Dünyanın en iyi yeşil kütüphanesi Türkiye'den! 27 ülkeden 62 aday arasından birinci oldu... Üç yılda 8,2 milyondan fazla ziyaretçi

Kütüphanecilik alanında çevresel sürdürülebilirlik ve iklim duyarlılığı odağında dünyanın en prestijli uluslararası ödülleri arasında gösterilen IFLA Yeşil Kütüphane Ödülü'nün 2026 yılı kazananları açıklandı. Kültür ve Turizm Bakanlığına bağlı olarak İstanbul'da hizmet veren Rami Kütüphanesi, "19. Yüzyıldan Kalma Tarihî Bir Kışlanın İklim Dirençli Kentsel Ortak Alana Dönüştürülmesi" başlıklı projesiyle "Büyük Ölçekli Proje" kategorisinde dünya birincisi oldu. Kültürel mirası çevresel sürdürülebilirlik, yenilikçi kütüphane hizmetleri ve toplumsal dayanıklılıkla buluşturan dönüşüm modeli, uluslararası jürinin en yüksek değerlendirmesine layık görüldü.

Rami Kütüphanesi, bu başarıyla Türkiye'den IFLA Yeşil Kütüphane Ödülleri'nde "Büyük Ölçekli Proje" kategorisinde finale kalan ve birincilik ödülünü kazanan ilk kütüphane olarak kayıtlara geçti. Kültür ve Turizm Bakanı Mehmet Nuri Ersoy, Rami Kütüphanesinin dünya birinciliğini sosyal medya hesabından yaptığı paylaşımla duyurdu.

Bakan Ersoy paylaşımında şu ifadeleri kullandı: "Rami Kütüphanemiz, Uluslararası Kütüphane Dernekleri ve Kurumları Federasyonu (IFLA) tarafından düzenlenen 2026 Yeşil Kütüphane Ödülleri'nde dünyanın en iyi yeşil kütüphanesi seçilerek birincilik ödülünün sahibi oldu. Atıl durumdaki tarihî Rami Kışlası'nı çevre dostu yaklaşımı, güçlü yeşil altyapısı ve yaşayan kamusal alan modeliyle uluslararası ölçekte örnek gösterilen modern bir kütüphaneye dönüştürdük. Türkiye'den bu prestijli ödülde büyük ölçekli proje kategorisinde finale kalan Rami Kütüphanemiz, Güney Kore'nin Busan kentinde düzenlenen ödül töreninde ülkemize birincilik gururu yaşattı. Tarihî mirasımızı koruyarak geleceğin kütüphanelerini inşa etme vizyonumuzun uluslararası alanda takdir görmesinden büyük bir mutluluk duyuyoruz. Bu kıymetli projede emeği geçen tüm çalışma arkadaşlarımıza gönülden teşekkür ediyorum."

IFLA'nın Çevre, Sürdürülebilirlik ve Kütüphaneler Bölümü (ENSULIB) tarafından 11'inci kez düzenlenen ödül programına 27 ülkeden 62 başvuru yapıldı. Uluslararası değerlendirme sürecinin ardından 26 başvuru uzun listeye, iki kategoride toplam 7 başvuru ise finale kaldı. Rami Kütüphanesinin projesi; kültürel mirasın korunması, çevresel sürdürülebilirlik, toplumsal etki, Birleşmiş Milletler Sürdürülebilir Kalkınma Amaçlarıyla uyum ve farklı ülkelere örnek olma potansiyeli bakımından değerlendirildi. Çin'den Jinjiang Kütüphanesi ve İrlanda'dan Munster Teknoloji Üniversitesi Kütüphanesi ile birlikte kategorisinde dünyanın en iyi 3 kütüphanesi arasına giren Rami Kütüphanesi, finalde birincilik ödülüne ulaştı.

ÖDÜL BUSAN'DA TAKDİM EDİLDİ

Final sunumları, Güney Kore'nin Busan kentinde düzenlenen 90. IFLA Dünya Kütüphane ve Bilgi Kongresi kapsamında gerçekleştirildi. Türkiye adına final sunumunu Kütüphaneler ve Yayımlar Genel Müdürü Taner Beyoğlu yaptı. Resmî sonuçların açıklanmasının ardından birincilik ödülünü Taner Beyoğlu ile Rami Kütüphanesi Müdürü Ali Çelik, IFLA Genel Sekreteri Sharon Memis'in elinden birlikte aldı. Ödül takdimi esnasında yaptığı konuşmada uluslararası jürinin değerlendirmelerini aktaran IFLA Genel Sekreteri Sharon Memis, Rami Kütüphanesinin sürdürülebilirliği yalnızca çevresel boyutuyla ele almadığına dikkati çekerek projenin "çevresel, sosyal, kültürel ve eğitsel boyutları hem kütüphane mekânlarına hem de programlarına entegre eden bütüncül yaklaşımının" özellikle öne çıktığını belirtti. Memis, Rami Kütüphanesini "kültürel mirasın korunmasını, sürdürülebilirliği ve toplumsal katılımı son derece etkili biçimde bir araya getiren, uluslararası ölçekte örnek bir yeşil kütüphane" olarak nitelendirdi.

