Nepal’de sel felaketinin dehşeti: Kurtarma ekipleri sınır bölgesine ulaştı, geriye yalnızca enkaz kaldı

Nepal'de çarşamba günü meydana gelen ve Himalayalar'daki nehir sistemlerini enkaz, kaya, buz ve çamurla dolduran sel felaketinin bilançosu ağırlaşıyor. Nepal ve Çin'in Tibet bölgesinde 630'dan fazla kişi hayatını kaybederken, yaklaşık 3 bin kişi hâlâ kayıp. Günlerce ulaşılamayan Nepal-Çin sınırındaki Gyirong bölgesine ulaşan kurtarma ekipleri ise karşılaştıkları manzarayı, geriye neredeyse hiçbir şeyin kalmadığı bir yıkım olarak anlattı. Nepal yönetimi, felaketin ardından yeniden inşa için 4 ila 5 milyar dolara ihtiyaç duyulabileceğini açıkladı.

Himalayalar'dan doğan nehirlerin taşmasıyla büyüyen sel ve heyelanlar, Nepal'in özellikle kuzeyindeki sınır bölgelerinde yerleşimleri, yolları, köprüleri ve enerji tesislerini sürükledi. Bir buzulun çökmesiyle tetiklendiği değerlendirilen felaketin ardından arama kurtarma ekipleri, ağır çamur, yıkılan ulaşım hatları ve dağlık arazinin yanı sıra tünellerde mahsur kalan kişilere ulaşmak için de mücadele ediyor.

KURTARMA EKİBİ FELAKET BÖLGESİNE ULAŞTI: "GÖZÜN ALABİLDİĞİ HER YERDE HARABELER VARDI"

Felaketin en ağır vurduğu bölgelerden biri olan Çin'in Tibet bölgesindeki Gyirong sınır geçiş kompleksine günler sonra ulaşılabildi.

Çin'den gönderilen 21 kişilik arama kurtarma ekibi ve bir kurtarma köpeği, yolların sel ve heyelanlar nedeniyle tamamen kullanılamaz hale gelmesi üzerine dağları ve vadileri aşarak bölgeye ilerledi. Ekipler, bazı noktalarda ormanlık alanlardan ve sarp kayalıklardan geçebilmek için halat kullandı.

Kurtarma görevlisi Zou Mingqi, bölgeye ulaşırken yaşadıkları zorluğu, "Yol yoktu. Her yer bakir ormanlarla ve sarp kayalıklarla kaplıydı" sözleriyle anlattı.

Ancak ekiplerin Gyirong'a ulaştıktan sonra karşılaştığı manzara çok daha ağırdı.

Zou Mingqi, sınır geçiş kompleksindeki yıkımı, "Gözün alabildiği her yerde harabelerden başka bir şey yoktu" sözleriyle tarif etti.

Güvenlik kameralarına yansıyan görüntüler de selin gücünü ortaya koydu. Çarşamba günü kaydedilen görüntülerde devasa su ve moloz kütlelerinin binaları önüne katarak sürüklediği, insanların ise sel sularından kaçmaya çalıştığı görüldü.

Yolların tamamen tahrip olması nedeniyle kurtarma ekipleri sınır kompleksine ancak cuma günü ulaşabildi.

SEL SULARI CESETLERİ HİNDİSTAN SINIRINA KADAR SÜRÜKLEDİ

Nepal'deki can kaybı 626'ya ulaştı. Nepal polisi 616 kişinin cansız bedenine ulaşıldığını bildirirken, diğer ölümler de farklı bölgelerde kayda geçti.

Felaketten en ağır etkilenen bölgelerin başında 233 kişinin hayatını kaybettiği Chitwan ve 158 kişinin yaşamını yitirdiği Nawalparasi East geliyor.

Himalayalar'dan doğan Bhotekoshi ve Trishuli nehirlerinin taşması Gorkha, Dhading ve Nuwakot bölgelerinde de büyük can kaybına yol açtı. Nehirlerin taşıdığı cesetlerin Hindistan sınırına kadar ulaştığı bildirildi.

Nepal genelinde 2 bin 400'den fazla kişinin kayıp olduğu belirtilirken, Nepal ve Çin'in Tibet bölgesindeki kayıplar birlikte değerlendirildiğinde sayı yaklaşık 3 bine ulaşıyor. Kayıplar arasında yüzlerce yabancı uyruklu kişi de bulunuyor.

Çin'in Tibet bölgesinde ise resmi Şinhua haber ajansına göre 7 kişi hayatını kaybetti, 554 kişi kayıp.

TÜNELLERDE MAHSUR KALANLAR İÇİN ZAMANA KARŞI MÜCADELE

Felaketin ardından Nepal ordusu ve kurtarma ekipleri operasyonlarını yoğunlaştırdı. Ancak bölgedeki yoğun çamur, helikopterlerin iniş ve kalkışını dahi zorlaştırıyor.

