İspanya'da 22 bin kişi 150 ton domatesle sokağa çıktı! La Tomatina'nın 1945'ten bugüne uzanan şaşırtıcı hikâyesi

İspanya'nın Buñol kasabası, dünyanın en sıra dışı festivallerinden La Tomatina için bir kez daha kırmızıya boyandı. 22 bin kişinin katıldığı festivalde 150 bin kilogram domates yalnızca bir saat içinde sokaklara saçıldı.

Beyaz kıyafetler kırmızıya döndü, sokaklar domates püresine dönüştü. Ancak bugün dünyanın dört bir yanından turistleri çeken bu çılgın geleneğin hikâyesi, aslında 1945'te yaşanan sıradan bir kavganın ardından başladı. Yıllar içinde yasaklandı, protestolarla geri döndü ve sonunda İspanya'nın dünyaca tanınan festivallerinden biri haline geldi.

Peki her yıl tonlarca domatesin birbirine fırlatılması gerçekten sadece eğlenceli bir gelenek mi, yoksa gıda ve su kullanımı nedeniyle sorgulanması gereken bir israf mı?

22 BİN KİŞİ, 150 TON DOMATES VE BİR SAATLİK ÇILGINLIK

İspanya'nın Valencia bölgesindeki küçük Buñol kasabası, 26 Ağustos 2026 Çarşamba günü alışılmış sakinliğinden çok uzak bir görüntüye sahne oldu.

Kasabanın nüfusu yaklaşık 9 bin 700-9 bin 800. Ancak La Tomatina için sokaklara 22 bin kişi çıktı. Yedi kamyonla taşınan 150 bin kilogram domates, bir saat boyunca katılımcıların "mühimmatına" dönüştü.

Saatlerce süren bir festival değil bu.

Tam tersine, bütün çılgınlık yaklaşık 60 dakikaya sığıyor.

Öğle saatlerinde başlangıç işareti verildiğinde kamyonlar kalabalığın arasından ilerliyor ve kasanın üzerindeki domatesler insanların üzerine bırakılıyor. Ardından savaşın yönü değişiyor: Yere düşen domatesler bu kez binlerce kişi tarafından birbirlerine fırlatılıyor.

Kısa süre içinde beyaz tişörtler pembe ve kırmızıya dönüyor, sokaklar ise domates suyuyla kaplanıyor. AP'nin aktardığı görüntülerde kamyonların kalabalığın arasından ilerlediği, hoparlörlerden müzik yükseldiği ve katılımcıların birbirlerine domates fırlattığı görüldü.

"DOMATESİ ÖNCE EZ, SONRA FIRLAT!"

La Tomatina'nın görüntüsü ne kadar kaotik olsa da festivalin oldukça net kuralları bulunuyor.

En önemli kural ise basit:

Domatesi fırlatmadan önce elinle ez.

Amaç, sert bir domatesin bir başka katılımcıya çarpıp yaralanmaya yol açmasını önlemek. Festival kurallarında ayrıca şişe veya sert cisimlerin alana sokulmaması, kamyonlardan güvenli mesafenin korunması ve ikinci uyarı işaretinden sonra domates fırlatılmaması isteniyor.

Katılımcıların önemli bölümü bu nedenle dalış ya da yüzücü gözlükleri takıyor. Bazıları ise kulak tıkacı kullanıyor.

Çünkü La Tomatina'da amaç yalnızca domates atmak değil.

Bir saat boyunca adeta domates püresinin içinde hayatta kalmak.

BİR BOLLYWOOD FİLMİ, BİNLERCE TURİSTİ BUÑOL'A TAŞIDI

La Tomatina artık yalnızca İspanyolların festivali değil.

2026'da dünyanın farklı ülkelerinden binlerce kişi Buñol'a geldi. AP'ye göre son yıllarda özellikle Hindistan'dan gelen ziyaretçilerin sayısında dikkat çekici bir artış yaşandı. Bunun arkasında ise 2011 yapımı Bollywood filmi "Zindagi Na Milegi Dobara" bulunuyor.

Filmde üç arkadaşın İspanya'daki yolculuğu sırasında La Tomatina'ya katılması, festivali Hindistan'da geniş bir kitleye tanıttı.

Mumbai'den gelen 27 yaşındaki Romail Khokhar'ın festivale üçüncü kez katılması da bu etkinin dikkat çekici örneklerinden biri oldu. AP'ye konuşan bazı Hintli katılımcılar, yıllardır filmi izledikten sonra La Tomatina'ya gelmeyi hayal ettiklerini söyledi. Polonya'dan gelen bazı turistlerin de aynı filmden etkilenerek Buñol'a geldiği aktarıldı.

