Emeklilikte Yaşa Takılanlar (EYT) düzenlemesi komisyondan geçti. Salı günü Meclis Genel Kurulu'na gelecek.

Şartlar neler? EYT'linin maaşı ne kadar olacak? Sosyal Güvenlik Uzmanı Emin Yılmaz, A Haber canlı yayınında konu ile ilgili detayları anlattı. EYT ile ilgili merak edilenleri yanıtladı.

İşte o açıklamalardan satır başları;

Maaşlara baktığımız zaman emekli maaşları ile ilgili bizim 99 öncesi, 99-2008 arası ve 2008 sonrasında bir hesaplama üzerinden değerlendiriliyordu.

Dolayısıyla en düşük maaş SSK'lılar için 5.500 TL'ydi. En yükseği 33 bin TL. Yani siz çalışma hayatı içerisindeyken ne kadar prim ödediyseniz onun üzerinden orantılı olarak hesaplamaya göre bir maaş belirleniyor.

Maaşlarla ilgili şu an EYT'de ortalama olarak baktığınız zaman 5.811 TL Bağ-Kur'lular, SSK'lılar 7.800 lira civarı, Emekli Sandığı'nda da 12.389 lira civarında ortalama EYT maaşları söz konusu.

Üçünün ortalamasına baktığınız zaman da 8.733 TL gibi bir rakamı görebiliyoruz.

SGK'nın kendi içerisinde direk vatandaşın uygulamaya sunmuş olduğu bir program var. Bu program kamuyu aydınlatmak için sunuluyor. Buradaki rakamlar genelde reel. Yani sizin çalışma hayatınızda bulunan 99'dan önceki çalışmalarınızla ilgili, örnek veriyorum 90'daki sigorta primi esas kazanç onu 91'i, 92'yi günümüze kadar enflasyonla çarpılarak geliyor.

Diğer veriler de aynı yani 2000 ile 2008 arası Türkiye'nin gelişmede hızı 2008 sonrasında gelişme hızının yüzde 30'luk kısmı gibi çok farklı aktüeryal hesaplamalar var. Bunlar üzerinden ortalamalar alınıyor devamında da maaşları belirlenip genelde de SGK'nın o internette görülen ekranın birebir aynısı çıkıyor.

SGK kurum içerisinde bu programın ismi emektar o program üzerinden değerlendiriliyor ve maaşlar bağlanıyor.

YASA NE ZAMAN ÇIKACAK? NE ZAMAN MAAŞLAR YATACAK?

Geçtiğimiz hafta Plan Bütçe'de bunlar sunulmuştu. Kanun teklifi ile ilgili Salı günü Genel Kurul'a gelecek aynı gün içerisinde Genel Kurul'dan çıkacağını tahmin ediyoruz. Sonrasında süreç belli Sayın Cumhurbaşkanına gidecek, imzalanacak ve ertesi gün veya o hafta içerisinde Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe girecek.

Yürürlük tarihi itibariyle muhtemelen Şubat'ın 10'u veya 15'i diye düşünüyoruz. Arkada kalan iki haftalık süreçte de EYT'li kardeşlerimiz direk internet vasıtasıyla veya direk kuruma giderek veya formu doldurup iadeli taahhütlü posta yoluyla verdikleri takdirde de takip eden aydan itibaren yani Mart'ın 1'i itibariyle de maaş hesaplamaları maaşlar hesaplara ufak ufak yatmaya başlayacak.

GÖZLER SALI GÜNÜNE ÇEVRİLDİ

Meclis'te gündem yoğun olacak. Yeni haftada gözler EYT düzenlemesinde olacak. Teklifin Salı günü Genel Kurul'a gelmesi bekleniyor. Detayları A Haber muhabiri Ece Altuğ aktardı.

