Mekke’nin güneyinde İHA alarmı: Suudi Arabistan hava savunması İHA’yı yasaklı hava sahasına girmeden imha etti

Orta Doğu'da savaşın bölgesel etkileri genişlerken Suudi Arabistan'da dikkat çeken bir İHA alarmı yaşandı.

Suudi Arabistan öncülüğündeki Yemen koalisyonunun Sözcüsü Tümgeneral Turki el-Maliki, 15 Eylül akşamı Yemen'den gönderildiği belirtilen bir İHA'nın Mekke'nin güneyinde tespit edildiğini ve Suudi hava savunma sistemleri tarafından imha edildiğini açıkladı.

Suudi makamlarına göre İHA, Mekke'nin yasaklı hava sahasına girmeden önce düşürüldü. Koalisyon, olayın yerel saatle 18.50'de gerçekleştiğini bildirdi.

El-Maliki, olayı Husilerin Mekke'ye yönelik ikinci girişimi olarak nitelendirdi. Suudi tarafı, ilk girişimin 2017'de Mekke yönüne fırlatıldığı belirtilen balistik füzeyle gerçekleştiğini savunuyor.

RİYAD'DAN "KIRMIZI ÇİZGİ" MESAJI

Suudi Arabistan, İHA olayının ardından sert bir mesaj verdi.

Koalisyon Sözcüsü el-Maliki, Mekke ve Medine'deki kutsal mekanların güvenliği ile hacı ve umre ziyaretçilerinin güvenliğinin "kırmızı çizgi" olduğunu söyledi.

Riyad, kutsal mekanlara veya bu mekanları ziyaret edenlere yönelik tehditlere karşı gerekli ve caydırıcı tedbirlerin alınacağını açıkladı. İslam İşbirliği Teşkilatı da Mekke yakınlarında düşürülen İHA'ya ilişkin Suudi Arabistan'a destek verdi.

Ancak saldırının doğrudan Mekke'yi hedef aldığı iddiası tartışmalı.

HUSİLERDEN MEKKE İDDİASINA YALANLAMA

Husiler, Suudi Arabistan'ın İHA'nın Mekke'ye yönelik olduğu yönündeki açıklamasını reddetti.

Husilerin siyasi bürosundan Hazem el-Esad, Riyad'ın açıklamasını daha önce de kullanılan bir suçlama olarak nitelendirdi ve Mekke'yi hedef aldıkları iddiasını kabul etmedi.

Dolayısıyla olayın temelinde iki farklı açıklama bulunuyor: Suudi Arabistan İHA'nın Husiler tarafından gönderildiğini ve Mekke'ye doğru ilerlediğini savunurken, Husiler bu suçlamayı reddediyor.

MEKKE, CİDDE VE TAİF'TE GÜVENLİK ALARMI

İHA olayının yaşandığı saatlerin öncesinde Suudi Arabistan'ın birçok bölgesinde güvenlik uyarıları devreye sokuldu.

Mekke'nin yanı sıra Cidde, Abha, Cizan, Taif, Yanbu ve El-Ula gibi bölgelerde acil durum uyarıları yayımlandı. Suudi Sivil Savunma birimleri, tehlike geçene kadar vatandaşlara güvenlik talimatlarına uymaları ve açık alanlardan uzak durmaları çağrısında bulundu.

Uyarılar daha sonra kaldırıldı.

SUUDİ KENTLERİNDE 13 KİŞİ YARALANDI

Suudi Arabistan, 14 Eylül'de Khamis Muşayt, Abha ve Taif kentlerine yönelik balistik füze ve İHA saldırılarında 13 sivilin yaralandığını açıkladı.

Koalisyon Sözcüsü el-Maliki, yaralanmaların hafif ve orta düzeyde olduğunu, saldırılarda 7 ev ile 2 aracın zarar gördüğünü bildirdi.

Husilerin askeri sözcüsü Yahya Seri ise grubun Khamis Muşayt'taki Kral Halid Hava Üssü de dahil olmak üzere çeşitli askeri hedeflere saldırılar düzenlediğini açıkladı. Suudi tarafı ise bu iddiaların tamamını doğrulamadı.

PETROL KRİZİ DERİNLEŞİYOR

Bölgede askeri gerilim kadar enerji cephesindeki gelişmeler de dikkat çekiyor.

