İstanbul'da zemin sıvılaşması nerelerde var? Deprem Uzmanı Prof. Dr. Şükrü Ersoy, A Haber'de ilçe ilçe saydı... İşte riskli bölgeler

Olası İstanbul depreminde zemin açısından riskli olan bölgelerde yıkımın çok daha büyük olacağına yönelik endişeler sürüyor.

İstanbul'da zemininde sıvılaşma riski olan bölgeler nereler? Deprem Uzmanı Prof. Dr. Şükrü Ersoy, A Haber canlı yayınında konu ile ilgili önemli değerlendirmelerde bulundu.

İşte o açıklamalardan satır başları;

DEPREMDE TAHLİYE

6 Şubat depremleri sonrasında ilk saatlerde ulaşım felçti. Havalimanı da dahil olmak üzere sıkıntılar yaşadık.

Tahliye sırasında olsun lojistikte olsun bir yerden bir yere varmanız için mutlaka köprülerin tünellerin ya da diğer altyapının güçlendirilmiş olması gerek. Bunu depremden önce yapmak zorundasınız.

Fay hatlarına ev yapmak doğru bir şey değil. Sadece fay değil zeminle ilgili de sıkıntılar var. Hepsini üst üste eklediğinizde sorunlar yumağı olarak karşınıza çıkıyor. Bunların daha yerleşim planları sırasında dikkat edilmesi gerekiyor.

SIVILAŞMA NEDİR?

Zeminin genel durumu çok önemli. Yapının kendisi kadar zeminin jeolojik durumu da önemli. Hangi zeminler sıvılaşabilir onu söylemek gerekiyor. En son Adapazarı'nda yaşamıştık kısmen sıvılaşma gibi olmasa da İzmir'de yaşamıştık. En son depremlerde de yaşadık.

Özellikle dere yatağı gibi alüvyonlarda gevşek sulu gözenekli zeminlerde deprem sırasında sıvılaşma meydana gelir. Bu taktirde üzerindeki yapı yıkılmaz belki çöker belki camları gibi kırılmaz ama oturulacak gibi değildir. Bir zemin kötüyse sıvılaşabilir. Türkiye'nin yüzde 100'ü deprem bölgesi derken ben onu kastediyorum.

İSTANBUL'DE NERELER RİSKLİ?

Güncel dereler var bir de kapanmış dereler var. Vatan caddesinin olduğu yerde eski Likos deresi var Yenikapı'dan gemiler girermiş. Bunun üzerine yapı yaptığınız zaman eski bir dere yatağının üzerinde yapmış sayılırsınız.

İLÇE İLÇE SAYDI

Tuzla, Pendik, Kartal, Maltepe, Kadıköy ilçelerinin kıyı kesimleri sıvılaşabilir zeminler olabilir.

Ayrıca Kadıköy'de Maltepe'de dere yatakları var. Mesela Kadıköy'de Kurbağalıdere var bunun üzerindeki yapı stoğunda bir zemin sıvılaşması tehlikesi olabilir.

Özellikle Haliç'in devamında Kağıthane Eyüp'ün olduğu Haliç'in olduğu kara kesimleri dere yataklarının olduğu yerlerde sıvılaşma potansiyeli çok fazla.

Sarıyer'e kadar olan yerdeki dere yatakları bile bakın ne kadar uzak orada bile sıvılaşabilir zeminler var. Zeytinburnu, Bakırköy, Avcılar buraların sahil kesimleri özellikle deprem dalgalarına çok duyarlı bir zemine sahip.

Mevcut dere yatakları işte göllerin olduğu yerin devamındaki önemli dere yatakları var bunlar sıvılaşabilir zeminlere sahip. O yüzden bunun üzerinde yapı yapıldığı zaman çok çok fazla önlem almak gerekir.

Şu gri noktalar dere yataklarının olduğu bölgeler hassas zeminler. Sıvılaşabilir zeminler.

