EYT'de erkekler için 25 yıllık çalışma süresi ön plana çıkıyor! 5000 ile 5975 gün arasındaki primi tamamlayanları yakından ilgilendiriyor!

Ekonomi gündeminde en çok yer alan ve son dakika gelişmelerin yakından takip edildiği Emeklilikte Yaşa Takılanlar (EYT) konusu ile ilgili bilgiler merak ediliyor. Emeklilik milyonlarca çalışanın hayali ve yaşa takılanlar için bir umut ışığı doğunca heyecan yarattı. 5000 ila 6000 günü tamamlayan herkes emekli olabilecek mi, primi dolan 950 bin kişi emeklilik hakkını elde edebilecek mi? Milyonlarca kişiyi yakından ilgilendiren EYT'de yaş ve prim kriteri üzerinde yoğun bir şekilde duruluyor. İşte detaylar!

YAŞ-PRİM KRİTERİ

EYT çözümü için özellikle 3 konu üzerinde duruluyor. İlk konu EYT'nin kapsamı olacak. EYT düzenlemesi, 9 Eylül 1999'dan önce sigortalı olanları ilgilendiriyor.

Çalışmalar kapsamında bu kesimin hangi şartları sağlamaları halinde emekli olacağı karara bağlanacak. Bir formül, kadınlarda 20, erkeklerde ise 25 yıllık sigortalılık süresini tamamlayanların yaş şartına bakılmadan emekli olması.

Diğer formül ise primini tamamlayanların yaşına bakmadan hak sahibi olması. Ya da iki şartın birden dikkate alınabileceği belirtiliyor.

Bu durumda işe giriş tarihine göre 5000 ile 5975 gün arasındaki primi tamamlayanlar ve erkekler için 25 yıl süresini (2021 yılına göre 1996 ve öncesinde sigortalı olanlar bu şartı tamamladı), kadınlar için 20 yıl süresini (1999 öncesi sigortalı olanlarda bu süre doldu) geçenler kapsama giriyor.

ÖRNEKLER MASADA

İkinci konu ise yaş olacak. Yaşı bekleyenlere emeklilik yolu açılırken belli bir yaş sınırının konulması üzerinde duruluyor. Ankara kulislerine göre, düzenleme 50 yaş üzerini kapsayabilecek.Çalışmalarda ele alınacak üçüncü konu ise maaş hesaplaması olacak. Çalışanın bugüne kadar ödediği primler üzerinden maaş bağlanacak.

Ancak yurt dışında görülen 'erken emekli olunan her yıl için yüzde 2 kesinti' gibi örneklerin bizde de uygulanıp uygulanmayacağı belirlenecek.

ÇALIŞMANIN ROTASI

1-Kapsam: Komisyonun ilk olarak ele aldığı konu kapsam olacak. Böylece öncelikle EYT yasasının kapsamı içine girecek sigortalıların tespiti sağlanacak. Böylece emeklilik hakkı kazanacakların sayısı da ortaya çıkacak. Bu sayının belirlenmesi ile birlikte maliyet hesapları daha kolay yapılabilecek.Ancak genel çerçeveye bakıldığında EYT'li grubu 9 Eylül 1999 öncesinde ilk kez sigortalı olarak çalışmaya başlamış, yıl ve prim şartını tamamlamasına rağmen yaş şartı getirildiği için emekli olamamış sigortalılar oluşturuyor.

Bu tarihten önce sigortalı olanlar için yaş dışında erkeklerde 25 kadınlarda ise 20 yıl sigortalılık süresi şartı var. bu sürede çalışıyor olmak ya da sigortalı olmak gerekmiyor. İlk sigorta olunun tarihten bu güne kadar erkekler için 25 kadınlar için ise 20 yılın geçmesi gerekiyor. Bu şarta bakıldığında 9 Eylül 1999 tarihi itibariyle kadınlar için 20 yıllık süre 2019 yılının 9 Eylül tarihinde dolmuş durumda.

Erkekler için ise 2021 yılına göre 1996 yılı ve öncesinde sigortalı olanlar için 25 yıl tamamlanmış durumda. Daha sonra sigortalı olanlar için de 25 yılın geçmesi gerekiyor. Ancak bu tarihten önce Emekli Sandığı'na girmiş ya da Bağ-Kur'lu olmuş EYT'liler de mevcut. Bütün bunlar ayrı ayrı değerlendirilerek kapsamlı bir çalışma yapılıyor.

2-Emeklilik şartı: Komisyonun ikinci konusu ise emekliliğin hangi şartlarda gerçekleşeceği. Burada birkaç formül üzerinde çalışmalar devam ediyor.Yılını ve primini doldurup yaş şartını yerine getirmeyi bekleyenlerin bu şarta bakılmadan emekli edilmeleri söz konusu olabilecek. Bu durumda işe giriş tarihine göre 5000 ile 5975 gün arasındaki primi tamamlayanlar ve erkekler için 25 yıllık süresi geçenler kapsamla giriyor.

Bunun yanında 3600 gün ile kısmi emeklilik formülü de bulunuyor. Ayrıca Almanya ve Finlandiya'da uygulanmış olan belli oranda kesinti ile maaş bağlanması da bir formül olarak duruyor.Bu arada Ankara kulislerinden gelen haberler arasında emeklilik için 50 ve üzeri yaş şartı getirilmesi de değerlendiriliyor.

3-Mali boyutu: Emeklilikte Yaşa Takılanlar'ın sayısı ile ilgili 5 milyon kişi gibi sayılar ortaya atılsa bile kesin bir rakam yok. Ancak çok homojen ve farklı kurumlardan sigortalıların olduğu bir yapısı olması dolayısıyla çok sayıda insanı ilgilendiriyor. Bu noktada kapsam belirlendiğinde sayı da ortaya çıkacak. Bu yönüyle kaç kişinin emekli olabileceği ve kaç lira maaş alacağı hesaplanarak konunun mali boyutu da ortaya çıkartılacak.

4-Kaynak konusu: Mali boyut ortaya çıktıktan sonra bu paranın bütçeleştirilmesi ve kaynağının da sağlanması ile ilgili de çalışma yapılacak.

5-Uygulama biçimi: Düzenleme yapılırken uygulama ile ilgili detaylar da ortaya çıkartılacak. Yani hak sahiplerinin belirlenmesi,onların müracaat şekilleri, bu müracaatların değerlendirilmesi gibi bürokratik konular da ortaya konulacak.

6-Taslak yazılması: Bütün çalışmalar tamamlandıktan ve alternatifler arasından birisi seçildikten sonra taslak hazırlanarak Meclis'e sevk edilecek. Ardından da yasalaşma ve yönetmeliklerle uygulanma süreci başlayacak.

STAJ GİRİŞİ OLANLAR

Staj dönemlerinde kısa vadeli sigorta kollarına prim ödeniyor. Bu süreçte uzun vadeli sigorta kollarına (malullük, yaşlılık ve ölüm sigortalarına) prim yatırılmadığından, staj tarihi emeklilik işlemlerinde sigorta başlangıcı olarak sayılmıyor. Emeklilik için yaşı bekleyen pek çok kişi de bu nedenle "Staj, çıraklık süreleri sigorta başlangıcı kabul edilsin. Borçlanma imkanı sağlansın, bu süreler emekliliğe sayılsın" çağrısı yapıyor.