İşte o açıklamalardan satır başları;

AYNI GÜN YASALAŞMASI BEKLENİYOR

İlk viraj dönüldü diyebiliriz EYT düzenlemesinde. Meclis'te Plan Bütçe Komisyonu'nda kabul edildi. Sırada Genel Kurul aşaması olacak. Bunun için de gözler 7 Şubat Salı gününe çevrilmiş durumda.

Genel Kurul'da görüşmeleri olacak. Uzun hareketli bir mesai olmasını bekliyoruz ama aynı gün içinde bu düzenlemenin yasalaşacağını ifade etmiş AK Parti kurmayları. Dolayısıyla artık Salı günü yasalaşması bekleniyor EYT düzenlemesinin.

8 Eylül 1999 öncesi sigortalı olanları kapsayacak. Yaş şartı aranmayacak EYT'de. 2 milyon 250 bin kişi için ilk etapta emekli olma yolu açılacak.

İLK MAAŞ NE ZAMAN?

Yasalaştıktan hemen sonra da hak sahipleri başvurularını yapabilecekler. Ve bir sonraki ayda da maaşlarını alacaklar. Nisan ayında da ek bir para almaları gündemde. Aylıklarını Mart ayında almaları bekleniyor EYT'lilerin. Artık gözler düzenleme için 7 Şubat'ta Meclis'te olacak.

Aynı gün de yasalaşmasını bekliyoruz. Sonrasında ise Başkan Erdoğan'ın imzasına sunulacak ve Resmi Gazete'de yayımlanacak.

Yasa çıkınca kimler hemen başvuru yapacak? E-devletten başvuru olacak mı? EYT başvurusunda nelere dikkat etmek gerekir?

Emeklilikte Yaşa Takılanlar (EYT) ile ilgili düzenlemenin önümüzdeki hafta yasalaşması bekleniyor. Ardından başvuru işlemleri başlayacak. EYT'lilerin başvuru ile ilgili sorularının cevaplarını Takvim Gazetesi Ekonomi Müdürü Faruk Erdem yazdı...

1-KİMLER HEMEN BAŞVURU YAPABİLECEK?

8 Eylül 1999 öncesinde bir sosyal güvenlik kurumunda sigortalı olarak çalışmaya başlamış ve primi yatırılmış tüm vatandaşlar Emeklilikte Yaşa takılanlar (EYT) kapsamına giriyor.

Burada EYT'li olmak için tek şart 8 Eylül 1999 öncesinde sigortalı olup prim yatırmış olmak. Yasa çıktıktan sonra ilk etapta başvuru yapacaklar ise primini ve yılını tamamlamış olanlar. Yaş dışındaki şartları tamamlayanlar başvurup yaş şartı olmadan emekli olacaklar.

2-EYT HAKKI NASIL ANLAŞILIR?

e-devlet sistemi üzerinden çalışma hayatım bölümüne girerek sigorta bilgilerinize bakabilirsiniz. Eğer 8 Eylül 1999 öncesinde sigorta girişiniz yapılmış ve prim yatırılmışsa siz EYT'lisiniz. Artık şartları tamamlayıp emekli olmayı beklemelisiniz.

3-ŞARTLAR NELER?

Düzenlemenin Genel Kurul görüşmeleri sırasında bir değişiklik olmaz ise SSK'lılar için yıl şartı kadınlarda 20, erkeklerde ise 25 yıl olarak belirlendi.

Prim gün şartı ise işe giriş tarihine göre 5000 ile 5975 gün arasında değişiyor. Bununla ilgili tablodan herkes kendi prim gününü görebilir.

Yine Bağ-Kur ve Emekli Sandığı için de 7200 gün ve 9 bin gün şartlarını tamamlamış olanlar da bu grupta yer alıyor.

4-ŞARTLARI KARŞILAYAMAYANLAR NE YAPMALI?

EYT düzenlemesi bir süre sınırı getirmiyor. Dolayısıyla 8 Eylül 1999 öncesinde sigortalı olan herkes yasa kapsamında ve bir kazanılmış hak olarak yaşsız emekli olacak.

