviyeye kadınlarda yaklaşık 7,82, erkeklerde ise 7,70 saatlik uykuda ulaşıldı. Nature dergisinden yayımlanan bulgular, ihtiyaç duyulan dinlenme süresinin organ sistemlerine göre farklılık gösterebildiğini ortaya koydu.

YAKLAŞIK 500 BİN KİŞİNİN VERİLERİ İNCELENDİ

Araştırmada, 37 ila 84 yaş arasındaki yaklaşık 500 bin kişinin yer aldığı UK Biobank verileri kullanıldı. Katılımcıların bildirdiği günlük uyku süreleri; tıbbi görüntüler, kandaki proteinler ve metabolik moleküller üzerinden oluşturulan biyolojik yaş göstergeleriyle karşılaştırıldı.

Bilim insanları, 17 organ ve vücut sistemini kapsayan 23 farklı biyolojik yaşlanma saatinden yararlandı. Bu yöntemle organların takvim yaşına kıyasla daha hızlı veya daha yavaş yaşlanıp yaşlanmadığı hesaplandı.

Analiz sonucunda uyku süresi ile biyolojik yaş arasında "U şeklinde" bir bağlantı belirlendi. Eğrinin iki ucunda bulunan az ve fazla uyku daha yüksek yaşlanma göstergeleriyle, orta bölümdeki uyku süreleri ise daha düşük biyolojik yaşla ilişkilendirildi.

6 SAATTEN AZ UYKU HANGİ RİSKLERLE BAĞLANTILI?

Gecede altı saatten kısa uyku; depresyon, kaygı bozuklukları, obezite, tip 2 diyabet, yüksek tansiyon, kalp ritmi bozuklukları ve iskemik kalp hastalığıyla bağlantılı bulundu.

Araştırmacılar, kısa uyku süresine ilişkin genetik işaretlerin beyindeki hipokampus, beyincik ve kaudat gibi bölgelerde yoğunlaştığını da tespit etti. Hipokampus, öğrenme ve hafıza süreçlerinde önemli görev üstleniyor.

Çalışmanın sonuçları, yetersiz uykunun yalnızca gün içindeki dikkat ve enerji düzeyini etkilemediğini; metabolizma, dolaşım sistemi ve ruh sağlığıyla da bağlantılı olduğunu gösterdi.

FAZLA UYUMAK DA SAĞLIK GÖSTERGESİ OLABİLİR

Sekiz saatten uzun uyku da bazı organ sistemlerinde daha yüksek biyolojik yaş göstergeleriyle ilişkilendirildi. Hem kısa hem de uzun uyuyanlarda solunum ve sindirim sistemi hastalıkları ile tüm nedenlere bağlı ölüm riskinin daha yüksek olduğu belirlendi.

Ancak araştırmacılar, fazla uykunun tek başına yaşlanmayı hızlandırdığının söylenemeyeceğine dikkat çekti. Uzun uyku süresi, kişide henüz teşhis edilmemiş bir sağlık sorununun veya mevcut hastalık yükünün sonucu olabilir.

Bu nedenle düzenli olarak sekiz saatten fazla uyuyan ve dinlenmiş uyanamayan kişilerin yalnızca uyku süresini azaltmaya çalışmak yerine, bu durumun altında yatan nedeni değerlendirmesi gerekiyor.

BİYOLOJİK YAŞ NE ANLAMA GELİYOR?

Takvim yaşı, kişinin dünyaya geldiği tarihten itibaren geçen süreyi gösteriyor. Biyolojik yaş ise organların ve dokuların mevcut durumunu; görüntüleme sonuçları, proteinler, metabolik göstergeler ve diğer sağlık verileri üzerinden ölçüyor.

Aynı takvim yaşındaki iki kişinin beyni, kalbi veya karaciğeri farklı hızlarda yaşlanabiliyor. Biyolojik yaşlanma saatleri, bu farkı makine öğrenmesi yardımıyla hesaplamayı amaçlıyor.

Columbia Üniversitesi Irving Tıp Merkezi'ne göre araştırmada kullanılan yöntem, uyku süresinin yalnızca beyinle değil; bağışıklık, metabolizma ve diğer vücut sistemleriyle de bağlantılı olduğunu gösterdi.

HERKES 6,4 SAAT UYUMALI SONUCU ÇIKARILAMAZ

Çalışmada belirlenen 6,4 ila 7,8 saatlik süre, araştırma grubunda en düşük biyolojik yaş değerlerinin görüldüğü aralığı ifade ediyor. Bu sonuç, herkesin uyku süresini 6,4 saate indirmesi gerektiği anlamına gelmiyor.

Uyku ihtiyacı yaşa, sağlık durumuna, günlük aktiviteye, kullanılan ilaçlara ve uyku kalitesine göre değişebiliyor. Araştırmada uyku sürelerinin katılımcıların kendi beyanlarına dayanması da sonuçların yorumlanmasında dikkate alınması gereken sınırlamalar arasında bulunuyor.

Bilim insanları ayrıca çalışmanın doğrudan bir neden-sonuç ilişkisi kanıtlamadığını vurguladı. Bulgular, az veya fazla uykunun organları kesin olarak yaşlandırdığını değil, bu uyku süreleri ile daha yüksek biyolojik yaş arasında bağlantı bulunduğunu gösteriyor.

SIKÇA SORULAN SORULAR