CANLI YAYIN
A HABER GALERİ
Sosyal medya: Algı arenası! X'te sistem kime hizmet ediyor?
Dijital dünyada 'sana özel' denilerek sunulan algoritmalar, toplumları sessizce yönlendiriyor. X platformu üzerinden yayılan dezenformasyon, küresel algı operasyonlarının yeni cephesi haline gelirken, uzmanlar bu yapının bir sosyal medya mecrasından çok psikolojik bir silaha dönüştüğüne dikkat çekiyor. A Haber, algoritmaların perde arkasını gözler önüne serdi.
Büşra Arga
Türkiye'de yaklaşık 60 milyon kullanıcısı bulunan dijital dünya, artık sadece bir eğlence alanı değil, küresel güçlerin sinsi bir operasyon sahası haline geldi. 2006 yılında hayatımıza giren ve bugün X adını alan Twitter, sunduğu "sana özel" akış panelleriyle kullanıcıların neyi düşüneceğinden nereye gideceğine kadar pek çok kararı manipüle ediyor.
Uzmanlar, bu algoritmaların tarafsız bir sistem değil, toplumları zihinsel olarak şekillendiren küresel bir algı yönetim silahı olduğu konusunda uyarıyor. A Haber muhabiri Meral Dağlılar, "İşin Aslı" programında X platformunun karanlık yüzünü ve algoritmaların perde arkasını uzman isimlerle masaya yatırdı.
ARAP BAHARI'NDAN GEZİ'YE MANİPÜLASYONUN MERKEZİ
Sosyal medya platformları, son yıllarda eğlence amacından saparak dezenformasyonun ve siyasal iletişimin ana üssü haline dönüştü. Özellikle X üzerinden yayılan yanlış içerikler, kamuoyunda adeta bir çığ gibi büyüyerek toplumsal kaosu tetikliyor. Konuyla ilgili değerlendirmelerde bulunan Bilişim Uzmanı Prof. Dr. Ali Murat Kırık, "Twitter'ın hayatımıza ciddi etkisi Arap Baharı ile başladı. Kitleleri yönlendirme gücü olan bir mecra olarak öne çıktı. Türkiye'de ise Gezi Parkı olaylarıyla birlikte dezenformasyon ve manipülasyonun zirveye çıktığını gördük." ifadelerini kullandı. Kırık, bu süreçte sahte ses kayıtları ve görüntülerle toplumun nasıl bir zihin manipülasyonuna maruz bırakıldığını, "Sahte ses kayıtları, sahte görüntüler üretildi. Bot ve troll hesaplarla gündemler şekillendirildi. Bu durum, toplumda ciddi bir zihin manipülasyonuna yol açtı." sözleriyle aktardı.
"SANA ÖZEL" PANELİ: KİŞİSELLEŞTİRİLMİŞ ALDATMACA
X platformu, kullanıcılarına sunduğu "sana özel" akışıyla kişisel tercihlere göre içerik sunduğunu iddia etse de, gerçekte bu sistemin çok daha farklı bir amaca hizmet ettiği belirtiliyor. Siber Güvenlik Uzmanı Muharrem Baki, "Filtre balonları uzun süredir vardı. Ancak siyasetin platformlara daha fazla girmesiyle algoritmaların yönü teknik olarak değişti." dedi. Platformun tarafsızlığını yitirdiğine dikkat çeken Prof. Dr. Ali Murat Kırık ise, "Dezenformatif içerikler ön plana çıkarılırken, resmi açıklamalar geri planda kalıyor. Bu noktada şu soruyu sormak gerekiyor: Bu sistem kime hizmet ediyor?" sorusunu yönelterek, platformun devletlerin otoritesinden rol çalan bir yapıya büründüğünü kaydetti.
KÜRESEL BİR SİLAHA DÖNÜŞEN "KEŞFET" ALANI
Dijital mecralarda yer alan "keşfet", "shorts" ve "sana özel" gibi bölümler, milyonlarca insana ulaşmak için kullanılan en etkili araçlar olarak görülüyor. Ancak uzmanlara göre bu alanlar, özgür tercihlerden ziyade küresel bir ideolojinin dayatıldığı birer silaha dönüşmüş durumda. Yapılan araştırmaların bu durumu tescillediğini belirten Muharrem Baki, "Yapılan araştırmalar, kullanıcılara aynı içeriklerin tekrar tekrar gösterildiğini ortaya koyuyor. Bu da açık bir algı yönetimine işaret ediyor." ifadelerini kullandı. Ali Murat Kırık da platformun ulaştığı tehlikeli boyutu, "X, devletlerden rol çalan bir yapıya büründü. Toplumları düşünsel olarak şekillendirmeye çalışıyor." sözleriyle özetledi.
ALGORİTMALARIN FİLİSTİN SANSÜRÜ VE ÇİFTE STANDART
Sosyal medya kurallarının şeffaf olduğu iddia edilse de, özellikle politik dengelere göre değişen uygulama biçimleri dikkat çekiyor. Algoritmaların yanlış bilgiyi "ifade özgürlüğü" kılıfıyla servis ederken, mazlumların sesini sistematik olarak susturduğu görülüyor.
Bu durumun en somut örneğinin Filistin meselesi olduğunu vurgulayan Muharrem Baki, "Aynı içerikler farklı dönemlerde ya engelleniyor ya da ön plana çıkarılıyor. Bu durum açık bir çifte standart. Filistin paylaşımları silinirken, başka coğrafyalardaki şiddet içerikleri kaldırılmadı. Bu açık bir çifte standarttır." dedi. Ali Murat Kırık ise bu mecraların birer harp sahası olduğunu, "Dijital ortam, psikolojik bir harp alanıdır. Terör örgütleri bu alanı aktif şekilde kullanıyor." ifadeleriyle dile getirdi.
TEHLİKEYE KARŞI YERLİ YAZILIM VE DİJİTAL OKURYAZARLIK
Sosyal medya sadece algıları yönetmekle kalmıyor, aynı zamanda her kullanıcının dijital izini kaydederek büyük bir veri bankası oluşturuyor. Bu verilerin gelecekte nasıl bir tehdit oluşturacağı ise henüz bilinmiyor.
Bu küresel kuşatmaya karşı çözüm yollarını sıralayan Prof. Dr. Ali Murat Kırık, "Dijital okuryazarlık artırılmalı. Yerli yazılım ve yerli sosyal medya teşvik edilmeli. Dijital platformlar daha sıkı denetlenmeli." sözleriyle milli teknoloji ve denetimin önemine dikkat çekti.
