Emeklilik 1 ile 5 yıl öne çekiliyor! O günü kaçıranlar bin pişman! 47,48, 49, 50 yaşı tamamlayan herkese...

Emeklilik 1 ile 5 yıl öne çekiliyor. O günü kaçıranlar bin pişman. Sigortalılık süresi emeklilik için büyük önem taşıyor. Ülkemizde bir çalışanın emekli olabilmesi için üç şarta bakılıyor. Bu şartlar arasında sigorta giriş tarihi, prim ve yaş şartı yer alıyor. Tüm şartları yerine getirenlere SGK tarafından emeklilik aylığı bağlanıyor. Bazı şartları yerine getirenler erken emeklilik fırsatından yararlanabiliyor. İşte, erken emeklilik için aranan şartlar...

Yasalarımız emeklilik hesaplamalarında kadınlara öncelik sağlıyor. Erkeklerde bekleme süresi 25 yıl iken kadınlarda bu süre 20 yıla düşüyor. Yine kadınların prim ödeme gün sayıları ve yaş şartları da daha öncelikli olarak hesaplanıyor. Ancak bunların dışında yasalarımız kadınlara erken emeklilik yolunu açacak birçok avantaj da sunuyor.

Ancak bunların dışında yasalarımız kadınlara erken emeklilik yolunu açacak birçok avantaj da sunuyor. Bunlardan birisi de doğum borçlanması. Anneler bu sayede 3 çocuğa kadar borçlanarak prim kazanabiliyor. Özellikle 1 çocuk için 2 yıllık prim kazanılması ile 6 yıllık avantaj da elde ediliyor. Engelli çocuğu olanlarda ise yaş da erkene çekiliyor. annelerin erken emeklilik formüllerini Yeni Asır'dan Faruk Erdem köşesine taşıdı.

1. Kimler borçlanma yapabilir?

Hangi kurumdan olursa olsun bütün kadın çalışanlar, yani SSK'lı olanlar, kendi işini yapan Bağ- Kur'lular ve memur olan anneler doğum borçlanması yapabiliyor. İsteğe bağlı sigorta ödeyerek Bağ- Kur'lu olanların da doğum borçlanması imkanı var. Ancak borçlanma yapabilmek için doğumların ilk sigortalı olunan tarihten sonra gerçekleşmesi gerekiyor. Yani sigorta olmadan önce dünyaya gelen çocuklar için böyle bir borçlanma imkanı tanınmıyor. Ayrıca çocuğun sağ olması gerekiyor. Doğduktan sonra bir müddet yaşayan çocuklar için yaşadığı süre kadar borçlanma yapılabiliyor.

2. Staj sonrası süre borçlanılabilir mi?

Normal şartlarda emeklilik hesabında staj başlangıcı ve stajda geçen süreler dikkate alınmıyor. Ama doğum borçlanmasında farklı bir uygulama bulunuyor. Anneler eğer staj başladığı tarihten sonra doğum yapmışlarsa bu doğumları 3 çocuğa kadar borçlanarak 2 bin 160 gün kazanıyor.

3. Hangi süreleri kapsıyor, ne kadar süre için yapılıyor?

Her çocuk için 720 gün, yani 2 yıl prim kazanılıyor. Çocuğun doğumundan sonraki 2 yıl içinde çalışılmayan süreler borçlanma ile kapatılabiliyor ve primler emeklilik hesabında kullanılıyor. Borçlanma yapılması için o sürelerde çalışılmaması, yani primlerinin ödenmemiş olması gerekiyor. Eğer doğumdan sonra çalışmaya başladıysanız, o süreleri borçlanamazsınız.

4. Anneye hangi avantajları sağlıyor?

Kadınlar doğum sonrası çalışmadıkları günlerin primlerini toplu olarak hizmet süresine ekletebiliyor. Böylece 3 çocuğu olan bir anne 6 yıllık, yani 2160 günlük primi çalışmadan ödeyip emeklilik hesabında kullanabiliyor.

5. Emeklilik öne alınıyor mu?

Yılını ve yaşını doldurmuş bir anne primi eksikse bu süreleri çalışarak tamamlar. Örneğin; 2160 gün primi eksikse ve 3 doğumu varsa 6 yıl çalışıp prim ödemesi gerekir. Ancak doğum borçlanması sayesinde 6 yıllık primi toptan öder ve 6 yıl beklemeden emekli olabilir. Onun dışında doğum borçlanması işe giriş tarihini ya da yaş şartını geri çekmez.

6. Ne zaman yapılmalı?

Emeklilik yaşının dolmasına kısa süre kala yapılması daha yerinde olur. Çünkü bu tarihe kadar çalışıp prim tamamlanabilir. Ancak her yıl ödeme tutarı artıyor, daha az para ödemek istiyorsanız bugünkü şartlardan da ödeme yapabilirsiniz.

7. Daha az süre borçlanma imkanı var mı?

Evet. 2 yıllık boşluğunuz olsa bile eğer daha az prim gününe ihtiyacınız varsa o kadar borçlanabilirsiniz. 1 çocuk için 720 gün, üst sınırı gösteriyor. İsteyenler 30 gün de borçlanabilir.

