The Economist analizinde dikkat çeken Türkiye detayı: ABD’nin rolü azalırsa Ankara’nın Orta Doğu’daki ağırlığı artabilir

İngiliz yayın organı The Economist, ABD'nin Orta Doğu'daki geleneksel rolünün zayıflamaya başladığına ilişkin dikkat çeken bir analiz yayımladı.

"When America walks away" başlıklı analizde, "On yıllardır Amerika Orta Doğu'da hegemonya kurdu. Bu sona ermek üzere" değerlendirmesine yer verildi.

The Economist, Washington'ın bölgeden tamamen çekilmesinin söz konusu olmadığını, ancak ABD'nin Orta Doğu'nun siyasi ve güvenlik düzenini şekillendiren başlıca dış güç olma konumundan geri adım atabileceğini iddia etti.

Analizde, ABD'nin bölgedeki etkisinin azalmasının ardından ortaya çıkabilecek güç boşluğunun ise başta Türkiye olmak üzere bölgesel aktörlerin ağırlığını artırabileceği belirtildi.

THE ECONOMIST: ABD ORTA DOĞU'DAKİ "MİMAR" ROLÜNDEN VAZGEÇEBİLİR

The Economist'in analizinde, Birinci Dünya Savaşı sonrasında büyük güçlerin bölgeyi şekillendirmesinden bu yana Orta Doğu'daki düzenin büyük ölçüde dış güçlerin müdahaleleriyle biçimlendirildiği ifade edildi.

ABD'nin de uzun yıllar boyunca savaşlar, gizli operasyonlar ve diplomatik girişimler aracılığıyla bölgede kendi tasarladığı düzeni oluşturmaya çalıştığı belirtildi.

Analizde, "Amerika'nın bölgeye kendi düzenini dayatma girişimleri artık sonuna geldi" değerlendirmesi yapıldı.

The Economist'e göre ABD, İngiltere, Fransa ve Rusya gibi bölgedeki varlığını sürdürecek ancak zaman zaman askeri güç kullanmasına rağmen "bölgenin mimarı" rolünü terk edecek.

Bu değişimin özellikle Washington'ın Orta Doğu'daki askeri varlığını yeniden değerlendirmesiyle bağlantılı olduğu kaydedildi.

WASHINGTON'IN GERİ ÇEKİLİŞİNİN İKİ İŞARETİ

Analizde, ABD'nin bölgedeki taahhütlerini azaltmaya başladığına işaret eden iki gelişme öne çıkarıldı.

Bunlardan ilkinin Yemen'deki Husiler olduğu belirtildi.

The Economist, ABD'nin Suudi Arabistan'ın Husilere yönelik saldırılarına katılmak yerine Husilerle kendi gemilerini korumaya yönelik görüşmeler gerçekleştirmesine dikkat çekti.

Analizde, "Bir süper güç, isyancı bir silahlı grupla anlaşma yaptığında herkes bunun ne anlama geldiğini anlar: Amerika, bölgedeki taahhütlerini azaltmak istiyor" ifadelerine yer verildi.

İkinci işaret olarak ise ABD'nin Orta Doğu'daki askeri varlığını azaltabileceği yönündeki beklenti gösterildi.

Analizde, ABD'nin bölgede barış döneminde yaklaşık 30 bin ila 40 bin askeri bulunduğu ve bunların 19 üste konuşlandığı belirtildi.

İnsansız hava araçları ve düşük maliyetli füzelerin Amerikan üslerinin savunmasızlığını ortaya çıkardığı ifade edilirken, Washington'ın askeri gücünü daha sınırlı sayıda noktada yoğunlaştırabileceği kaydedildi.

THE ECONOMIST'TEN TÜRKİYE VURGUSU: BÖLGESEL GÜÇLER ARASINDA ÖNE ÇIKIYOR

Analizin Türkiye açısından en dikkat çekici bölümünü ise Washington'ın geri çekilmesinin ardından oluşabilecek güç boşluğuna ilişkin değerlendirmeler oluşturdu.

The Economist, bu boşluğu doldurabilecek bölgesel ağırlığa sahip üç ülke bulunduğunu belirtti.

Bu ülkeler arasında Türkiye de gösterildi.

Analizde Türkiye'nin son dönemde Arap ülkeleriyle ilişkilerini güçlendirdiği ve bölgesel etkinliğini artırdığı ifade edildi.

The Economist, Türkiye'nin Suriye'deki yeni hükümetin başlıca destekçisi haline geldiğini belirterek Ankara'nın bölgedeki rolüne dikkat çekti.

Türkiye'nin Irak'la da ticaret yolları, su kaynakları ve bölgesel terörle mücadele gibi alanlarda işbirliği yaptığı aktarıldı.

Analizde ayrıca Türkiye'nin Pakistan ve Suudi Arabistan'la imzaladığı güvenlik anlaşmasına da dikkat çekildi.

"TÜRKİYE İDEOLOJİK DEĞİL, PRAGMATİK HAREKET EDİYOR"

The Economist, Türkiye'nin bölgedeki politik yaklaşımını da değerlendirdi.

Analizde Ankara'nın Müslüman Kardeşler'e destek vermesine rağmen "ideolojik olmaktan ziyade pragmatik" bir politika izlediği ifade edildi.

Türkiye'nin bölgesel ilişkilerinde ekonomik çıkarların da önemli bir yer tuttuğu belirtilirken, özellikle savunma sanayisi ve inşaat sektörünün yeni pazarlara ulaşma arayışına vurgu yapıldı.

