Asgari ücret neleri değiştirecek? İşsizlik maaşı yükseldi mi? Emekli ikramiyeleri ne zaman yatacak?

Asgari ücret, işsizlik maaşından bireysel emeklilikte devlet katkısına kadar pek çok şeyi etkiliyor. Yeni asgari ücretle birlikte en yüksek işsizlik maaşı 3 bin 973 liradan 5 bin 137 liraya çıktı. Yıllık 15 bin 12 lira olan BES'te devlet desteği limiti de 19 bin 413 liraya yükselecek.

Emeklinin gözü kulağı bayram ikramiyelerinin ödeneceği tarihe çevrilmişti. Beklenen haber, Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı'ndan geldi. Bayram ikramiyeleri hesaplara geçmeye başladı.

Vatandaşları yakından ilgilendiren gelişmeleri Faruk Erdem şöyle değerlendirdi:

Asgari ücrete ara zam bir ihtiyaçtan doğdu. 2016 yılına kadar yılda 2 defa belirleniyordu. Yılbaşında alınan kararla yılın 2. altı ayında miktar belirtiliyordu. Şu anda olağanüstü bir dönemden geçiyoruz. Pandemiden yeni çıktık ve bu tam olarak bitmiş öte yandan bir savaş durumu söz konusu bununla beraber enerji krizi yaşanıyor.

Enflasyonist ortam bütün dünya şu anda var. Asgari ücret bir güncelleme ihtiyacı oldu. Burada asgari ücrete yapılan yüzde 30 zam önemli bir oran. Hem 6 aylık enflasyon düşünülmüş hem de yıllık enflasyona tamamlama düşünülmüş. Asgari ücretteki kümülatif artışı bakıldığı zaman yüzde 95'li bir artış söz konusu.

Bizim tahminlerimizde 5 bin 500 ila 5 bin 700 lira civarındaydı. Burada vergi alınmayan asgari ücretin devam ediyor olması çok önemli. Burada 676 liralık bir avantaj vardı iş verene bu avantajda 845 'TL'ye kadar çıktı. Bunun dışında her asgari ücretli için 100 liralık bir destek var. Burada hem hükümet hem de iş veren taşın altına elini koymuş durumda.

Asgari ücret bir gösterge rakamıdır. Birçok ödemenin ödeneğin borçlanmanın göstergesidir. Burada asgari ücretin brütünün 6 bin 471 liraya çıkmış olması demek birçok ödemeyi değiştiriyor. İşsizlik maaşı brüt asgari ücretin yüzde 40'ı kadar oluyor en düşüğü en yükseği de yüzde 80'den fazla olamıyor.

Şu anda işsizlik maaşı alanların maaşı yarından sonra 5 bin liraya çıkmayacak. Böyle bir beklenti var ama bundan sonra işsiz kalanlar yeni asgari ücretten hesaplanacak. Bunun yanında sosyal ödemelerin gelir kriteri var. Burada eve giren gelir asgari ücrete göre belirlendiği için bu kriterler yükselmiş oldu. Dolayısıyla daha çok insan sosyal ödemelerden faydalanacak. 65 yaş aylığı, engelli aylığı, bakım ücreti gibi bunlar da değişecek.

Özel sektörde ise asgari ücret arttığı için çalışanlar 1 Ağustos'ta 5 bin 500 liradan aşağı maaş almayacak. Kademli olarak aynı şirkette çalışan bütün çalışanların da yukarı doğru çıkacağını düşünüyorum. Üretenler kendilerini zam yaparak korudu, burada sabit gelirlinin korunması lazım. Özel sektörün kazancını çalışan ile paylaşması lazım.

İŞTE KALEM KALEM YENİ MAAŞLAR

■ İŞSİZLİK MAAŞI: Halen işsizlik maaşı en az bin 986, en çok 3 bin 972 lira.

Bu maaş yeni asgari ücretle en az 2 bin 588, en çok 5 bin 176 liraya çıkacak.

Damga vergisi kesilmiş olarak işçinin eline en az 2 bin 568, en çok 5 bin 137 lira geçecek.

■ STAJYER ÜCRETİ: Staj yapan gençlere net asgari ücretin yüzde 30'undan az ücret ödenemiyor.

En düşük ücret bin 276 liraydı. Bu tutar bin 650 liraya yükseldi.

■ TAZMİNATLAR: En düşük ihbar ve kıdem tazminatı da arttı.

İşten çıkartılan asgari ücretlinin kıdem tazminatı çalıştığı her yıl için 5 bin 4 liradan hesaplanıyordu.

Bu tutar 6 bin 471 liraya çıktı.

■ İŞ GÖREMEZLİK ÖDENEĞİ: Asgari ücretliler doğum izninde 12 bin 454 lira iş göremezlik ödeneği alıyor.

Bu tutar da yeni asgari ücretle 16 bin 105 lira 60 kuruşu bulacak.

■ YARI ZAMANLI ÇALIŞMA ÖDENEĞİ: Doğum izni sonrası isteyen anneler birinci çocuk için 60, ikinci çocukta 120 ve üçüncü çocukta 180 gün süreyle yarım çalışma yapabiliyor.

Anneler işverenden yarım maaş alırken, İŞKUR da çalışılmayan sürenin ücretini brüt asgari ücret üzerinden ödüyor.

Bu ödemeden damga vergisi kesiliyor.

İŞKUR, birinci doğumda 4 bin 966, ikinci doğumda 9 bin 932, üçüncü doğumda 14 bin 898 lira yarı zamanlı çalışma ödeneği veriyor. İŞKUR'un ödeyeceği tutar, asgari ücretteki artışla ilk doğumda 6 bin 421 lira 89 kuruşa, ikincide 12 bin 843 lira 78 kuruşa, üçüncüde 19 bin 265 lira 67 kuruşa ulaştı.

■ RAPOR PARASI: Asgari ücretlilerin rapor paraları da arttı. Halen günlük ödeme ayakta tedavide 111,20, yatarak tedavide 83,40 lira olarak uygulanıyor.

■ SOSYAL YARDIMLAR KOLAYLAŞTI: 65 yaş, engelli ve evde bakım aylığı gibi sosyal yardımlardan yararlanmak kolaylaştı. Bu yardımları almak için aranan hane içindeki kişi başı gelir sınırı yükseldi.

Engelli aylığından yararlanmak için hane içinde kişi başı gelir sınırı bin 417 liradan bin 833 liraya ulaştı. Evde bakım aylığından yararlanmak için de kişi başı gelir sınırı 2 bin 835 liradan 3 bin 666 liraya çıktı.

Hak sahibi ile eşinin gelirine bakılan 65 yaş aylığı için kişi başı gelir sınırı ise bin 833 lira oldu. Bu aylıkların tutarları da Temmuz'da memur maaş katsayısındaki artışla yükselecek.

Bunun için 4 Temmuz'da ortaya çıkacak zam oranı bekleniyor.

■ BORÇLANMA TUTARLARI: Asgari ücretteki artışla en düşük ve en yüksek borçlanma tutarları da değişti.

1 aylık borçlanma için en düşük tutar brüt asgari ücretin yüzde 32'si. En yüksek ise bunun 7.5 katı. 1 aylık borçlanma için ödenecek en az tutar bin 601 liradan 2 bin 70 liraya ulaştı.

■ GENEL SAĞLIK SİGORTASI PRİMİ: Aylık 150,12 liraya aile boyu sağlık imkanı sunan Genel Sağlık Sigortası primi de 194,13 liraya çıktı. Hane içinde kişi başı geliri 2 bin 157 liranın altında olanların primini devlet ödeyecek.

Bu sınır bin 668 liraydı.