Suudi Arabistan'ın Doğu-Batı Petrol Boru Hattı, son günlerdeki saldırıların ardından geçici olarak kapatıldı. Yaklaşık 1.200 kilometrelik hat, ülkenin doğusundaki petrol üretim bölgelerinden çıkarılan ham petrolün Kızıldeniz kıyısındaki Yanbu Limanı'na ulaştırılmasında kritik rol oynuyor.

Hat, Suudi Arabistan açısından özellikle Hürmüz Boğazı'na alternatif bir güzergah olması nedeniyle stratejik öneme sahip.

Associated Press'in aktardığı bölgesel kaynaklara göre hattın büyük bölümünün onarım nedeniyle haftalar boyunca devre dışı kalması bekleniyor.

Bu durum Suudi Arabistan'ın petrolünü uluslararası piyasalara ulaştırmak için kullanabileceği alternatif güzergahlar üzerindeki baskıyı artırıyor.

HÜRMÜZ VE BÂBÜLMENDEP AYNI ANDA BASKI ALTINDA

Enerji krizini derinleştiren bir diğer unsur ise Hürmüz Boğazı ve Bâbülmendep'teki güvenlik sorunları.

Anadolu Ajansının enerji analizine göre Hürmüz'den geçen ham petrol ve petrol ürünleri miktarı 2025'in son çeyreğindeki günlük ortalama 21,6 milyon varilden, 2026'nın ikinci çeyreğinde 4,9 milyon varile geriledi. Bu durum, Suudi Arabistan'ın alternatif ihracat güzergahlarının önemini daha da artırdı.

Bâbülmendep ise Kızıldeniz'i Aden Körfezi'ne bağlayan stratejik geçiş noktası konumunda.

Suudi petrolünün Yanbu üzerinden Avrupa ve Akdeniz piyasalarına ulaştırılmasında Süveyş Kanalı ve SUMED hattı önem taşırken, Asya'ya gönderilecek sevkiyatlarda Bâbülmendep kritik bir rota oluşturuyor.

Dolayısıyla bölgedeki iki kritik deniz geçişinde yaşanan sorunlar ile Doğu-Batı Boru Hattı'nın devre dışı kalması, Suudi Arabistan'ın petrolünü küresel piyasalara ulaştırma kapasitesi üzerindeki baskıyı artırıyor.

BÂBÜLMENDEP'TE HUSİLERİN ETKİ ALANI GENİŞLİYOR

Yemen'deki çatışmalar da aynı anda yeniden şiddetleniyor.

Husilerin Kızıldeniz kıyısındaki ilerleyişi ve Babülmendep çevresindeki stratejik noktalarda kontrol alanını genişletmesi, küresel deniz ticareti açısından endişeleri artırdı.

Associated Press'e göre Husilerin Kızıldeniz'deki stratejik adalar ve Mokha Limanı çevresinde kontrolünü genişletmesi, grubun Bâbülmendep üzerindeki baskı kapasitesini artırdı.

Husiler ise deniz operasyonlarının genel ticari trafiği hedef almadığını, belirli ülkelerle bağlantılı gemilere yönelik olduğunu savunuyor.

SÜVEYŞ KANALI İÇİN DE KRİTİK DÖNEM

Bâbülmendep'teki güvenlik sorunu yalnızca Yemen ve Suudi Arabistan'ı ilgilendirmiyor.

Kızıldeniz üzerinden Süveyş Kanalı'na ulaşan deniz ticareti rotası, Avrupa ile Asya arasındaki en önemli ticaret güzergahlarından biri.

Bâbülmendep'teki güvenlik risklerinin artması, gemilerin daha uzun alternatif rotalara yönelmesine ve taşıma maliyetlerinin yükselmesine neden olabilecek bir gelişme olarak değerlendiriliyor.

Suudi Arabistan'ın Doğu-Batı Boru Hattı'nın kapanması da bu tabloyu ağırlaştırıyor. Çünkü Yanbu üzerinden gerçekleştirilen ihracatın farklı pazarlara ulaştırılmasında Kızıldeniz, Bâbülmendep ve Süveyş güzergahları birbirine bağlı durumda.

YEMEN'DE 100 BİNDEN FAZLA KİŞİ YERİNDEN EDİLDİ

Yemen'deki çatışmaların insani faturası da büyüyor.

Birleşmiş Milletler Mülteciler Yüksek Komiserliği, batı kıyısındaki çatışmaların yeniden şiddetlenmesi nedeniyle 100 binden fazla kişinin ülke içinde yerinden edildiğini açıkladı.