Primi eksik olanlar ya da yılı tamam olmayanlar bu süreleri bekleyecek ve primini dolduracak. Şartlar tamam olunca da yaşa bakılmadan emeklilik hakkına kavuşacak.

5-PRİMİ EKSİK OLANLAR NE YAPMALI?

Primleri eksik olanların bunları toplu ödeme imkanları bulunuyor. Ancak geçmişte çalışılmayan günleri toplu satın alma maalesef yok. Yasada belirlenen borçlanma yöntemleri ile bu primler tamamlanabiliyor.

KADINLARA 2160 GÜN PRİM

Erkekler askerlik sürelerini borçlanırken, kadınlar sigortadan sonraki doğumlarını borçlanarak üç çocuğa kadar 2160 gün prim kazanabiliyor.

Yine gurbetçiler borçlanma ile prim satın alabilirken, avukatlar ve doktorlar için de borçlanma imkanları bulunuyor. Yine çalışma imkanları olmayanlar primlerini isteğe bağlı sigorta ile aydan aya ödeyerek de tamamlayabiliyor.

6-FARKLI KURUMLARDA ÇALIŞMALARI OLANLARIN ŞARTLARI

Farklı kurumlarda çalışanlar için uygulanan bir kural var. Son 7 yıllık sigortalılık süresine bakılıyor. Burada son 7 yıla değil son 7 yıllık sigortalı olarak çalışılan süreye bakılıyor. Burada 3.5 yıl yani 1261 gün hangi kurumdaysa o kurumun şartları uygulanıyor. Yeni yasada bunu değiştiren bir düzenleme olmaz ise aynen uygulanacak. Fakat yeni yasada değişiklik öngörülürse ona uyulur.

7-YASA ÇIKTIĞI GÜN BAŞVURULAR BAŞLAYACAK MI?

Başvuru için yasanın Resmi Gazete'de yayımlanması gerekiyor. Ayrıca bunun için uygulama yönetmelikleri de çıkartılacaktır. Bunlara uygun şekilde bağlı bulunulan SGK müdürlüğüne başvuru yapılması gerekiyor.

Başvurularını Şubat ayı sonuna kadar yapanlar için maaş Mart ayında başlar. Mart ayında başvuranlar için ise maaş Nisan ayında başlar. Buna dikkat etmek gerekiyor.

8-E-DEVLET BAŞVURUSU OLACAK MI?

Bu konuda henüz netlik yok. ancak yoğunluk olmaması için bir altyapı çalışması yapıldı. Bu yüzden online başvuru imkanı da tanınacaktır. Yasa sonrası çıkartılacak yönetmeliklerle bu konu da netlik kazanacaktır.

9-BAŞVURU SIRASINDA DİKKAT EDİLMESİ GEREKENLER

Emeklilik için başvuru sırasında kişisel bilgilerin yer aldığı bir form dolduruluyor. Burada eksiksiz olarak bilgi vermek önemli.

Burada evli olanlar eş ve çocuklarının bilgilerini mutlaka doldurmalılar. Yine ilk maaşınızı almak istediğiniz banka ve şubesini de belirtmelisiniz.

10-ÇALIŞAN EYT'Lİ NE YAPMALI?

Çalışan EYT'lilerin başvuru için iki işlem yapmaları gerekiyor. Öncelikle e-devletten hak sahibi olduğuna dair bir yazı alarak işyerine getirilecek.

Bu anlamda bir istifa yazılacak ve çıkış işlemi yapılacak. Burada çıkış işleminin kod 8 ile yapılması önemli.

Emeklilik sebebiyle yapılacak bu çıkış işlemi EYT'liye tazminat hakkı da getirecektir. Çıkış işlemi sonrasında emeklilik başvurusu yapılacak.

11- KIDEM TAZMİNATI ÖDENECEK Mİ?