İKİ ASIRLIK KIŞLADAN DÜNYAYA ÖRNEK KÜTÜPHANEYE

1826-1828 yıllarında inşa edilen Rami Kışlası, tarihî kimliği korunarak gerçekleştirilen kapsamlı restorasyon ve yeniden işlevlendirme çalışmalarının ardından 2023 yılında Rami Kütüphanesi olarak hizmete açıldı. Dönüşüm sürecinde yıkım yerine koruma ve uyarlanabilir yeniden kullanım yaklaşımı benimsendi. Yaklaşık 36 bin metrekarelik tarihî yapı dokusu, geleneksel yapım teknikleri ve özgün doğal malzemelerden yararlanılarak korundu. Bir dönem yapısal yorgunluk ve çevresel etkiler nedeniyle zarar gören kışla; bilgiye, kültüre, doğaya ve toplumsal yaşama açılan güçlü bir kamusal merkeze dönüştürüldü. Rami Kütüphanesi bugün 36 bin metrekarelik kapalı alanı, 51 bin metrekarelik yeşil alanı, 2 milyon kitaplık koleksiyonu ve 4 bin 200 kişilik oturma kapasitesiyle Türkiye'nin önde gelen bilgi ve kültür merkezleri arasında yer alıyor.

Rami Kütüphanesinin çevre düzenlemesinde yer alan 696 ağaç, 99 bin çalı, biyolojik gölet ve sazlık alanlar, kentsel biyolojik çeşitliliğin desteklenmesine ve bölgedeki mikroiklimin iyileştirilmesine katkı sağlıyor. Yapının geniş çatı yüzeyinden toplanan yağmur suyu, peyzaj sulamasında ve rezervuarlarda yeniden kullanılıyor. Düşük tüketimli ekipmanlar, LED aydınlatmalar, sensör sistemleri ve güneş enerjisi uygulamalarıyla enerji ihtiyacı azaltılıyor. Atıkların kaynağında ayrıştırılması, tehlikeli atıkların ayrı yönetilmesi, tek kullanımlık plastiklerin azaltılması ve kurum içi süreçlerin dijitalleştirilmesiyle çevresel sorumluluk kütüphanenin günlük işleyişine dâhil ediliyor.

Kütüphane bünyesinde faaliyet gösteren Kitap Şifahanesi de yazma ve basma eserlerin ömrünü uzatarak kültürel varlıkların korunmasını sorumlu kaynak kullanımıyla bir araya getiriyor. Türkiye'nin ilk Biosphere sertifikalı kütüphanesi olan Rami Kütüphanesi, aynı zamanda Sıfır Atık ve Yeşil Enerji belgelerine sahip bulunuyor. Engelsiz Yaşam Merkezi, her yaştan kullanıcıya yönelik hizmetleri, 7 gün 24 saat erişim imkânı ve afet dönemlerinde güvenli toplanma alanı işleviyle kütüphaneyi kapsayıcı ve toplumsal dayanıklılığı destekleyen bir buluşma noktasına dönüştürüyor. İklim okuryazarlığı çalışmaları, çevre temalı bilgi hizmetleri, eğitimler ve uygulamalı atölyeler aracılığıyla sürdürülebilirlik hedefleri toplumun günlük yaşamıyla buluşturuluyor.

ÜÇ YILDA 8,2 MİLYONDAN FAZLA ZİYARETÇİ

Rami Kütüphanesi, hizmete açıldığı 2023 yılından 2025 yılı sonuna kadar 8,2 milyondan fazla ziyaretçiyi ağırladı. Aynı dönemde 8 bin 360 etkinlik ile sürdürülebilirlik, sağlık, teknoloji, psikoloji ve sosyal bilimler gibi farklı alanlarda 3 bin atölye ve eğitim programı gerçekleştirildi. Kütüphane, açıldığı tarihten itibaren çeşitli sivil toplum kuruluşları, birçok kamu kurumu ve diğer paydaşların iş birliği ile 4 bin 500 ayrı programa ev sahipliği yaptı. Üç yıllık dönemde 1.611 okul ve 325 farklı kurum Rami Kütüphanesinde ağırlandı.

Rami Kütüphanesinin dünya birinciliği, Kültür ve Turizm Bakanlığının tarihî değerleri koruyan, çevresel sorumluluğu gözeten, insanı merkeze alan ve değişen toplumsal ihtiyaçlara cevap veren kütüphanecilik yaklaşımının uluslararası alandaki önemli sonuçlarından biri oldu. Ödül, Türkiye'de geliştirilen çağdaş kütüphanecilik politikaları ile sürdürülebilir kamusal alan anlayışının dünya kütüphanecilik camiası tarafından takdir edildiğini ortaya koydu. Türkiye'nin COP31 Başkanlığını üstlenmeye ve dünyayı Antalya'da ağırlamaya hazırlandığı dönemde kazanılan birincilik, ülkenin gelişen iklim vizyonunun kütüphaneler alanındaki somut örneklerinden biri olarak öne çıktı. Geçmişin hafızasını geleceğin sorumluluğuyla buluşturan Rami Kütüphanesi, kazandığı uluslararası birincilikle Türkiye'nin yeşil kütüphane vizyonunu dünya ölçeğinde görünür kıldı.