EYT'DE SON DURUM: EYT kapsamı ve şartlar nasıl olacak? Bakan Bilgin'den EYT açıklaması: Meclis'e ne zaman gelecek?

Emeklilikte Yaşa Takılanlar (EYT) düzenlemesinde son viraja girildi. Prim gününü doldurup yaş şartını bekleyen EYT'liler heyecan içine emekli olmayı bekliyor. Hükümet EYT çalışmalarını titizlikle yürütürken, aralık ayına girmemiz ile birlikte gözler düzenlemenin Meclis'e geleceği tarihe çevrildi. Peki, EYT kapsamı ve şartlar nasıl olacak? Meclis'e ne zaman gelecek? EYT'de son durum nedir? İşte konu hakkında son gelişmeler...

TİSK'TEN EYT AÇIKLAMASI

Emeklilikte Yaşa Takılanlar konusunun bu ay TBMM'ye geleceğini açıklayan TİSK Başkanı Özgür Burak Akkol, "Emekli ile emekli olmayanlar arasındaki SGK prim farkı karşılancak. Bakan bize müjdeyi verdi. Yüzde 80'in üzerinde çalışan işe devam etmek istiyor. İşverenlere ilave maliyet olmadan istihdam ilişkisi devam edecek." dedi.

TİSK Başkanı Akkol, EYT'lilerin kıdem tazminatı için işverenlere Kredi Garanti Fonu'ndan uygun kredi müjdesinin Bakan Bilgin tarafından verildiğini açıkladı.

EYT MECLİS'E NE ZAMAN GELECEK?

Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanı Vedat Bilgin, EYT düzenlemesine ilişkin önemli açıklamalarda bulundu. EYT konusunda epey mesafe aldıklarını belirten Bakan Bilgin, çalışmayı aralık ayında Meclis'e intikal ettireceklerini söyledi.

Meclis takvimine göre 5-16 Aralık tarihleri arasında bütçe görüşmeleri yapılacak. Bu tarihler arasında yasa teklifinin gündeme alınması beklenmiyor, ancak 16 Aralık sonrası Meclis'e gelmesi ve ocak ayı başında düzenlemenin yasalaşması bekleniyor.

EYT KAPSAMI VE ŞARTLARI NASIL OLACAK?

Emeklilik sisteminde prim gün sayısı, yıl ve yaş olmak üzere üç kriterin olduğunu anımsatan Bilgin, şunları söyledi:

* Diğer iki şartı doldurup yaşı bekleyenler var. 'Hiç yaş şartı olmasaydı bugün kaç kişi emekli olabilir' diye baktık. Bunların sayısı aydan aya değişiyor. Haziran rakamları 1,5 milyonun biraz üzerindeydi. Yarın bu sayı 1,6 milyon, 1,7 milyon veya aralık sonu itibarıyla da tahmin ediyorum Meclis'ten kanun çıkarken bakılacak 2 milyon civarında olabilir veya değişebilir.

* Biz bunları dikkate alan bir çalışma yapıyoruz. Yani şu an iki şartı doldurup emekli olabileceklerin sayısı 1,6 milyon civarında. Yarın biraz daha artabilir. Biz onlarla ilgili bir düzenleme yapıyoruz.

* Yaş şartı hiç olmasaydı emekli olabileceklerden bahsediyorum. Yoksa ne bileyim, 40'lı yaşlarda olanlar var. Onların büyük bir çoğunluğunun, bu bahsettiğim sayının dışında kalanların özellikleri prim gün ve yıl sayılarındaki eksikliktir.

* O iki şartta bir değişiklik yapmıyoruz. Süreç devam ediyor. Düzenlemenin kapsamını çalışmamız bittikten sonra kamuoyuyla paylaşacağız.

"ZORUNLU EMEKLİLİK ŞARTINI ORTADAN KALDIRACAĞIZ"

Bakan Bilgin, 696 sayılı Kanun Hükmünde Kararname (KHK) ile kadroya geçirilen işçilerin "zorunlu emekli" edilmeleriyle ilgili çekincelerine ilişkin soruya "Bu düzenlemede o zorunlu emeklilik şartını ortadan kaldıracağız. Biliyorsunuz KHK ile kadroya geçen işçiler, 'Sen şu kadar çalıştın, artık emekli olursun.' denilerek zorla emekli ediliyorlar. Onu ortadan kaldıracağız. İsteğe bağlı olarak yasal sınırda çalışabilecekleri süre kadar çalışabilecekler." yanıtını verdi.

EYT'LİYE YARGITAY DESTEĞİ GELDİ

Takvim Gazetesi Ekonomi Müdürü Faruk Erdem'in haberine göre, geçmişte sigortasız günleri için dava açacaklara Yargıtay'dan çok önemli bir destek geldi. Yargıtay Genel Kurulu bu konuda ispat için mahkemelerin de araştırma yapmasını istedi.