8. Ne kadar ödeniyor?

Doğum borçlanmasında en düşük ve en yüksek tutarlar brüt asgari ücret üzerinden hesaplanıyor. En az tutar aylık olarak brüt asgari ücretin yüzde 32'si kadar oluyor. Bu da şu an için aylık 2 bin 70 lira 72 kuruş. Günlük en düşük prim 69,02 lira olurken, 2 yıllık doğum borçlanmasına en az 49 bin 697 lira ödeniyor. Üst limit ise bunların 7.5 katı.

9. Evlat edinen de yapabilir mi?

2 yaşını doldurmamış çocuğu evlat edinen kadın sigortalılar da doğum borçlanması yapabilir. Ayrıca evlat edinilen çocuğu doğuran annenin de doğum borçlanması yapma hakkı bulunmaktadır. Evlat edinilen çocuğu doğuran anne doğumdan evlatlık verildiği süreye kadar olan geçen 2 yılı borçlanabilir. Evlat edinen anne ise çocuğu evlat edindiği tarihten doğumdan sonraki 2 yıllık sürenin dolduğu tarihe kadar olan süreyi borçlanabilir.

10. Engelli çocuğu olana emeklilik imkanı var mı?

Ülkemizde engelli çocuğu olanlara erken emeklilik imkanı var. 1 Ekim 2008 sonrası çalışılan her 4 yıla 1 yıl prim ekleniyor, emeklilik yaşı da 1 yıl düşüyor.

Kadınlar için olduğu gibi erkekler için de erken emekli olma imkanı bulunuyor. Askerlik borçlanması ile emeklilik tarihini öne çekmek mümkün.

Askerlik Borçlanması için er, erbaş ya da yedek subay olarak geçirdikleri süreleri askerlik şubeleri ya da Kuvvet Komutanlıkları üzerinden belgelendiren vatandaşlar, bu şekilde askerde geçirdiği günleri fiili hizmet süresine aktarabiliyor. Askerlik borçlanması sayesinde emeklilik süreci de bir nebze de olsa geriye alınabiliyor.

ASKERLİK BORÇLANMASI NASIL YAPILIR?

- Erkekler, er ve erbaş olarak ya da yedek subay okulunda geçen sürelerini emeklilik için borçlanabiliyorlar.

- Askerlik borçlanması en fazla askerlik süresi kadar yapılabiliyor.

- Askerlik borçlanması, emeklilik için gerekli olan prim gün sayısını artırır. Örneğin, emeklilik için gerekli yaş ve prim ödeme gün sayısını yerine getiren erkek çalışanların, çalıştığı süre emekliliğine yetmiyorsa, askerlik borçlanması yaparak bu süreyi tamamlayabilir.

- Emekli olmasına bir yıl kalan bir çalışan, bu süreyi çalışarak geçirmek yerine askerlik süresini borçlanabilir.

- Askerlik borçlanması çalışmaya başlamadan öncesi için de yapılabilir. Şöyle ki; ilk sigortalı girişi 2000 yılında olan biri, askerliğini 1999 yılında yapmışsa, askerliğini borçlanması halinde, emeklilik yaşını da erkene çekebilir. Eğer bir yıllık borçlanma yapılırsa, emeklilik yaşını da bir yaş önceye çeker ve 60 yaşında emekli olunacaksa 59 yaşında emekli olmaya hak kazanır. Askerlik öncesi sigortalı olanlar ise bu haktan yararlanamıyor.

- Askerlik borçlanması asgari ücrete göre belirleniyor ve her yıl asgari ücretteki değişikliğe göre borçlanma miktarı da artıyor. Borçlanma karşılığında ödenecek en düşük tutar asgari ücretin yüzde 32'si, en yüksek tutar da asgari ücretin yüzde 32'sinin 7,5 katıdır.

- Askerlik borçlanmasından yararlanabilmek için kişinin askerde olduğu süre içinde işvereni tarafından sosyal güvenlik kurumuna prim ödenmemesi gerekir. Eğer askerlik süresi içinde prim ödenmişse, ödenen bu primler sosyal güvenlik kurumu tarafından iptal edilir.

Askerlik borçlanması başvurusu için Sosyal Güvenlik Kurumu'na (SGK) askerlik terhis belgesi ile başvurulması gerekmektedir. Öncelikle mükelleflerin, askerlik borçlanması formunu askerlik şubesi aracılığıyla doldurması gerekiyor.

Formda, hangi tarihler arasında askerlik yapıldığı ve askerlikten sayılmayan günlerle ilgili bilgeler yer almalıdır. Askerlik sürelerini belirleyen bu formlar askerlik şubesi tarafından onaylanır.

Onaylanan belgeler ise çalışanların en son çalıştıkları işyerinin bağlı bulunduğu SGK müdürlüklerine sunulur. Belgelerin teslim edilmesi ile birlikte, borçlanma için süreç başlar.