Emeklilere çifte maaş! Aylıkta kesinti olmayacak | TES ilk kez Berat Albayrak gündeme getirmişti

ORTA Vadeli Program'ın önemli ayaklarından birini emeklilikte ek gelir yaratacak, çalışma dönemindeki yaşam standardının korunmasını sağlayacak Tamamlayıcı Emeklilik Sistemi (TES) oluşturuyor. Otomatik katılım sisteminin işverenin de katkısıyla ikinci basamak emeklilik sistemine dönüşeceği TES kurulacak.

İşverenin mevcut yükünü arttırmayan katkı formülü ortaya konulurken, tamamlayıcı emeklilikte az maaş alandan az, yüksek olandan daha fazla kesinti yapılması öngörülüyor. Çalışanların sistemden emeklilikleri geldiğinde çıkması, kademeli çıkış hakkı da seçenekler arasında bulunuyor.

DÜNYADA 3 SİSTEM UYGULANIYOR

Dünyada "kamu, işyeri bazlı ve gönüllü" emeklilik olmak üzere üç ayrı sistem uygulanıyor. Tamamlayıcı emeklilik bazı ülkelerde zorunlu olmakla birlikte gönüllü, mesleki, sektörel olarak değişiyor. Türkiye'de kamu emeklilik ve üçüncü basamakta yer alan BES uygulanıyor.

TES ikinci basamak emeklilik sistemi olarak kurgulanıyor. Yeni sistemle hem çalışan hem işverenin katıldığı, devletin desteklediği işyeri bazlı emeklilik sistemi güçlendirilecek.

TES sistemi gelecek yıl yürürlüğe konacak. Sistem ek emeklilik gelirinin oluşmasını, hane halkı tasarruflarının artırılmasını sağlayacak.

Çalışan, işveren, devlet tarafından çalışanın bireysel hesabına yapılacak nakdi kaktılar emeklilik yatırım fonlarında yatırıma yönlendirilecek. Bu fonların seçimi, birimin fonlar arasında dağılımına ise çalışan karar verebilecek. Birikimler emeklilik yatırım fonları aracılığıyla değerlendirilecek. Çalışan fon seçimini kendisi yapacak, reel getiri buna göre oluşacak.

KIDEM TAZMİNATI KORUNACAK

Kıdem tazminatına tabi geçmiş döneme ilişkin tüm haklar saklı kalacak. İşveren, işçi, devlet katkısının yüzde kaç olacağı, giriş çıkış, yaş koşulları yasada netleştirilecek. Çalışan bir yıldan az çalıştığı işyerinden ayrılırsa sadece çalışanın katkısı bireysel fon hesabında kalacak.

Bir yıldan uzun süreli çalışılan işyerinden istifa durumunda fon hesabına yatırılan primler hesapta kalacak, fonlar nemalanmaya devam edecek.

Tamamlayıcı emeklilikte yaşın 60 olması ön plana çıkıyor. Çalışan emeklilik yaşı geldiğinde Sosyal Güvenlik Kurumu'ndan emekli olacak ayrıca 60 yaşına geldiğinde TES kapsamında ikinci emekli aylığını alacak.

İki emekli aylığı da herhangi bir kesinti, oransal azalma olmadan alınabilecek. On yıl çalışana da 25 yıl çalışana da 60 yaşını doldurduğunda fon hesabındaki prime göre edeme yapılacak.

İŞTEN AYRILMA DURUMUNDA

İşçi eğer bir yıldan az çalıştığı işinden istifa ederse yalnızca çalışan katkısı bireysel fon hesabında kalacak. Bir yıldan uzun süreli çalışılan işlerden istifa yoluyla ayrılma durumunda bireysel fon hesabına ödenen primler hiçbir işleme tabi tutulmadan kayıpsız şekilde hesapta yer almaya ve fonlarda nemalanmaya devam edecek. Çalışan, sistemden çıkış şartlarına bağlı olarak kısmi çıkış veya emeklilik yaşında bunu alabilecek.

ŞİMŞEK: İŞVEREN DE DESTEK OLACAK

Hazine ve Maliye Bakanı Mehmet Şimşek, işverenlerin de katkısının olduğu yeni bir BES modeli öngördüklerini belirterek, "Amaç, tasarrufları, sistemde kalış sürelerini ve tabii ki fon tutarını artırmak. Bu önemli, çünkü bunu yapabilirsek kamu tasarruflarını artıracağız. Bir taraftan da çalışanlarımızı uzun vadede, refahları için tasarrufa teşvik edeceğiz, yönlendireceğiz. Bu yeni modelle amaç, hem sistemdeki fon tutarını hem de sisteme girenlerin oradaki kalış sürelerini artırmak ve işverenlerin de desteğinin olacağı bir model kurmak" dedi.

BERAT ALBAYRAK GÜNDEME GETİRMİŞTİ

Tamamlayıcı emeklilik ilk defa Berat Albayrak'ın Hazine ve Maliye Bakanlığı döneminde 2019 yılında gündeme gelmişti. Yeni Ekonomi Programı'nda yer alan tamamlayıcı emeklilik sisteminin 100 milyar liralık büyüklük sağlaması öngörülmüştü.

Programda sisteme ilişkin, "Ekonominin uluslararası sermaye hareketlerindeki oynaklığa dayalı kırılganlığı azalacak, reel sektörü TL cinsinden ucuz ve uzun vadeli kaynak sağlayacak bir tamamlayıcı emeklilik sistemi sosyal tarafların mutabakatı ile kurulacak. Sermaye piyasalarını derinleştirecek kapsamlı bir reform paketi devreye sokulacak" denilmişti.