HERKES EMEKLİ OLACAK

Verilen bilgilere göre ilk etapta prim ve yılını tamamlamış 1.5 milyon EYT'li hemen emeklilik imkanına kavuşacak. Primi ve yılı henüz tamamlanmamış olanlar ise tamamladıkları tarihte emekli olacak. Böylece EYT'lilerin tamamı kademeli olarak zaman içinde emekli olabilecekler.

EKSİK PRİME BORÇLANMA HAKKI

EYT'lilerin eksik primlerini tamamlamaları için birçok borçlanma yöntemi bulunuyor. Erkekler askerlik, kadınlar doğum borçlanması yaparken Bağ-Kur'lular ise ihya ile eski günlerini kazanabiliyor. Bu arada geçmişte sigortası yapılmış primleri yatırılmayan, ya da hiç sigortası yapılmamış olanlar için ise hizmet tespit davası imkanı bulunuyor.

5 YILLIK SÜRE İŞLEMİYOR

Hizmet tespit davalarında 5 yıllık hak düşürücü süre bulunuyor. Bu sürenin dikkate alınmadığı haller ise sigorta yapılıp primlerin yatırılmadığı, ya da müfettiş incelemesi ile delillendirilen durumlar. Bunlara ilaveten bir de önce sigortasız çalıştırıldığı işyerinde daha sonra sigorta yapılan işçiler de 5 yıllık süreye bakmadan geriye doğru tescil davası açabiliyor.

DELİL KONUSUNDA MÜJDE
Hizmet tespit davalarında çalışılan dönemle ilgili deliller çok önem kazanıyor. Ancak bu güne kadar bu delilleri işçinin toplaması bekleniyordu. Bu da özellikle yıllar önceki çalışmalarda zor oluyordu. Yargıtay Genel Kurulu'nun verdiği son karar EYT yasasını bekleyen binlerce işçi için bir müjde oldu. Bir işçinin açtığı hizmet tespit davası ile ilgili dosyayı görüşen Yargıtay Genel Kurulu mahkemelerin bu davalarda delil araştırması yapması gerektiği hükmünü verdi.

Böylece mahkemeler sadece işçilerden gelecek delillerle değil kendi araştırmaları sonrasında elde edilen belgelerle hüküm kuracak. Söz konusu Yargıtay kararındaki o dikkat çekici ifadeler şöyle:

ÖZEL DUYARLILIK GÖSTERİN

"Sigortalılık başlangıç tarihi ve hizmet tespitine yönelik davaların kamu düzenini ilgilendirdiği ve bu sebeple özel bir duyarlılık ve özenle yürütülmesi icap eder. Yargıtay tarafından yerleşmiş içtihadı gereği olduğundan kamu düzenini ilgilendiren hizmet tespiti davalarında, hâkimin özel bir duyarlılık göstererek delilleri kendiliğinden toplaması ve sonucuna göre karar vermesi gerekir.

Kendiliğinden araştırma ilkesinin uygulandığı bu davalarda ispat yükü, bir tarafa yüklenemez.

Hizmet tespiti davalarının hedefi, hizmetlerin karşılığı olan sosyal güvenlik haklarının korunması olduğundan tespiti istenen dönemde kişinin sigortalı niteliği taşıyıp taşımadığı ile yapılan işin kanun çerçevesinde girip girmediği araştırılmalıdır.

Çalışma iddiasının gerçeğe uygunluğu, ancak bu koşullar varsa inceleme konusu yapılabilecektir.

Somut olaya ilişkin maddi ve hukukî olgulara göre, tanıkların davacının çalışmalarının kesintisiz devam ettiği yönündeki beyanları ortadadır.

Anılan kısa sürede belediyenin temizlik işlerinin durmasının hayatın olağan akışına aykırı olduğu, ihaleler arasında oluşan boşlukların ihale işlemlerinden kaynaklanan prosedür gereği olduğu, davalı belediyeye karşı aynı tarihlerdeki hizmetlerin tespitine yönelik açılan davalarda verilen kararların Yargıtay tarafından onandığı dikkate alındığında davacının uyuşmazlık konusu yapılan ve mahkemece tespitine karar verilen tarihler arasındaki sürede çalıştığının toplanan kanıtlarla ispatlandığı sonucuna varılmıştır. Hâl böyle olunca usul ve yasaya uygun direnme kararının onanması gerekmiştir."

TAZMİNAT YASAL HAKTIR

Son günlerde EYT ile emekli olacak sigortalıların kıdem tazminatları tartışma konusu yapılıyor. 1475 sayılı yasanın 14. maddesi çok açık.

Bu maddeye göre emeklilik için işyerinden kendi isteği ile ayrılan her sigortalı bir yılı doldurmuşsa kıdem tazminatını alır.

Bunu ertelenmesi, taksitlendirilmesi iki yıl sonra ödenmesi gibi uygulamalar tamamen yasaya aykırılık teşkil eder. Bu yüzden EYT ile emeklilik hakkı elde eden çalışanlar önce çıkışlarını alacak tazminatları ödenecek ve emeklilik işlemlerini başlatacak.

Yine aynı işyerinde çalışmak isterse yeniden sözleşme yapılıp Sosyal Güvenlik Destek Primi ödenerek kayıtlı olarak çalıştırılacak.