Nepal ordusu sözcüsü Raja Ram Basnet, Temure, Syabrubesi ve Mailung gibi bölgelerde kalın çamur tabakasının hava operasyonlarını güçleştirdiğini açıkladı.

Bölgede 14 kurtarma helikopteri görev yaparken, dış dünyayla bağlantısı kesilen kişiler helikopterlerle tahliye edilerek Bagmati eyaletindeki Battar Bazar'da bulunan askeri eğitim kampına götürülüyor.

Dağlık bölgelerdeki tüneller ise kurtarma çalışmalarının en büyük sorunlarından biri haline geldi. Çok sayıda kişinin tünellerde mahsur kaldığı belirtilirken, cuma sabahına kadar yalnızca dört kişinin kurtarılabildiği açıklandı.

Bir hidroelektrik santralindeki tünelden iki işçinin canlı çıkarıldığı anlar da görüntülendi. Kurtarma ekipleri, üzerleri çamurla kaplı iki işçiyi tünelden çıkararak sırtlarında helikoptere taşıdı.

Nepal ordusu, operasyonların ne kadar süreceğini öngörmenin zor olduğunu açıkladı.

BİNLERCE GÖREVLİ SAHADA, POLİSLERDEN DE HABER ALINAMIYOR

Nepal makamları arama kurtarma ve yardım çalışmalarını ülke genelinde sürdürüyor. Polis verilerine göre 4 bin 811 personel felaketten etkilenen bölgelerde görev yapıyor. Ayrıca 27 polisten hâlâ haber alınamıyor.

Nepal Afet Yönetimi Kurumu ise cuma akşamı itibarıyla 4 bin 400'den fazla kişinin kurtarıldığını bildirdi.

Kurtarma ekipleri özellikle Nuwakot ve Rasuwa bölgelerinde mahsur kalanlara ulaşmaya çalışıyor. Ancak çalışmalar kötü hava koşulları nedeniyle zaman zaman durduruluyor. Yağmur ve yoğun sis, helikopter operasyonlarını ve karadan yürütülen arama çalışmalarını zorlaştırıyor.

Nepal yönetimi, genel arama kurtarma faaliyetlerinde dış yardıma ihtiyaç olmadığını, ancak bazı özel alanlarda uzman teknik desteğe ihtiyaç duyulduğunu açıkladı.

Bu kapsamda tünellerde mahsur kalanların kurtarılması, köprülerin yıkıldığı bölgelerde ulaşım ve iletişim hatlarının yeniden kurulması, hayatını kaybedenlerin kimliklerinin belirlenmesi, DNA testleri ve cenazelerin uzun süre muhafaza edilmesi için uluslararası teknik yardım talep edildi.

HİNDİSTAN'DAN 60 TON YARDIM, ÇİN'DEN ULUSLARARASI İŞBİRLİĞİ ÇAĞRISI

Hindistan, Nepal'e yardım amacıyla yaklaşık 60 ton malzeme taşıyan üç uçak gönderdi.

Yardımlar arasında battaniye, ilaç, gıda ve su arıtma tabletleri bulunuyor. Yeni Delhi ayrıca bir tünel kurtarma ekibi ve sağlık ekibi göndermeyi planlıyor.

Hindistan, afet müdahale gücünü ve prefabrik köprüleri de Nepal'e göndermeyi teklif etti. Teknik ekiplerin, felaket nedeniyle kopan ulaşım bağlantılarının yeniden kurulmasına destek vermesi planlanıyor.

Çin ise Nepal'deki afetzedelere acil yardım ulaştırılması ve uluslararası kurtarma işbirliği yapılması çağrısında bulundu.

NEPAL'İN ÖNÜNDEKİ FATURA: 5 MİLYAR DOLARA KADAR ÇIKABİLİR

Felaketin insani bilançosunun yanı sıra Nepal ekonomisi de ağır bir darbe aldı.

Nepal Maliye Bakanı Swarnim Wagle, sel felaketinin ardından ülkenin yeniden inşa için 4 ila 5 milyar dolar arasında bir kaynağa ihtiyaç duyabileceğini açıkladı.

Wagle, bunun ilk tahmin olduğunu ve kayıp ile hasar tespit çalışmalarının sürdüğünü belirtti. Bakan ayrıca yeniden inşa maliyetinin 2015'teki büyük depremin ardından gereken yaklaşık 9 milyar dolardan daha düşük olacağını söyledi.

2015'te Nepal'i vuran 7,8 büyüklüğündeki deprem ülkenin kayıtlardaki en ağır doğal afeti olmuş, yaklaşık 9 bin kişinin ölümüne, 500 binden fazla evin yıkılmasına ve ülke ekonomisinin yaklaşık üçte biri büyüklüğünde kayba yol açmıştı.

Bu haftaki sel ise özellikle turizm, işçi dövizleri ve hidroelektrik enerjiye dayanan Nepal ekonomisi açısından yeni bir yük oluşturdu.

