Demans riskini azaltmanın yolu orta yaştan geçiyor! Araştırma üç kritik faktöre dikkat çekti

Demans vakaları dünya genelinde her geçen yıl artarken, bilim insanları hastalığın ortaya çıkışını geciktirebilecek etkenleri araştırmayı sürdürüyor. ABD ve Çin'den araştırmacıların yürüttüğü yeni çalışma özellikle 45-65 yaş arasında alınacak sağlık önlemlerinin ilerleyen yaşlarda beyin sağlığı üzerinde belirleyici olabileceğini gösterdi.

26 YILLIK ARAŞTIRMADA DİKKAT ÇEKEN SONUÇ

Hakemli bilim dergisi Neurology Open Access'ta yayımlanan araştırmada, ortalama 26 yıl boyunca takip edilen 12 bin 409 kişinin sağlık kayıtları incelendi. Araştırmacılar, üç temel risk faktörüne sahip olmayan kişilerin demans olmadan geçirdiği sürenin ortalama 12,6 ila 13 yıl daha uzun olduğunu belirledi.

Çalışmada özellikle orta yaş döneminin beyin sağlığı açısından kritik bir eşik olduğu vurgulandı.

DEMANS RİSKİNİ AZALTAN ÜÇ ÖNEMLİ FAKTÖR

Araştırmaya göre şu üç unsur birlikte değerlendirildiğinde dikkat çekici sonuçlar ortaya çıktı:

Araştırmacılar, bu üç faktörün tek tek değil, birlikte değerlendirilmesinin damar sağlığının demans üzerindeki belirleyici rolünü daha net ortaya koyduğunu ifade etti.

NEDEN ÖZELLİKLE 45-65 YAŞ ARASI ÖNEMLİ?

Çalışmaya göre en kritik dönem 45 ile 65 yaş arası. Uzmanlar, bu yaşlarda yüksek tansiyonun kontrol altına alınmasının, diyabetten korunmanın ve sigaranın bırakılmasının ilerleyen yıllarda beyin fonksiyonlarını korumaya yardımcı olabileceğini belirtiyor.

Kan damarlarında oluşan hasarın zaman içinde beyin hücrelerini de etkileyebildiği, bu nedenle damar sağlığının bilişsel performans açısından büyük önem taşıdığı vurgulanıyor.

RİSK FAKTÖRLERİ ÖLÜM ORANINI DA ETKİLİYOR

Araştırma yalnızca demans riskine değil, yaşam süresine ilişkin de önemli veriler ortaya koydu. Üç risk faktörünü aynı anda taşıyan kişilerin hem daha erken yaşta demans geliştirme hem de daha erken yaşamını kaybetme olasılığının daha yüksek olduğu belirlendi.

Araştırmacılar bunun doğrudan neden-sonuç ilişkisini kanıtlamadığını, ancak damar sağlığı ile beyin sağlığı arasındaki güçlü bağlantıyı desteklediğini ifade etti

KADINLAR VE ERKEKLER ARASINDA DİKKAT ÇEKEN FARK

Araştırmada cinsiyete göre de farklı sonuçlar elde edildi.

• Kadınlar ortalama 18,1 yıl demans gelişmeden yaşamını sürdürdü.
• Erkeklerde ise bu süre 16,6 yıl olarak hesaplandı.

Irksal değerlendirmede ise beyaz katılımcılarda demanssız yaşam süresi ortalama 19,6 yıl, siyah katılımcılarda ise 16 yıl olarak kaydedildi. Araştırmacılar, bu farkların sağlık hizmetlerine erişim ve mevcut sağlık eşitsizlikleriyle ilişkili olabileceğine dikkat çekti.

ARAŞTIRMACILAR NE DİYOR?

Araştırmanın yazarlarından, New York Üniversitesi (NYU) Langone Sağlık Merkezi epidemiyoloğu Josef Coresh, orta yaşta damar sağlığını korumanın beyin sağlığını uzun yıllar destekleyebileceğini belirtti.

Coresh, özellikle sigaradan uzak durmanın, tansiyonun düzenli takip edilmesinin ve diyabet riskinin kontrol altında tutulmasının demansın gecikmesinde önemli rol oynayabileceğini ifade etti. Araştırmacı ayrıca, 55 yaşından sonra Amerikalıların yaklaşık yüzde 42'sinin yaşamlarının bir döneminde demans riskiyle karşı karşıya kaldığını hatırlatarak koruyucu önlemlerin önemine dikkat çekti.