Bugün festivalin katılımcılarının yaklaşık yüzde 40'ının İspanya dışından geldiği bildiriliyor.

HER ŞEY 1945'TE BİR KAVGAYLA BAŞLADI

Bugün dünyanın dört bir yanından turistleri çeken bu görüntünün başlangıcında ise ne dev bir organizasyon ne de turizm planı vardı. Sadece bir kavga vardı.

La Tomatina'nın resmi tarihçesine göre olay, 1945 yılının ağustos ayında Buñol'daki bir geçit töreni sırasında başladı.

Gençler, müzisyenlerin, dev figürlerin ve festival kortejinin bulunduğu geçide daha yakından katılmaya çalışırken kalabalıkta bir kişi düştü. Öfkelenen kişi etrafındaki insanlara saldırmaya başlayınca ortalık karıştı.

Yakındaki sebze tezgâhı da kavgaya dahil oldu.

Ve insanlar domatesleri birbirlerine fırlatmaya başladı.

Polis müdahale ederek kavgayı sona erdirdi. Ancak birkaç saatlik bu olay, Buñol'un tarihindeki en sıra dışı geleneklerden birinin başlangıcı oldu.

ERTESİ YIL BU KEZ DOMATESLERİ KENDİLERİ GETİRDİLER

İşin ilginç tarafı, olayın bir yıl sonra tekrarlanmasıydı. Bu kez gençler tesadüfen bir sebze tezgâhına denk gelmedi.

Domatesleri evlerinden kendileri getirdi. Böylece spontane kavga yavaş yavaş bir geleneğe dönüştü. Polis müdahaleleri devam etse de gençlerin domates savaşı ısrarı sürdü.

Ancak gelenek uzun süre kesintisiz devam etmedi.

FRANCO YASAKLADI BUÑOL HALKI VAZGEÇMEDİ

La Tomatina, 1950'lerin başında General Francisco Franco döneminde yasaklandı.

Fakat Buñol halkının bu karara tepkisi, geleneğin tamamen ortadan kalkmasını engelledi.

1957'de protesto amacıyla kasabada dikkat çekici bir gösteri düzenlendi: "Domates cenazesi."

Yerel halk, içinde dev bir domates bulunan tabut taşıdı. Cenaze marşları eşliğinde yapılan gösteri, La Tomatina'nın yeniden serbest bırakılması talebini sembolleştirdi.

Sonunda festivalin yeniden yapılmasına izin verildi ve etkinlik resmi bir kasaba geleneğine dönüştü.

BİR TELEVİZYON HABERİ HER ŞEYİ DEĞİŞTİRDİ

La Tomatina'nın Buñol sınırlarını aşması ise yıllar sonra gerçekleşti.

1983'te İspanyol televizyonunda yayımlanan "Informe Semanal" programında gazeteci Javier Basilio'nun hazırladığı haber, festivali ülkenin geri kalanına tanıttı. RTVE'ye göre bu yayın, o zamana kadar bölge içinde bilinen festivalin İspanya genelinde duyulmasını sağladı.

Bundan sonra katılımcı sayısı hızla arttı.

La Tomatina önce ulusal, ardından uluslararası bir etkinliğe dönüştü. 2002 yılında ise İspanya tarafından Uluslararası Turist İlgisi Olan Festival olarak tanındı.

Bir zamanlar birkaç gencin kavgası olan şey, artık dünyanın farklı ülkelerinden insanların bilet alarak katıldığı dev bir organizasyon haline gelmişti.

NEDEN ÖZELLİKLE DOMATES?

Buradaki en önemli ayrıntılardan biri, La Tomatina'da kullanılan domateslerin sıradan sofralık domatesler olmaması.

Bu yıl kullanılan 150 ton domates, festival için özel olarak yetiştirildi ve Don Benito, Badajoz bölgesinden Buñol'a taşındı. Festival organizasyonu ve yerel yetkililer, bu domateslerin insan tüketimi için uygun olmayan özelliklere sahip olduğunu belirtiyor.

2026'da kullanılan miktar da önceki yıla göre arttı. 2025'te 120 ton domates kullanılırken, bu yıl miktar 150 tona çıkarıldı. Festival yetkilileri bunun 2027'deki 80. edisyon öncesinde etkinliği daha da büyütme hazırlığının bir parçası olduğunu belirtti.

GIDA İSRAFI HANGİ GEREKÇELERLE SAVUNULUYOR?

İşte La Tomatina'nın en tartışmalı tarafı burada başlıyor.

Bir tarafta festivalin savunucuları var.

