Borsada manipülasyona karşı yeni adım: SPK yatırım fonlarına sınır getirdi

Sermaye Piyasası Kurulu (SPK), yatırım fonlarına ilişkin piyasanın beklediği düzenlemeleri yayımladı.

Yatırım Fonlarına İlişkin Rehber'de yapılan değişikliklerle fon piyasasında şeffaflığın artırılması, birden fazla fonun birleşerek sığ hisselerde suni fiyat hareketleri oluşturmasının önüne geçilmesi ve küçük yatırımcıların büyük pay devirlerinden önceden haberdar edilerek pozisyonlarını koruyabilmesi amaçlanıyor.

Yeni düzenlemenin dikkat çeken başlıklarından biri de serbest fonların hisse senetlerinde oluşturabileceği yoğunlaşma riskine getirilen sınırlar oldu.

Yeni sistemde serbest fonların bir şirketin fiili dolaşımdaki hisselerinden alabileceği miktar, doğrudan şirketin halka açıklık oranına bağlandı.

TEK HİSSEYE YIĞILMAYA SINIR

Buna göre fiili dolaşım oranı yüzde 25'in altında olan şirketlerde serbest fon, dolaşımdaki payların en fazla yüzde 8'ine yatırım yapabilecek.

Fiili dolaşım oranı yüzde 25 ile yüzde 50 arasında olan şirketlerde bu oran yüzde 6, yüzde 50 ile yüzde 75 arasında olan şirketlerde yüzde 4, yüzde 75'in üzerinde olan şirketlerde ise yüzde 2 olacak.

Aynı portföy yönetim şirketinin yönettiği tüm serbest fonların toplamı açısından ise bu oranlar iki katına çıkacak.

Böylece halka açıklığı düşük olan bir şirkette dahi serbest fonların dolaşımdaki hisselerin önemli bir bölümünü toplamasının önüne geçilmesi hedefleniyor.

Serbest fonun portföyünde yüzde 5'i aşan pozisyonların toplamı fon portföy değerinin yüzde 20'sini geçemeyecek. Aynı gruba ait sermaye piyasası araçlarının toplamı için de yüzde 20 sınırı getirildi.

Daha önce bir serbest fonun portföyünün çok büyük bölümünü tek bir hisseye yönlendirmesinin önünde bu şekilde oransal bir sınır bulunmuyordu.

UYUM İÇİN TAKVİM BELİRLENDİ

Portföy yönetim şirketlerinin (PYŞ) yönettiği aylık ortalama kolektif portföy büyüklüğünün yüzde 50'sinden fazlasının serbest fonlardan oluşması halinde şirketin çıkarılmış sermayesini yüzde 10 oranında nakit artırması için SPK'ya başvurması zorunlu olacak.

Bir portföy yöneticisi, serbest fonlar dahil en fazla 7 fonun portföy yönetiminde görevlendirilebilecek. Girişim sermayesi yatırım fonları ve gayrimenkul yatırım fonları bu hesabın dışında tutulacak.

1 Ocak 2029'dan itibaren bir portföy yöneticisi en fazla 10 fon, 1 Ocak 2031'den itibaren ise en fazla 7 fon yönetebilecek.

SPK'nın yeni düzenlemesiyle PYŞ'lerin asgari başlangıç sermayesi, sahip oldukları faaliyet yetkilerine göre 250 milyon lira ile 500 milyon lira arasında belirlendi.

TEFAS'ta işlem görmeyen serbest fonlar için yatırımcı alt sınırı da 50'ye çıkarıldı.

BÜYÜK PAY DEVİRLERİNE YENİ KURAL

SPK'nın düzenlemesiyle borsa dışındaki bazı büyük pay devirlerine ilişkin de yeni kurallar getirildi.

Buna göre herhangi bir 12 aylık dönemde fiili dolaşımdaki pay oranı yüzde 50'nin üzerindeki ortaklıklar için ortaklık sermayesini temsil eden payların veya oy haklarının yüzde 2'sinden fazlası, fiili dolaşımdaki pay oranı yüzde 50 ve bunun altında olan ortaklıklar için ise yüzde 4'ünden fazlası belirli yöntemlerle borsa dışında satılamayacak.

Özel emir, BİAŞ Toptan Satışlar Pazarı veya virman/devir yöntemleriyle yapılan satışlar da bu kapsamda değerlendirilecek.

Belirlenen oranların üzerinde payların devredilmek istenmesi halinde devir öncesinde pay satış bilgi formu düzenlenecek ve Kurulun onayına sunulacak.

Kurul tarafından onaylı pay satış bilgi formu düzenlenmeden söz konusu devirler Borsa'da özel emre veya Toptan Satışlar Pazarı işlemlerine konu edilemeyecek, devredilemeyecek veya virman yapılamayacak.

Düzenlemeye ilişkin sorumluluğun payını devreden ortak ile devre aracılık eden yatırım kuruluşlarında olduğu belirtildi.

29 Ağustos 2026'dan önce Borsa dışında yapılan satışların ise herhangi bir 12 aylık dönem içerisinde yapılabilecek satış oranı hesaplamalarına dahil edilmeyeceği bildirildi.