Binlerce Yemenlinin de Bâbülmendep üzerinden Cibuti'ye geçmek için tehlikeli bir yolculuğa çıktığı bildirildi. BM, çatışmaların daha geniş çaplı bir insani krizi tetikleyebileceği uyarısında bulundu.

Bölgede yaklaşık bir haftada 500'den fazla kişinin çatışmalarda öldüğü ve yerinden edilmenin hızla arttığı yönündeki değerlendirmeler de uluslararası kaynaklarda yer aldı.

TÜRKİYE, SUUDİ ARABİSTAN VE PAKİSTAN'IN ORTAK SAVUNMA ANLAŞMASI

Bölgedeki gerilimin Türkiye açısından da önemli bir boyutu bulunuyor.

Türkiye, Suudi Arabistan ve Pakistan, 7 Ağustos 2026'da Mekke'de Ortak Savunma Anlaşması imzaladı.

Başkan Recep Tayyip Erdoğan, Suudi Arabistan Veliaht Prensi Muhammed bin Selman ve Pakistan Başbakanı Şahbaz Şerif'in imzaladığı anlaşma, üç ülkenin kolektif caydırıcılığını güçlendirmeyi hedefliyor.

Anlaşmanın en dikkat çeken maddelerinden biri, üç ülkeden herhangi birine yönelik silahlı saldırının üçüne birden yapılmış sayılması. Cumhurbaşkanlığı açıklamasında anlaşmanın bölgesel barış, güvenlik ve istikrarı desteklemeyi amaçladığı belirtildi.

Başkan Erdoğan da anlaşmanın herhangi bir ülkeyi hedef almadığını, bölgedeki barış ve istikrarı desteklemeyi amaçladığını açıkladı.

Milli Savunma Bakanlığı ise anlaşmanın savunma niteliğinde olduğunu ve herhangi bir ülkeyi ortak düşman ya da hasım olarak tanımlamadığını belirtti.

31 Ağustos'ta İstanbul'da gerçekleştirilen ilk Stratejik Siyasi ve Savunma Komitesi toplantısında ise üç ülke, anlaşma kapsamındaki işbirliğini daha kurumsal hale getirme ve bölgede sürdürülebilir barış ile istikrar için çalışmaya devam etme konusunda mutabık kaldı.

"MEZHEP ÇATIŞMASINA SÜRÜKLENME RİSKİNE DİKKAT EDİLMELİ"

Bölgede tırmanan gerilimi A Haber ekranlarında değerlendiren Uluslararası İlişkiler Uzmanı Prof. Dr. İrfan Kaya Ülger, Mekke çevresindeki İHA iddiasından enerji krizine, Yemen'deki güç dengesinden Türkiye, Suudi Arabistan ve Pakistan arasındaki Ortak Savunma Anlaşması'na kadar çok sayıda başlıkta değerlendirmelerde bulundu.

Ülger, Mekke'ye yönelik İHA iddiasının Suudi makamları ile Husiler arasında karşılıklı suçlamalara konu olduğunu belirterek, kutsal mekanların güvenliğinin bölgedeki çatışmanın tarafları açısından son derece hassas bir başlık olduğunu söyledi.

"PETROL SEVKİYATINDA BÜYÜK BİR BASKI OLUŞTU"

Suudi Arabistan'ın enerji altyapısındaki gelişmelere dikkat çeken Ülger, Doğu-Batı Boru Hattı'nın devre dışı kalmasının ve Hürmüz ile Bâbülmendep'teki güvenlik sorunlarının Riyad'ın petrol ihracat rotaları üzerindeki baskıyı artırdığını ifade etti.

Ülger, "Savaş öyle bir aşamaya geldi ki Suudi Arabistan'ın petrol sevkiyatı Hürmüz ve Bâbülmendep'teki krizler nedeniyle ciddi bir baskıyla karşı karşıya. Doğu-Batı Boru Hattı'nın da devre dışı kalması enerji piyasaları açısından küresel bir sorun oluşturuyor" değerlendirmesinde bulundu.

Ancak mevcut verilerin Suudi Arabistan'ın petrol ihracatının tamamen durduğunu değil, uluslararası piyasalara ulaşan alternatif güzergahların ciddi biçimde daraldığını gösterdiğini vurgulamak gerekiyor.