MİLLİ BİR SEFERBERLİK

Depremin yaralarını sararken ikinci bir büyük afeti yaşamamak için İstanbul'da çok hızlı bir şekilde davranmak gerekiyor. Bu milli bir seferberlik.

ÇOK TEHLİKELİ BİR CÜMLE

Öncelikle bu kaba bir harita. Şu ilçe yıkılacaktır bu ilçe sağlamdır demek çok tehlikeli cümlelerden bir tanesi.

Çünkü depremin nerede, ne büyüklükte, ne uzaklıkta olacağı ve bu deprem dalgalarının kara üzerinde hangi zeminlerden geçeceğine bağlı olarak ilçeler etkilenebilir.

KADIKÖY ETKİLENMEYECEK DEMEK ÇOK YANLIŞ

Mesela Kadıköy hiç etkilenmeyecektir demek çok yanlış bir şey. Çünkü Kadıköy'de bir Kurbağalıdere var ki çevresindekiler kötü zemin üzerinde inşa edilmiştir bunlar etkilenebilir.

MALTEPE NE DURUMDA?

Ben Maltepe'de oturuyorum Maltepe'nin yarısı kötü zemin kabul edebileceğimiz sahile yakın olan kesim. Ama Maltepe'nin hepsini riskli göstermek yanlış. E-5'in üstü dağa doğru olan kesim çok çok sağlam yer.

TÜRKİYE'NİN EN SAĞLAM KAYALARI

Anadolu Yakası ve Avrupa Yakası'nın da Haliç'ten öte Başakşehir'e kadar olan kısımlar Türkiye'nin en sağlam kayaları. İstanbul'un demiyorum Türkiye'nin en sağlam kayaları.

Fakat bunlarda ne sorun var? Mesela Anadolu Yakası'nda üstte bir çürümüş zemin var. Bu çürümüş zemini dikkate almazsanız kaya üzerinde bina yapmıyorsunuz o çürük zemin üzerinde yapıyorsunuz. Yani detaylar var. O bakımdan bu tür haritalar görsel olarak faydalı ama detayda değil.

EN TEHLİKELİ YERLER!

İstanbul'un her yerindeki dere yataklarının üzerindeki yapı stokları tehlikeli. Hem sel hem deprem bakımından en tehlikeli yerler.

HENÜZ SINAV VERMEDİLER

İstanbul'daki yapı stoğundaki yüksek binalar henüz depreme karşı sınav vermedi. Yüksek binalar iki şeyden etkilenir uzak depremlerden Bursa'daki Eskişehir'deki daha uzak bir yerdeki büyük bir deprem gökdelenleri ciddi şekilde sınava tabii tutabilir. Daha biz onları yaşamadık.

Köy evini de sağlamlaştırabilirsiniz. Köy evi de yıkılmaz. İnsanları korkutup paniğe sevk etmek yerine biz artık korku dönemini geçirdik artık çalışma zamanı dilimi içindeyiz. Bunu hep birlikte yapmamız gerekiyor.

TÜRKİYE'NİN EN SAĞLAM YERİ

Şu turuncu olan kısımlar Türkiye'nin en sağlam yeri. Yapı stoğu taştı. Buralara kadar geldi. Sarı zemin üzerinde ve dere yatakları üzerinde.

Kötü zemine göre çok güzel inşa edilmiş bir binada çok güvendesiniz ama güvenli kayacın üzerinde kötü binada yine tehlikedesiniz.

Bu genel bilgi vermesi açısından önemli bir harita.

DEPREM NEREDE BEKLENİYOR?

Adalar'ın hemen güneyinden geçen bir fay hattı var. Güney kolları da var. Biz hep Marmara Denizi'nin içerisinden geçen Kuzey Anadolu Fayı'nın ana kolunu konuşuyoruz. Ama güneyde de faylar var.

DEPREM NE ZAMAN OLACAK?

Depremin günü süresi büyüklüğü önceden söylenemiyor. Biz değil dünyada hiçbir ülke bunu söyleyemiyor.