Analizde Türkiye'nin farklı bölgesel aktörlerle geliştirdiği ilişkilerin, Washington'ın bölgedeki ağırlığının azalması halinde Ankara'nın hareket alanını genişletebileceği değerlendirmesine zemin oluşturduğu görüldü.

The Economist'in değerlendirmesinde Türkiye, bu yönüyle yalnızca askeri kapasitesiyle değil, diplomatik, ekonomik ve bölgesel bağlantılarıyla öne çıkan aktörlerden biri olarak ele alındı.

İRAN VE İSRAİL DE GÜÇ BOŞLUĞUNDA ETKİLİ AKTÖRLER OLARAK GÖSTERİLDİ

The Economist'in analizinde Türkiye'nin yanı sıra İran ve İsrail de bölgesel güç boşluğunu doldurma kapasitesine sahip ülkeler arasında gösterildi.

İran'ın savaş sonrasında Hürmüz Boğazı üzerinden ekonomik ve stratejik nüfuz oluşturmaya çalışabileceği, bölgedeki silahlı gruplarını yeniden güçlendirmeye yönelebileceği ve nükleer programını yeniden ilerletebileceği değerlendirmesi yapıldı.

İsrail ise bölgenin askeri ve istihbarat açısından en güçlü ülkesi olarak tanımlandı. Analizde İsrail'in 7 Ekim 2023 saldırılarının ardından kendisini sürekli tehdit altında gören bir güvenlik anlayışı geliştirdiği ve tehdit oluşturabilecek kapasitelere karşı soykırımsal saldırılar sürdürdüğü belirtildi.

The Economist, üç ülkenin aynı bölgede güç kazanmasının yeni rekabetleri de beraberinde getirebileceğine dikkat çekti.

Analizde, Türkiye ile İsrail'in Suriye'de karşı karşıya geldiği, İsrail ile İran arasında savaş nedeniyle çözülmemiş meseleler bulunduğu ve Türkiye ile İran'ın da tarihsel rekabet geçmişine sahip olduğu ifade edildi.

ABD'NİN YERİNİ ÇİN Mİ DOLDURACAK?

Analizde Washington'ın geri çekilmesinin ardından ortaya çıkabilecek boşluğu Çin'in doğrudan doldurmasının ise olası olmadığı değerlendirmesi yapıldı.

The Economist, Çin'in Körfez ülkelerinin en büyük müşterisi haline geldiğini ve Süveyş Kanalı'nın Çin mallarının Avrupa'ya ulaşmasında kritik önem taşıdığını belirtti.

Bu nedenle Çin'in ABD'nin Orta Doğu politikalarının ekonomik açıdan en büyük dış faydalanıcılarından biri haline geldiği ifade edildi.

Bununla birlikte Pekin'in ABD'nin bölgedeki rolünü üstlenmeye çalışmasının beklenmediği kaydedildi.

Analizde Çin'in, Amerika'nın Orta Doğu'daki hakimiyetinin maliyetini gördüğü ve trilyonlarca dolar ile binlerce can kaybına mal olan bu rolü devralmasının olası olmadığı belirtildi.

THE ECONOMIST: ASIL KAYBEDENLER ARAP ÜLKELERİ OLABİLİR

The Economist, ABD'nin bölgedeki ağırlığının azalması halinde Arap ülkelerinin önemli bir sınamayla karşı karşıya kalabileceğini yazdı.

Analizde Irak ve Suriye'nin iç savaşların ardından toparlanmaya çalıştığı, Mısır'ın ise ekonomik ve siyasi sorunlarla mücadele ettiği ifade edildi.

Körfez ülkelerinin ekonomik büyümeyi merkeze alan bir politika izlediği belirtilirken, bu ülkelerin güvenlik açısından hâlâ büyük ölçüde ABD'ye bağlı olduğu kaydedildi.

The Economist, Katar, Suudi Arabistan ve Birleşik Arap Emirlikleri arasındaki rekabetin de bölgesel istikrarsızlığı artırabileceğini belirtti.

Analizde, ABD'nin bölgeden çekilirken yapabileceği son katkılardan birinin Körfez ülkelerinin daha fazla işbirliği yapmasına yardımcı olmak olabileceği ifade edildi.

"ORTA DOĞU'NUN DÜZENİ ARTIK DIŞARIDAN DAYATILMAYACAK"

The Economist'in analizinde ABD'nin geri çekilmesinin Orta Doğu için yeni bir dönemin başlangıcı olabileceği belirtildi.

Analizde, büyük güçlerin bölgedeki etkisinin azalmasıyla birlikte Orta Doğu'nun kendi siyasi ve güvenlik düzenini oluşturmak zorunda kalabileceği ifade edildi.

The Economist, "Amerika'nın geri çekilmesi Araplara yeni bir fırsat sunabilir" değerlendirmesinde bulunurken, bölgedeki derin düşmanlıklar ve çözülememiş sorunlar nedeniyle yeni dönemin ciddi riskler de barındırdığına dikkat çekti.

Analizin sonunda, Orta Doğu'da geçmişten kalan "derin düşmanlıklar ve kapanmamış hesapların" bulunduğu belirtilerek bölgenin önümüzdeki dönemde bu sorunlarla kendi başına mücadele etmek zorunda kalabileceği değerlendirmesine yer verildi.