"YEMEN'DE HARİTADAN DAHA FARKLI BİR TABLO VAR"

Yemen'deki güç dağılımını da değerlendiren Ülger, Husilerin kontrol ettiği bölgelerin yalnızca yüzölçümü üzerinden değerlendirilmemesi gerektiğini söyledi.

Ülger, Yemen'in nüfus yoğunluğunun Husilerin kontrolündeki bölgelerde toplandığına dikkat çekerek, Suudi Arabistan'ın yıllardır devam eden Yemen müdahalesine rağmen kalıcı bir askeri sonuç elde edemediğini savundu.

Uzman, Yemen'deki krizin askeri yöntemlerle çözülemeyeceğini, Türkiye'nin farklı aktörlerle birlikte diplomatik girişimlere ağırlık vermesinin önem taşıdığını ifade etti.

"BÂBÜLMENDEP'TEKİ KRİZ MISIR'I DA ETKİLİYOR"

Ülger'e göre Bâbülmendep'teki gelişmelerin etkisi Yemen sınırlarının çok ötesine geçiyor.

Bâbülmendep'in Kızıldeniz ile Aden Körfezi arasındaki kritik konumuna dikkat çeken Ülger, deniz ticaretindeki aksamanın Süveyş Kanalı üzerinden gelir elde eden Mısır'ı da doğrudan etkilediğini belirtti.

Uzman, "Bâbülmendep'in güvenliği ile Süveyş Kanalı'nın işleyişi birbirinden bağımsız düşünülemez. Bölgedeki tırmanma devam ettiği takdirde bunun Mısır ekonomisi ve küresel ticaret üzerinde ciddi sonuçları olabilir" dedi.

"MEKKE ANLAŞMASI BİR CAYDIRICILIK MEKANİZMASI"

Türkiye, Suudi Arabistan ve Pakistan arasında imzalanan Ortak Savunma Anlaşması'na da değinen Ülger, anlaşmanın doğrudan herhangi bir ülkeye karşı kurulmuş bir ittifak olarak değerlendirilmemesi gerektiğini söyledi.

Ülger, "7 Ağustos'ta imzalanan Mekke Ortak Savunma Anlaşması'nın temelinde kolektif caydırıcılık bulunuyor. Anlaşma herhangi bir ülkeyi hedef almıyor. Türkiye'nin yaklaşımı, bölgedeki krizlerin daha geniş bir savaşa dönüşmesini engellemek ve diplomatik ağırlığını kullanmak olmalı" ifadelerini kullandı.

Başkan Erdoğan'ın anlaşmaya ilişkin açıklamalarında da anlaşmanın herhangi bir ülkeyi hedef almadığı ve bölgesel barış ile istikrarı desteklemeyi amaçladığı vurgulanmıştı.

"EN BÜYÜK RİSK MEZHEPSEL ÇATIŞMAYA DÖNÜŞMESİ"

Ülger, bölgedeki savaşın daha geniş bir mezhepsel çatışmaya dönüşme ihtimaline karşı da uyarıda bulundu.

İsrail ve ABD'nin bölgedeki çatışmaları daha geniş bir savaşa dönüştürmek istediği yönündeki değerlendirmesini paylaşan Ülger, bunun kendi analizine göre bölgedeki en tehlikeli senaryolardan biri olduğunu söyledi.

Ülger, "Türkiye'nin veya Pakistan'ın doğrudan askeri olarak sahaya sürüklenmesi felaket olur. Çatışmanın Arap-Acem ya da Şii-Sünni eksenine taşınması bölge açısından çok daha büyük bir yıkıma yol açabilir. Türkiye'nin misyonu savaşı büyütmek değil, ağırlığını kullanarak diplomatik yollarla barış ve istikrarı desteklemek olmalı" değerlendirmesinde bulundu.

"ÇÖZÜM TIRMANMA DEĞİL, DİPLOMASİ"

Ülger'e göre Mekke çevresindeki İHA iddiası, Suudi petrol altyapısına yönelik saldırılar, Hürmüz ve Bâbülmendep'teki gerilim ve Yemen'deki çatışmalar aynı kriz zincirinin farklı halkalarını oluşturuyor.

Uzman, Türkiye'nin bu süreçte askeri tırmanmanın tarafı olmak yerine diplomatik ağırlığını kullanmasının önem taşıdığını belirterek, "Bölgenin ihtiyacı yeni bir cephe değil, ateşkes ve diplomatik çözüm mekanizmalarının güçlendirilmesi" mesajını verdi.