Çıkış işlemiyle birlikte kıdem tazminatı da hesaplanacak. Son işyerinde 1 yıl çalışılmışsa emeklilik için ayrılanlar tazminatı hak ediyor. Hükümet kıdem tazminatları için işverenlere kıdem tazminatı kredisi verecek. Ödemeler ise işçinin hesabına yapılacak.

12- EYT'LİLER ÇALIŞMA HAYATINA DÖNEBİLECEK Mİ?

Emekli olduktan sonra çalışmanın önünde yasal bir engel yok. Tek istisna kamuda çalışanlar için emekli maaşı geçici olarak durduruluyor.

O yüzden EYT'liler emeklilik işlemleri sonrasında kendi işyerlerinde ya da başka işyerlerinde çalışabilecek. Tekrar çalışanlar 10 gün içinde işe girdiklerinde Sosyal Güvenlik Destek Primi ödemelerinde işveren için 5 puanlık indirim yapılacak.

13-EMEKLİ OLDUĞUMU NASIL ANLARIM?

Emeklilik müracaatı yaptığınızda size bir tahsis numarası verilecek. Bu numara emekli olduğunuzu zaten gösterecek. Bu numara ile maaş takibi yapacaksınız. Maaşınızın takibini e-devlet üzerinden yapabilirsiniz.
Burada hem maaşınızı hem de ek ödemenizi rahatça görebilirsiniz.

14-MAAŞLAR NEREYE YATACAK?

İlk maaşınız başvuru sırasında sizin seçtiğiniz banka ve şubesine yatırılacak.

Daha sonra istediğiniz zaman bankanızı ve şubenizi e-devletten değiştirebilirsiniz. Özellikle promosyon kampanyalarını takip ederek avantajlı olan bankayı seçmeniz önemli.

15-EYT EMEKLİ MAAŞI HESAPLAMA

EYT kapsamında emekli olacakların maaşı üç dönem olarak hesaplanıyor.

2000 öncesi ayrı Aylık Bağlama Oranı (ABO) ve güncelleme rakamı ile hesaplanırken, 2000 ile 2008'in 10. ayına kadar bölüm ayrı ABO ve büyüme hızı ile hesaplanıyor. 2008'in 10. ayından sonraki dönem ise farklı ABO, büyüme hızının yüzde 3/0'u ve enflasyon rakamıyla hesaplanıyor.

Bu üç hesap birleştirilip emekli maaşı ortaya çıkartılıyor. Emekli maaşı güne göre değil kazanca göre belirleniyor.

Dolayısıyla emekli maaşının artması sizin çalışırken aldığınız brüt ücrete daha doğrusu SGK'ya bildirilen kazancınıza bağlı. Bu ne kadar yüksek olursa o kadar yüksek emekli maaşı alırsınız.

16-İKRAMİYE VE PROMOSYON ALINACAK MI?

Emeklilik maaşları Marttan itibaren ödenecek. Bu durumda Nisan ayının ikinci haftası ödenecek olan Ramazan Bayramı ikramiyesinden EYT'liler de yararlanacak.

Ayrıca ilk maaşlarını aldıktan sonra istedikleri banka ile promosyon sözleşmesi de yapacaklar.

Temmuz ayında ise yılın ikinci zammı ile birlikte emekli maaşlarında yeni bir artış da olacak.

17-ŞARTLAR DEĞİŞİR Mİ?

Şu anda EYT düzenlemesinde 8 Eylül 1999 öncesinde sigortalı olanların yaş şartı ortadan kaldırıldı. Her hangi bir yeni şart getirilmedi. Prim şartının SSK'da 5000 güne düşürülmesi Bağ-Kur'da esnetilmesi ve kısmi emeklilikte yaşın 50-55 olarak uygulanması gibi talepler var. Bu taleplerin yerine gelmesi için Genel Kurul'da önerge verilmesi ve yasada değişiklik yapılması gerekiyor.

HAERİN VİDEOSUNU İZLEMEK İÇİN TIKLAYIN