Uzman isim hayati uyarı! İstanbul'da rekor sağanak sonrası sel riski olan 10 ilçe

DOĞAL DRENAJ SİSTEMLERİ VE YOĞUN KENTLEŞME RİSKİ

İstanbul Teknik Üniversitesi (İTÜ) Afet Yönetimi Enstitüsü Öğretim Üyesi Doç. Dr. Ömer Ekmekcioğlu, İstanbul'daki yağışların benzer şiddette kentin diğer bölgelerinde gerçekleşmesi durumunda da ciddi taşkınlarla karşılaşılabileceğini belirterek, "Özellikle yoğun kentleşmenin ve doğal drenaj sistemlerinde önemli değişimlerin görüldüğü havzalar dikkatle değerlendirilmeli." dedi.

Doç. Dr. Ekmekcioğlu, İstanbul'da etkili olan yağışların ardından meydana gelen sel felaketine ilişkin AA muhabirine değerlendirmelerde bulundu.

YAPAY ZEKA DESTEKLİ SEL RİSK HARİTASI

Ekmekcioğlu, yaşanan afetin, daha önce yapay zeka desteğiyle oluşturdukları sel risk haritasıyla uyum gösterdiğini belirtti.

AYAZAĞA'DAKİ HASAR VE RİSK ANALİZİ

Ayazağa'da meydana gelen hasara değinen Ekmekcioğlu, dere kenarlarındaki yapılaşma ile birlikte yukarı havzadan gelen akışların da ele alınması gerektiğini ifade etti.

FARKLI HAVZALARDA FARKLI FELAKET SONUÇLARI

Ekmekcioğlu, yaşanan felaketi sadece yağış miktarıyla açıklamanın mümkün olmadığını vurgulayarak, aynı miktardaki yağışın farklı havzalarda farklı sonuçlar doğurduğunu kaydetti.

BEYKOZ, SARIYER VE ARNAVUTKÖY REKOR YAĞIŞLARI

Yoğun kentleşme nedeniyle geçirimsiz yüzeylerin arttığını ve doğal drenaj sistemlerinin değişime uğradığını belirten Ekmekcioğlu, "İstanbul'da yaşanan olay hem kaydedilen yağış miktarları hem de ortaya çıkan etkiler bakımından oldukça dikkat çekici bir nitelik taşıyor. Meteoroloji Genel Müdürlüğünün verilerine göre 14-15 Ekim'deki iki günlük dönemde Beykoz'da 274,4, Arnavutköy'de 222,2, Sarıyer'de 208,3 ve İTÜ Maslak İstasyonu'nda 189,8 milimetre yağış kaydedildi." diye konuştu.

İSTANBUL'UN BATI KESİMLERİNDEKİ YAĞIŞLAR

⁠"Hasarın büyüklüğünde havza özellikleri ve kentleşme belirleyici rol oynuyor" Buna karşılık İstanbul'un bazı batı kesimlerinde çok daha düşük yağışlar ölçüldüğünü dile getiren Ekmekcioğlu, şöyle devam etti:

SEL TEHLİKESİNİ BELİRLEYEN EN ÖNEMLİ FAKTÖR

"Dolayısıyla öncelikle bu olayın İstanbul'un her noktasında aynı şiddette gerçekleşmediğini belirtmek gerekiyor. Nitekim İstanbul için daha önce gerçekleştirdiğimiz sel risk değerlendirmesi çalışmasında da yüzeyin yağış suyunu ne ölçüde akışa dönüştürdüğünü temsil eden geçirimlilik özelliklerinin, sel tehlikesini belirleyen en önemli faktör olduğunu ortaya koymuştuk. Yükselti ve drenaj yoğunluğu da diğer önemli değişkenler arasındaydı. Dolayısıyla ekstrem yağışlar bu olayın temel tetikleyicisi olsa da hasarın büyüklüğünde havzaların fiziksel özellikleri ve kentleşme koşulları da belirleyici rol oynuyor."