Dünya Bankası verilerine göre Nepal'de çalışan nüfusun yaklaşık yüzde 82'si kayıt dışı istihdamda bulunuyor. Kişi başına gayrisafi yurt içi hasıla 2024'te 1.447 dolar seviyesindeydi.

Ülke ekonomisinin yaklaşık üçte biri, başta Körfez ülkelerinde çalışan Nepal vatandaşlarının gönderdiği işçi dövizlerinden oluşuyor.

Turizm ise Nepal ekonomisinin yaklaşık yüzde 6,4'ünü oluşturuyor ve istihdamın yaklaşık yüzde 15'ini destekliyor. Selin özellikle Himalayalar'ın kuzeyindeki trekking rotalarını, hac ziyaretlerini ve diğer turizm faaliyetlerini aksatması bekleniyor.

HİDROELEKTRİK SANTRALLERİNDE AĞIR HASAR

Sel felaketi Nepal'in enerji altyapısını da vurdu.

Nepal Elektrik Kurumu, 11 hidroelektrik santralinin ve bir güneş enerjisi santralinin faaliyetlerini durdurduğunu açıkladı.

Devre dışı kalan tesislerin toplam kapasitesi 431,1 megavat seviyesinde. Bu miktar, Nepal'in kurulu elektrik üretim kapasitesinin yaklaşık yüzde 10'una denk geliyor.

İnşaat halindeki 15 enerji projesi de hasar gördü. Bu projelerin planlanan toplam kapasitesi 470 megavat.

Felaketin enerji sektöründeki bir diğer ağır sonucu ise çalışanların kaybolması oldu. 900'den fazla hidroelektrik santrali çalışanından haber alınamıyor.

ON BİNLERCE KİŞİ FELAKETTEN ETKİLENDİ

Kızılhaç, yaklaşık 30 milyon kişinin yaşadığı Nepal'de 93 bin kadar kişinin felaketten etkilenmiş olabileceğini açıkladı.

Bazı yerleşimlerin tamamı sel sularına kapılırken çok sayıda aile evsiz kaldı. Evlerini kaybedenler geçici barınma alanlarına sığınmak zorunda kaldı.

Kızılhaç, çok sayıda köprünün yıkıldığını ve ana yolların kullanılamaz hale geldiğini, bu nedenle en ağır etkilenen bazı yerleşimlere ulaşmanın son derece güç olduğunu belirtti.

Eğitim altyapısı da büyük zarar gördü. Birleşmiş Milletler Çocuklara Yardım Fonu'na göre en az 18 okul tamamen yıkıldı, 20 okul ise hasar gördü. Felaketten yaklaşık 10 bin okul çağındaki çocuk etkilendi.

SAĞLIK SİSTEMİ DE ALARM VERİYOR

Sel, Nepal'in sağlık altyapısında da hasara yol açtı.

Dünya Sağlık Örgütü'ne göre üç sağlık merkezi yıkıldı, bir hastane kısmen hasar gördü ve iki hastaneye ulaşım etkilendi.

Dünya Sağlık Örgütü, yerinden edilme, aşırı kalabalık, su ve sanitasyon sistemlerinin zarar görmesi ve sağlık hizmetlerindeki aksamanın bulaşıcı hastalık riskini artırabileceği uyarısında bulundu.

HÜKÜMET İÇİN YENİ BİR SINAV

Felaket, Nepal'in siyasi açıdan da hassas bir dönemine denk geldi.

Sel, geçen yıl hükümeti deviren kitlesel yolsuzluk karşıtı protestoların yıl dönümünün hemen öncesinde meydana geldi. Nepal'i şu anda 36 yaşındaki Başbakan Balendra Shah yönetiyor.

"Balen" olarak da tanınan eski Katmandu Belediye Başkanı Shah, mart ayında yapılan seçimlerde siyasi değişim çağrısıyla büyük bir seçim zaferi elde etmişti.

Yeni hükümet şimdi sel ve heyelanların yok ettiği yerleşimleri, yolları, köprüleri ve enerji altyapısını yeniden inşa etme göreviyle karşı karşıya.

Ancak kurtarma ekiplerinin felaket bölgesinde karşılaştığı tablo, önceliğin hâlâ enkaz altında ve ulaşılamayan bölgelerde bulunan insanlara ulaşmak olduğunu gösteriyor.

Himalayalar'ın sarp vadilerinden sınır geçişlerine kadar uzanan bölgede yolların kopması, köprülerin sürüklenmesi, tünellerin çamur altında kalması ve enerji tesislerinin devre dışı kalması nedeniyle kurtarma çalışmaları zorlu koşullarda devam ediyor.

Nepal'de bilanço ağırlaşırken, ekiplerin bölgeye ulaştığında gördüğü yıkılmış yerleşimler, tamamen ortadan kalkan yollar ve sel sularının sürüklediği enkaz, felaketin boyutunu ortaya koyuyor. Yeniden inşa için gereken milyarlarca dolarlık kaynak ise Nepal'in önündeki uzun ve zorlu toparlanma sürecinin büyüklüğünü gösteriyor.