Organizatörler, kullanılan domateslerin özellikle festival için yetiştirildiğini ve normal sofralık ürün olarak kullanılmadığını söylüyor. Bu bakış açısına göre insanlar marketlerde satılabilecek kaliteli domatesleri alıp sokağa atmıyor; festival için farklı özelliklerde üretilen ürünler kullanılıyor.

Üstelik festivalin savunucuları, "Bu domatesler La Tomatina olmasaydı zaten yetiştirilmezdi" argümanını da kullanıyor. Ancak eleştirilerin tamamı bununla ortadan kalkmıyor. Çünkü ortada yine de 150 tonluk bir tarımsal üretim, taşıma ve ardından temizlik operasyonu bulunuyor.

150 TON DOMATESİN ARDINDAN BAŞKA BİR SORU: NE KADAR SU HARCANIYOR?

2026'da İspanyol basınında öne çıkan eleştirilerden biri de festivalin ardından ortaya çıkan temizlik meselesi oldu. 150 bin kilogram domates bir saat içinde ezilip sokaklara yayıldığında, geride yalnızca kırmızı bir görüntü kalmıyor.

Domates posası, kabukları, çekirdekleri ve suyu sokakların tamamına yayılıyor.

Festival sonrasında katılımcılar duşlara yöneliyor, belediye ekipleri ve bölge sakinleri ise sokakları hortumlarla temizliyor.

Ancak burada dikkat çekici bir veri eksikliği bulunuyor: İspanyol basınında, belediyenin La Tomatina sonrasında temizlik için toplam kaç litre su kullandığına ilişkin kamuya açık net bir rakam bulunmadığı belirtiliyor.

Dolayısıyla "festival şu kadar litre su harcıyor" demek için elimizde doğrulanmış bir rakam yok.

Ama soru ortada duruyor:

150 ton domatesi bir saatte sokağa saçmanın ardından Buñol'u temizlemek için ne kadar su gerekiyor?

Ve bu soru, festivalin geleceği açısından daha fazla tartışılabilecek başlıklardan biri haline geliyor.

BİR BAŞKA SAVUNMA: DOMATESLER SOKAKLARI DA TEMİZLİYOR

Festivalin savunucuları ise temizlik konusunda farklı bir noktaya dikkat çekiyor.

Domateslerin içerdiği sitrik asidin temizleyici özellik taşıdığı ve festivalin ardından sokakların yıkanmasıyla Buñol'un bazı bölümlerinin festival öncesinden daha temiz hale gelebildiği belirtiliyor. AP de domateslerdeki sitrik asidin sokakların temizlenmesine katkı sağladığını aktarıyor.

BİR KASABANIN KİMLİĞİ Mİ, 150 TONLUK İSRAF MI?

La Tomatina bugün yalnızca insanların birbirine domates attığı bir festival değil.

Buñol için aynı zamanda tarih, turizm ve kasaba kimliği anlamına geliyor.

1945'te başlayan spontane kavga, Franco dönemindeki yasaklamaya rağmen yeniden hayata döndü; televizyon yayınlarıyla ülke çapında tanındı; 2002'de uluslararası turist etkinliği olarak kabul edildi ve bugün dünyanın farklı ülkelerinden binlerce insanı Buñol'a taşıyor.

Üstelik festivalin ekonomik ve turistik etkisi de organizasyonun savunulmasında önemli bir unsur.

Ancak geleneğin büyümesi, beraberinde başka soruları da getiriyor.

Bir saatlik eğlence için 150 ton domatesi israf etmek ne kadar sürdürülebilir?

Bu domatesler özellikle festival için yetiştirildiği için "sofradaki gıdanın çöpe atılması" ile aynı kategoride değerlendirilmeyebilir. Fakat sonuçta tarım arazisi, üretim girdileri, taşıma ve festival sonrası temizlik gibi kaynakların kullanıldığı da bir gerçek.

Buñol ise şimdilik kendi cevabını vermiş durumda.

Her yıl ağustos ayının son çarşambasında kamyonlar yeniden geliyor, sokaklar yeniden kapanıyor ve binlerce insan yeniden beyaz kıyafetlerini giyiyor. Sonra bir işaret geliyor. Ve bir anda 22 bin insanın arasında 150 tonluk kırmızı bir savaş başlıyor.

Tam bir saat sonra top sesi duyuluyor.

Domates savaşı bitiyor ama La Tomatina'nın kendisi bitmiyor.

Çünkü 1945'te başlayan o kavga, bugün hâlâ dünyanın en sıra dışı festivallerinden biri olarak yaşamaya devam ediyor.