DERE VADİLERİYLE YAKIN ETKİLEŞİMDEKİ YERLEŞİMLER

Ekmekcioğlu, Kağıthane Deresi, Göktürk ve Kemerburgaz bölgelerinin ortak özelliğinin geniş hidrolojik sistem içerisinde yer almaları ve yerleşim alanlarının dere vadileriyle yakın etkileşimde bulunması olduğunu belirtti.

EĞİMLİ YAMAÇLAR VE YÜZEYSEL AKIŞLAR

Özellikle Ayazağa ve Kağıthane'de eğimli yamaçlardan gelen yüzeysel akışların daha düşük kotlu dere vadilerinde yoğunlaşabildiği bir topoğrafik yapının söz konusu olduğunu anlatan Ekmekcioğlu, şunları kaydetti:

GÖKTÜRK VE KEMERBURGAZ'DA SU BASKINLARI

"Cendere Vadisi çevresinde artan yapılaşma, sanayi ve ticaret alanları ile ulaşım altyapısı da doğal akış koşullarını önemli ölçüde değiştirmiş durumda. Göktürk ve Kemerburgaz çevresinde ise yukarı havzadan gelen akışların dere sistemi boyunca taşınması önem kazanıyor. Nitekim Kağıthane Deresi'nin bazı kesimlerinde daha önce tespit edilen taban aşınmaları ve zemin oturmaları nedeniyle iyileştirme çalışmaları başlatılmıştı. Son yağışlarda Göktürk-Kemerburgaz yolunda su baskınlarının yaşanması ve Kağıthane'deki Cendere Deresi'nin debisinin yükselmesi de bu sistemin farklı kesimlerinin aşırı yağışlardan etkilendiğini gösteriyor"

YAPILARIN KALDIRILMASINA YÖNELİK ÇALIŞMALAR

⁠"Doğal akış koridorları çevresindeki yapılaşma ayrıca önem taşıyor" Ayazağa'da dere yatağı ve doğal akış koridorları çevresindeki yapılaşmanın ayrıca önem taşıdığını vurgulayan Ekmekcioğlu, "Son olayın ardından dere yatağındaki bazı yapıların kaldırılmasına yönelik çalışmaların başlatılması da bu konuyu gündeme getirdi. Dolayısıyla bu bölgelerdeki taşkınların etkisini açıklayabilmek için yalnızca yerel yağış miktarını değil, yukarı havzadan gelen akışları, dere kesitlerini ve yapılaşma koşullarını birlikte değerlendirmek gerekiyor." dedi.

AKIŞLARIN DERİNLİĞİ VE HIZI KRİTİK FAKTÖR

Ekmekcioğlu, "Ayazağa'daki hasarın büyüklüğünü değerlendirirken yalnızca yağış miktarına değil, oluşan akışların derinliğine ve hızına da bakmak gerekiyor. Çünkü özellikle yüksek hızlı akışlar, araçların sürüklenmesine, yolların zarar görmesine ve yapılarda ciddi hasarlara neden olabiliyor." ifadelerini kullandı.

İSTANBUL'UN DİĞER RİSKLİ BÖLGELERİ

İstanbul'daki bazı bölgelere dikkati çeken Ekmekçioğlu, buralarda da benzer tehlikelerin meydana gelebileceğine işaret ederek, sözlerini şöyle sürdürdü:

BÖLGELERİN ORTAK ÖZELLİĞİ VE YAPILAŞMA

Ekmekcioğlu, "Bu bölgelerin ortak özelliği belirli kesimlerinde yoğun yapılaşma ile doğal drenaj sistemlerinin bir arada bulunması olsa da bu bölgelerin tamamında aynı düzeyde hasar oluşacağını söylemek doğru olmaz. Bu noktada belirleyici olan yağışın özellikleriyle birlikte yerel havza koşullarıdır." diye konuştu.